İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1309 K.2026/237

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafın davacı aleyhine Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, söz konusu icra takibine konu 4 adet çek olduğunu, davalı tarafa herhangi bir borcunun olmadığını, çek bedellerinin davalı tarafa eksiksiz olarak ödendiğini, çeklerin... Bankası .... Şubesi tarafından davacı tarafa iade edildiğini, Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile başlatılan takip konusu borcun ödendiğini, davalı tarafa herhangi bir borçlarının olmadığını beyan ederek, davalıya borcu olmadığının tespiti ile başlatılan takibin durdurulmasına, davalının asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalete ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili süresi içinde cevap dilekçesi sunmamış, eski hale iade talepli dilekçe sunmuşsa da, Mahkemece eski hale iade talebinin reddine karar verilmiştir.Davalı vekili eski hale iade talepli dilekçesinde; takibin dayanağı .../07/2018 tarih ve ... seri numaralı çek, ../08/2018 tarih ve... seri numaralı çek, .../09/2018 tarih ve ... seri numaralı çek, .../10/2018 tarih ve ... seri numaralı çekler olduğunu, dava dilekçesinde iddia edilenin aksine iş bu çeklerin davalı şirket tarafından bankaya iade edildiğini, bu nedenle iş bu çeklerin tahsili için davacı aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığını,

çeklerin ödeme için bankaya takas yolu ile ibraz edildiğinden bankanın yasal olarak yükümlü olduğu tutarları müvekkiline ödemediğinin çeklerin arkasına derc edildiğini, davacı tarafından dosyaya sunulan takip konusu çeklerin bankaya iade edildiğine dair yazının yalnızca bilgilendirme yazısı olduğunu, çeklerin kim tarafından bankaya iade edildiğinin belli olmadığını, ayrıca çekler bankaya iade edilmiş olsa da, çeklerin karşılıksız çıkmış olması nedeniyle davacının cari hesabından çeklerin çıkarıldığını, davacının cari hesap borcu devam ettiğinden, hakkında ilamsız icra takibi başlatıldığını,

davacının müvekkiline verdiği çeklerin karşılıksız çıktığını ve müvekkilinin davacıdan olan alacağını alamadığını beyan ederek, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.

MAHKEME KARARI

Bakırköy 6.Asliye Ticaret Mahkemesi .../03/2024 tarihli 2022/....E. - 2024/. K. sayılı kararıyla; "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacı vekili dava dilekçesinde Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasıyla başlatılan takip yönünden de davacının borçlu olmadığı beyan edildiği ancak Bakırköy ..İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyasındaki asıl ve işlemiş faiz miktarı ile dava dilekçesinde değeri belirttiği ve buna ilişkin olarak da icra müdürlüğü dosyasından ihtiyati tedbir talep ettiği ve icra müdürlüğüne müzekkere yazıldığı anlaşılmakla menfi tespit talebinin Bakırköy ..İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası yönünden olduğu anlaşılmıştır.

Her ne kadar davacı vekili çek bedellerinin ödendiği ve çeklerler davacı tarafından bankaya iade edildiği beyan edilmekte ise de davalı vekili tarafından dosyaya sunulan ..08.2019 tarihli belge ile davacının eşinin kardeşi...' ye teslim edildiği...

Bankasından gelen ....11.2023 tarihli yazı cevabı ile ...,..., . seri numaralı çeklerin düzeltme hakkı kullanım işlemi takas dışında borçlu ile alacaklı arasında anlaşarak gerçekleştirilmekte olduğu ödeme belgelerinin bankada mevcut olmadığı ... seri numaralı çekin ise çek aslı bankaya ibraz edilmekle iptal edildiğinin belirtildiği alınan bilirkişi raporuna itibar edilmeyerek, dosyadaki deliller ile davalı tarafa ödeme yapıldığı ispat edilemediği-nden davacının davasının reddine karar vermek gerekmiştir.

Bakırköy .... İcra müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında takibin durdurulması sebebiyle istenen asıl alacak miktarı üzerinden %20 kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

Yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Bakırköy ... İcra müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasına istenen asıl alacak miktarı üzerinden %20 kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine..." karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, davalı tarafın davaya cevap dilekçesi sunmamasına rağmen, Mahkemece süresinde bayan dilekçesi sunmuş gibi kabul edildiğini, gerekçeli kararın bu şekilde yazıldığını, oysa cevap dilekçesine ilişkin eski hale iade talebinin Mahkemece reddedildiğini,

Alınan her iki bilirkişi raporunda da, davalının davacıdan alacaklı olmadığının belirtilmesine ve davalının muhasebe kayıtlarında 2022 yılında tek taraflı yaptığı düzeltme ile davaya konu çek bedelleri kadar kendisini alacaklı duruma geldiğinin belirtilmesine rağmen, Mahkemece bilirkişi raporlarının aksine davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu,

