İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1339 K.2026/219

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

ASIL DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. İcra takibine konu edilen ve.... Şti.

Tarafından keşide edilen çekin de aralarında bulunduğu 7 adet çekin 02/09/2022 tarihli .... ve ... sıra numaralı tahsilat makbuzu ile .......Şti'ye teslim edildiğini, teslim edilen çeklerden 2 adet çekin kaybolduğunu, dava konusu 31/10/2022 tarihli çek hakkında zayi nedeniyle iptal davası açıldığını ve ödeme tarihinde bankaya ibraz edilmesi üzerine çalındığının anlaşıldığını, İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2022/587 Esas sayılı dosyasından da dava açıldığını, çekler hakkında tensip tutanağı ile %15 teminatla tedbir kararı ve ödeme yasağı kararı verildiğini, çekin ...

Dış Tic...

Şti'nde çalışan ... isimli kişi tarafından çalındığını, çalınan bu çeklerin bu kişi tarafından çok yakın ilişkide bulunulduğu ve dava konusu çekte cirosu bulunan ...'a verildiğini ve son olarak da ... tarafından dava konusu çekin takip alacaklısına verildiğini, müvekkil şirketlerin bu kişiler tarafından dolandırılmaya çalışıldığını, müvekkili şirketlerin davalı şirketle ticari ilişkisi bulunmadığı gibi bir borcu da bulunmadığını, dava konusu çekin kötü niyetle iktisap edildiğini, müvekkil şirketlerin mağdur durumda olduğunu, haksız ve hiçbir ticari ilişkiye dayanmayan,

geçersiz ve sahte bir alacağa dayanan kötüniyetle edinilen bir çek bedelini ödeme ve bu şekilde büyük bir zarara uğramak riski ile karşı karşıya olduğunu ileri sürerek İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı takibe konu 31.10.2022 keşide tarihli 114.000,00-TL bedelli çek nedeniyle davacıların borçlu olmadıklarının tespitine, takip konusu çekin iptaline, %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.

BİRLEŞEN DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Dava konusu çekin ticari alışveriş sonucu müvekkili şirkete verildiğini, daha sonra çalınarak takip konusu yapıldığını, müvekkili şirketin her türlü spor ve oyun malzemeleri, üretimi, satışı işi ile faaliyet gösteren bir ticari kuruluş olduğunu, müvekkili şirketin bu çerçevede ticari alışverişte bulunduğu ......Şti.

Tarafından ekli 02/09/2022 tarihli .... ve .... sıra numaralı tahsilat makbuzu ile müvekkili şirkete 7 adet müşteri çeki verildiğini, tahsilat makbuzunda belirtilen 7 adet müşteri çekinden keşidecisi... ....... Şti tarafından müvekkili şirketin borçlusu .... lehine keşide edilen ... ... Şubesine ait ... Çek seri numaralı ve keşide yeri İzmir olan 31.10.2022 keşide tarihli 114.000,00 TL bedelli çek ile keşidecisi ....Şti. Tarafından müvekkili şirketin borçlusu ....Şti.

Lehine keşide edilmiş, ...Merkez Şube Ankara şubesine ait...

IBAN numaralı .... çek...... seri numaralı Keşide yeri Ankara olan 28.02.2023 keşide tarihli 365.000,00 TL bedelli çekin müvekkili şirkete teslim edildikten sonra kaybolduğunu, dava konusu 31.10.2022 tarihli çek hakkında zayi nedeniyle iptal davası açıldığını, bankaya ibraz edilmesi üzerine çalındığı anlaşıldığını, dava konusu çekin çalıntı olduğunu, çekte cirosu bulunan kişilerin incelendiğinde çeklerin şirket merkezinde çalınarak icra takibine konu edildiğinin anlaşıldığını ileri sürerek .......

Şubesine ait ... seri numaralı, keşide yeri İzmir olan 31.10.2022 keşide tarihli 114.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdatına karar verilmesini ve davacı şirkete iadesine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin, uzun yıllardır ....nde otomotiv alım - satım, inşaat ve nakliye işleri ile uğraştığını, uzun yıllardır süregelmiş ticari alışkanlıkları ile birlikte her zaman basiretli tacir gibi davrandığını ve ticaretini de bu şekilde yaptığını, öncelikle davacının, dava konusu çekin çalındığına dair iddialarını kabul etmediklerini, davalının iyiniyetli hamil olduğunudavalının herhangi bir kusurunun bulunmadığını, öncelikle davacı ...'un dava konusu çekte cirosu bulunmadığını ve ...'un işbu davayı açmakta hukuki yararı da bulunmadığını, davalının sattığı ürünler karşılığında ciranta .....'dan ödeme olarak çek aldığını,

müvekkilinin çeki ödeme olarak kabul etmeden önce ödeme konusunda bankalardan aldığı referans ile çeki kabul ettiğini, ...'a fatura düzenlediğini, sadece davalının alacaklı olmadığının tespitine yönelik açılan iş bu davadaki davacı ...... Ltd.

