İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1299 K.2026/262

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde; ... plakalı aracın sahibi olduğunu iddia eden davalının müvekkili şirkete gelerek kendisinin ...'e 350.000,00 TL borcu olduğunu, 250.000,00 TL lik çek verildiği takdirde 100.000,00 TL de kendisinin koyarak borcu kapatacağını söylediğini, bunun üzerine müvekkili şirket ile 27.08.2023 tarihli sözleşme yapılarak ...

Bankası .../İstanbul şubesinin ... seri numaralı 20.09.2023 vade tarihli 250.000,00 TL bedelli çek verildiğini, sözleşme uyarınca da ayrıca ... seri numaralı 12.01.2024 vade tarihli 250.000,00 TL bedelli çeki ile ... seri numaralı 25.01.2024 tarihli 215.000,00 TL bedelli çeklerinin verilmesiyle toplam 715.000,00TL'ye aracın da devrini vereceği konusunda 27.08.2023 tarihinde anlaşma sağladıklarını, davalının ilk çek bedeli olan 250.000,00 TL'yi ibraz tarihi olan 20.09.2023 tarihinde tahsil ettikten sonra anlaşma uyarınca aracı müvekkili şirkete teslim ettiğini,

müvekkili şirketin de aracın zilyetliğini alarak devir tarihi olan 22.09.2023 tarihini beklemeye başladığını ancak davalının bir gün öncesi 21.09.2023 tarihinde akşam saatlerinde müvekkili şirkete gelerek aracı habersizce götürdüğünü, yapılan araştırmalar neticesinde davalının aracın fiilen ve hukuken sahibi olmadığını, aracın asıl sahibinin ...-İstoç olduğunu öğrendiklerini, müvekkili şirketin aracın bulunduğu şubenin bahçesinden aracı nasıl bulduğu ve nasıl aldığı hususlarında bilgilerinin olmamakla beraber aracın asıl sahiplerinin aldığı düşündüklerini,

davalı hakkında Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/82846 Soruşturma Numarası ile şikayette bulunduklarını, aracın fiilen ve hukuken sahibi olmayan davalının daha sonra müvekkilinin çeklerini iade etmediğini, birlikte hareket ettiği kötü niyetli şahıslara çekleri ciro ettiğini beyanla anılan nedenlerle davalı tarafından fiilen ve hukuken müvekkiline teslim edilmeyen araç hakkındaki sözleşmenin ediminin imkansızlığından bahisle 20.09.2023 tarihinde ödenen çekin tespiti ile ödenen miktarın istirdatını,

henüz vadesi gelmemiş 12.01.2024 ve 25.01.2024 tarihli çekler konusunda dava karşılığı teminatsız ya da makul bir teminat karşılığı tedbir konularak ödemelerinin durdurulmasını, ödenen 250.000,00 TL diğer çek içinde bedelin istirdadına karar verilmesini, davalıya borçlu olmadıklarının tespitini talep etmiştir.

Davalı süresi içinde davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"...İncelenen tüm dosya kapsamı, tarafların iddia ve savunmaları içeriğine göre; taraflar arasında araç alım satımına ilişkin adi yazılı sözleşme yapıldığı, davaya konu edilen çeklerin bu sözleşme kapsamında verildiğinin sözleşmede yer aldığı, sözleşmeye konu edilen aracın davacı tarafa devredilmediği,

sözleşme kapsamında verilen çeklerin davalı tarafından ciro yoluyla devredildiği ve davacı tarafından ödemelerinin gerçekleştiği anlaşılmakla davacının ... seri numaralı 20/09/2023 tarihli 250.000,00 TL'lik, ... seri numaralı 12/01/2024 tarihli 250.000TL ve ... seri numaralı 25/01/2024 tarihli 215.000TL'lik çeklerden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespiti ile çek bedelleri ödendiğinden İİK 72/6 maddesi kapsamında çek bedelleri toplamı olan 715.000,00 TL'nin istirdadına dair davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, Davanın kabulü ile; davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile.