Davaya konu çeklerin ödenmesi nedeniyle müvekkiline iade edildiğini, müvekkili tarafından üç adet çekin bankaya ibraz edilerek düzeltme hakkının kullanıldığını, bir adet çekin ise iptal edildiğini, alacaklının elinde bulunan çeklerin ödendiği karinesinin aksinin davalı tarafça ispat edilmesi gerektiğini,

Davalının kambiyo senedi güvencesine bağlanmış alacağını adi bir alacak haline getirmesinin kabul edilemeyeceğini, davalının basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gerektiğini, güvene dayalı hareket ettiği iddiasının ticari hayatın kuralları ile örtüşmediğini,

Davalının cevap dilekçesi sunmaması nedeniyle cevaba cevap dilekçesi de sunamayacağını, dava dilekçesindeki iddiaları inkar etmiş sayılacağı ve inkar kapsamında dahi delil bildiremeyeceğini, Mahkemece davalıya delil bildirmesi için süre verilemeyeceğini,

Davalının delil sunma süresi geçtikten sonra ve müvekkili yönünden hiçbir bağlayıcılığı bulunmayan belgeye dayanarak davanın reddine karar verildiğini,

Müvekkili ile herhangi bir bağlantısı olmayan... tarafından imzalanan çek teslim bordrosunu ve bu belgenin dosyaya sunulmasını kabul etmediklerini,Müvekkilinin...'yi hiçbir konuda yetkilendirmediğini, müvekkilinin çalışanı dahi olmadığını belirterek, açıklanan ve resen gözetilecek nedenlerle, istinaf taleplerinin kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılarak davanın kabulüne karar verilmesini, aksi takdirde dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davalı alacaklı tarafından, davacı borçlu hakkında, 30.07.2018 tarihli 150.000,00-TL miktarlı çek, 30.08.2018 tarihli 150.000,00-TL tutarlı çek, 30.09.2018 tarihli 162.000,00-TL miktarlı çek, 31.10.2018 tarihli 160.000,00-TL tutarlı çeklerden kaynaklı 617.2000,00 TL asıl alacak olmak üzere toplam 698.448,86-TL alacakla ilgili 20/05/2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, takibin kesinleştiği tespit edilmiştir.

Dosyada mevcut iki adet takibe konu edilen çek örnekleri incelendiğinde;

1-... Şubesi'ne ait ....... seri numaralı, 30/08/2018 keşide tarihli, 150.000,00 TL bedelli, hamiline yazılı çek olduğu, keşidecisinin ... olduğu, çekin arkasında sırasıyla ..... ..., ....... Şirketi ile ....A.Ş.'nin cirolarının bulunduğu,

2-... Şubesi'ne ait ... seri numaralı, .../10/2018 keşide tarihli, 160.000,00 TL bedelli, hamiline yazılı çek olduğu, keşidecisinin ... olduğu, çekin arkasında sırasıyla ..... Şirketi ile .... Şti.'nin cirolarının bulunduğu tespit edilmiş, iki adet çek örneğinin dosyada bulunmadığından incelenememiştir.

Dava dilekçesine ekli... Bankasının ....11.2021 tarihli yazı cevabı incelendiğinde; ..., ..., .... numaralı çeklerin karşılıksız işlemine tabi tutulduğu, çeklerin ...09.2019 tarihinde bankaya ibraz edildiği, ... seri numaralı çekin ise iptal edildiğinin belirtildiği görülmüştür.

Dosyaya gelen... Bankasının ....06.2022 tarihli yazı cevabında; ..., ...., ... seri numaralı çekin ...09.2019 tarihinde düzeltme hakkı kullanılarak ödendiği, ... seri numaralı çekin ise iptal konumunda olduğunun belirtildiği görülmüştür.

... Bankasından gelen ..11.2023 tarihli yazı cevabı yazılarında; ..., .., .. seri numaralı çeklerin düzeltme hakkı kullanım işlemi takas dışında borçlu ile alacaklı arasında anlaşarak gerçekleştirilmekte olup, ödeme dökümlerinin bankada mevcut olmadığı, ... seri numaralı çekin ise çek aslı bankaya ibraz edilmekle iptal ediliğinin belirtildiği görülmüştür.Davalı vekilinin ....05.2023 tarihli dilekçesi ekinde sunduğu çek teslim bordrosu incelendiğinde; ....08.2019 tarihinde düzenlendiği, teslim alanın... olduğu, davaya konu 4 adet, toplam 622.000,00 TL bedelli çekin teslim edildiği, "cari hesabınıza borç kaydedilmiştir" yazıldığı görülmüştür.

İlk derece mahkemesince mali müşavir ... ve bankacı ...’den oluşan bilirkişi heyetinden alınan .../04/2023 tarihli bilirkişi raporu incelendiğinde; Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında davacı tarafın davalı tarafa borcunun olmadığını, davalı tarafın takibe konu ettiği 617.200,00-TL asıl alacak tutarını ve Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından 157.243,62-TL alacak tutarını ispat etmesi gerektiği kanaati bildirilmiştir.

İlk derece mahkemesince aynı heyetten alınan 31/07/2023 tarihli bilirkişi heyet ek raporunda özetle; davalı tarafın dosya muhteviyatına sunduğu ticari defter ve kayıtları ile belgelerin tek taraflı olarak kendi yaptığı kayıt işlemlerine ait olduğu, muhasebe sisteminin borç ve alacak dengesinden oluştuğu, yani ticari defterlere yapılan kayıtların neye dayanılarak kayıt edildi gerekçesi ile birlikte ispat edilmesi ve geçerliliğinin olması gerektiği, aksi durumda ticari defterlere tek taraflı yapılan alacak veya borç kayıt işlemlerinin sadece işlemi yapanı bağladığı, bu nedenlerle, kök rapordaki sonuç ve kanaati değiştirecek herhangi bir durum bulunmadığın dair görüş bildirilmiştir.

GEREKÇE

Dava, icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır. Mahkemece davanın reddine ve davacının alacağın %20’si kadar kötüniyet tazminatı ödemesine karar verilmiş, karar karşı davacı vekili istinaf yargı yoluna başvurmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya incelendiğinde. Mahkemece ön inceleme duruşmasında uyuşmazlık konusunun Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas ve ...

Esas sayılı takip dosyaları nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti olarak belirtildiği, hazır olan taraf vekillerinin uyuşmazlık konusunun tespitine itiraz etmedikleri halde, Mahkemece gerekçeli kararda davanın Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı takip dosyasıyla ilgili açıldığı belirtilerek, yalnızca bu icra dosyasıyla ilgili karar verildiği tespit edilmiş, ancak taraf vekillerince bu konuda istinaf yoluna başvurulmadığından, bu hususa değinilmekle yetinilmiştir.Davaya ve takibe konu edilen iki adet çekin örneğinin dosyada bulunmadığı, dosyada örneği bulunan ...

Şubesi'ne ait ... seri numaralı, .../10/2018 keşide tarihli, 160.000,00 TL bedelli, hamiline yazılı çekte davacının cirosunun görünmediği, hamil ya da keşideci de olmadığı, bu nedenle davacının bu çekle ilgili sorumluluğu olmadığı tespit edilmiştir.Öte yandan, kural olarak çekin ödeme vasıtası olması nedeniyle, davacının elinde olup iptal edilmesi ya da borçluya iade edilmesi hali, çeklerin bedellerinin ödendiğine karine oluşturmaktadır.

Çek asıllarının bedelsiz olarak iade edildiğini iddia eden davalının bu iddiasını yazılı delille ispatlaması gerekir.Davalı tarafça süresinde cevap dilekçesi sunulmamış, delil bildirilmemiş, delil bildirme süresi geçtikten ve bilirkişi raporu alındıktan sonra dosyaya sunulan çek teslim bordrosu, 2022 yılına ait muhasebe fişi ve 2022 yılında ticari defterine işlediği ve alacaklı olduğunu gösteren kayıtlar ile, çeklerin davacıya bedelsiz olarak iade edilmediği, cari hesabına borç kaydedileceği konusunda anlaştıkları iddia edilmiştir.

Ayrıca, sunulan çek teslim bordrosunda davacının ya da onun yetkilendirdiği bir kişinin imzasının yer almadığı, davacının eşinin kardeşi olduğu anlaşılan dava dışı...’nin adı ve imzası bulunduğundan, bu belgenin davacı için bir bağlayıcılığı da yoktur.Bu durumda, davalı tarafça icra takibine konu edilen ve davacıya teslim edildiği her iki tarafın da kabulünde olan çeklerin bedellerinin ödenmediğinin davalı tarafça yazılı delille ispatlanamadığı,

davalının tek taraflı olarak 2022 yılında ticari defterlerinde yaptığı kayıtlar da çek bedellerinin ödendiğini ispata yeterli olmayacağından, davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.Tüm bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf talebinin kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, kazanılmış haklar korunarak yeniden hüküm kurulmasına, davanın kabulüne, davacının Bakırköy ...

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasından davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalının icra takibini yapmakta kötüniyetli olduğu ispatlanamadığından, kötüniyet tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.