715.000,00 TL'nin davalıdan istirdadı ile davacıya ödenmesine, " Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı istinaf isteminde özetle;Mahkemenin talep dışına çıakrak "...750.000TL'nin istirdadına...."karar verdiğini, kabul etmemekle birlikte davacı tarafından 250.000TL'lik çekin ödendiği ve bu bedelin istirdadı talep edilmişken mahkemece 750.000TL'nin istirdadına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Kabul etmemekle birlikte davacınındava dilekçesinde 250.000TL nin ödendiğini, kalanın ödenmediğini beyan ettiği, mahkemece ödemelerin davacı tarafından gerçekleştirildiği belirtildiğini, söz konusu ödemeler davacı tarafından yapılmadığı gibi davacının da böyle bir iddiası olmadığını,

.... seri nolu 12.01.2024 Tarihli 250.000Tl ve .... seri nolu 25.01.2024 tarihli 215.000TL'lik çeklerin ödemesinin davacı tarafından yapılmadığını, bu bedelin istirdadına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının buna yönelik iddiası olmadığı gibi mahkemece ödemelerin kim tarafından yapıldığının da sorulmadığını, Davacının 20.09.2023 tarihli ... seri nolu çekin istirdadını talep ettiğini, ancak söz konusu çek bedelinin de davacıya ödendiğini, dosyada tanık olarak gösterilen ..... aracılığıyla davacıya ödendiğini, bu ödeme belgelerinin bankadan celbinin talep edildiğini ,ödemenin .... tarafından banka yolu ile yapıldığını,

Davacı tarafından sözleşmenin aslı sunulması gerekirken sunulmamasının ve mahkemece bu ara karardan rücu edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, cevap dilekçesi verilmemiş olmasının tüm iddiaların inkar edilmiş sayılacağının açıkça düzenlendiğini, mahkemece belge aslının talep edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu,Davacının istirdat davası açılmış ise de usulden reddi gerektiğini,Ceza dosyasının celbi gerekirken celp edilmemesinin ve tanık dinlenilmemesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, menfi tespit ve istirdat istemlerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalı, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı, dava konusu toplam 715.000TL bedelli 3 adet çekin araç satış bedeli karşılığı olarak davalıya verildiğini ancak aracın resmi satış ve tesliminin yapılmadığını, aracın 3.kişiye ait olması nedeni ile edimin imkansız hale geldiğini, 250.000TL bedelli ilk çekin ödendiğini iddia etmiş, iddiasının dayanağı olarak davalıya atfen isim ve imza bulunan "sözleşme" başlıklı belge suretini sunmuştur.

Mahkemenin öninceleme duruşmasında; "davacı vekiline sözleşme aslını sunmak üzere iki haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde mevcut delil durumuna göre değerlendirme yapılacağının ihtarına" karar verilmiştir.

Davacı taraf sözleşme aslını sunmamış, mahkemenin 05.06.2024 Tarihli duruşmasında belgeler yeterli değil ise tekrar süre verilmesini talep etmiş, mahkemece aynı celsede sözleşmenin aslının ibrazına ilişkin ara karardan rücu edilmesine karar verilerek sözleşme başlıklı belge fotokopisine dayalı olarak davanın kabulüne karar verilmiştir.Adi senetlerin ispat gücü HMK 205 maddesinde.

"Mahkeme huzurunda ikrar olunan veya mahkemece inkar edenden sadır olduğu kabul edilen adi senetler, aksi ispat edilmedikçe kesin delil sayılırlar" şeklinde düzenlenmiştir. Somut uyuşmazlıkta menfi tespit ve istirdat istemi; çeke ilişkindir. Davacı, çeklerin sebebinin adi yazılı sözleşmeye dayalı olduğunu ve bedelsiz kaldığını kesin delille ispat yükümlüdür.

Davalı taraf, davaya cevap vermediğinden HMK 128.maddesi gereğince davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkar etmiş sayılır.

Bununla birlikte mahkemece 715.000TL'nin davacı tarafça ödendiği kabul edilerek istirdadına karar verilmiş ise de; bankanın yazı cevabında yer alan çek suretlerinde davalıdan sonra pek çok ciranta bulunduğu, banka yazısında çeklerin davalıya ödendiğine dair bir açıklamanın yer almadığı, keza davacının delilleri ve ceza dosyası celp edilmeden eksik inceleme ile karar verilmesinin de yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.Açıklanan nedenle davalının istinaf isteminin kısmen kabulüne, HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına,

davacının tüm delilleri toplanarak ceza dosyası celp edilerek incelenmesi ve gerekirse ceza dosyasının bekletici mesele yapılmasının gerekli olup olmadığı hususunun da değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş, davalının istinaf isteminin kısmen kabulüne, sair hususların bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.