Şti.'yi korumaya yönelik olduğu ve aralarındaki çıkar ilişkisi olabileceği, bu irade doğrultusunda da dosyaya ibraz edilen tahsilat makbuzları, faturalar ve diğer belgelerin taraflar arasında sonradan düzenlenmiş olabileceği, davalının çeki ticari satımdan kaynaklanan alacak karşılığında almış olduğunu, düzgün bir ciro silsilesine sahip çek teslim aldığını, davalının iyiniyetli 3. Kişi olduğunu, kendisinden önceki cirantalar arasındaki ilişkiyi bilebilecek durumda olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini, alacağın %20 sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/04/2024 tarih ve 2022/924 Esas - 2024/283 Karar sayılı kararıyla; ''...Bu kapsamda, davalı ve dava dışı ...'un çeki iktisapta ve tedavülde kötü niyetli olup olmadıklarının tespiti bakımından yapılan incelemede, yukarıda ayrıntılarına yer verilen dosya özetleri, tanık beyanları, soruşturma aşamasındaki ifade beyanları birlikte değerlendirildiğinde, özellikle dava konusu çeke ilişkin İstanbul CBS'nin 2022/201564 sayılı soruşturma dosya kapsamında davalının işbu dosyadaki savunmaları ile şüphelilerin ifadelerinin çeliştiği,

birleşen dosya davacısı ... eski çalışanı ... ile ciranta ...'un birbirlerini tanıdıkları, şüpheli ...'nun soruşturma aşamasındaki kendi beyanına ve dosya kapsamındaki personel formu içeriğine göre kuşkusuzdur. Dava konusu olan bir adet ve dava dışı olup, yukarıda ayrıntılarına yer verilen İstanbul 21. ATM'nin dosyasına konu bir adet çek olmak üzere iki çekin de birleşen dosya davacısı ... nezdinde iken çalındığı mahkememizce sabit görülmüştür.

Davalı ve dava dışı ...'un bir hakkı olmadığı halde kötü niyetle çeki ele geçirdiği ve tahsile çalıştığı, açılan benzer davada aynı kişiler tarafından aynı eylem birliği içerisinde ciroların, tahsil ve takip işlemlerinin yapıldığı,

davalı takip yapan tarafından dava dışı ciranta ...'a takibin yöneltilmediği bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davalının kötü niyetinin sabit olduğu anlaşılmakla asıl ve birleşen davanın kabulüne, asıl davada davacıların davalıya borçlu olmadığının tespitine ve davalının kötü niyeti sabit olduğundan çek bedeli olan 114.000,00 TL üzerinden %20 oranında hesap olunan 22.800,00 TL kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacılara verilmesine, birleşen davada ise çek sebebiyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve çekin istirdadı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM

Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere; A-Asıl davanın KABULÜ ile; 1-İstanbul .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takibine konu ... .... Şubesine ait ... seri numaralı 114.000,00 TL bedelli çek sebebiyle davacıların davalıya borçlu olmadığının tespitine, 2-Çek bedeli olan 114.000,00 TL üzerinden %20 oranında hesap olunan 22.800,00 TL kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacılara verilmesine,...B-Birleşen İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/11 Esas sayılı davanın KABULÜ ile; 1-İstanbul .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takibine konu ... Konak Şubesine ait ... seri numaralı 114.000,00 TL bedelli çek sebebiyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve çekin istirdadı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,..." karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Asıl ve birleşen davada davalı... Otomotiv şirket vekili istinaf dilekçesinde.

Çekin ödeme belgesi olduğu sebepten mücerret olduğu ilkesi göz ardı edildiğini, davalının kendisinden önceki cirantalar arasındaki alışverişi bilmesinin beklendiğini, çekin kıymetli evrak vasfı ve üzerinde herhangi bir şerh bulunmadığını, davalının uzun yıllardır Kocaeli'nde otomotiv alım - satım, inşaat ve nakliye işleri ile uğraştığını, her zaman basiretli tacir gibi davrandığını, çek hamili müvekkilinin, çek eline geçmeden önce çekin cirantalara hangi amaçla ciro edildiğini bilmediğini, bilmek zorunda da olmadığını,

İstanbul 21. ATM'nin 2023/177 esas sayılı dosyadaki hükme elverişli olmayan hatalı bilirkişi raporu dikkate alınarak hüküm tesis edildiğini, Mahkemece yapılan yargılama kapsamında bilirkişiye dahi dosya tevdii edilmediğini, İstanbul 21. ATM tarafından yapılan yargılamada alınan bilirkişi raporu ve gerekçeli karar dikkate alınarak işbu dosyada karar verildiğini, ispat edilen tüm olgular iyiniyetli hamil olan davalıdan önceki olgular olduğunu,

bir önceki hamil ile aralarında ticari ilişki ispat edilemediğinden bahisle davanın kabulüne dair verilen kararın açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla asıl ve birleşen davalara yönelik ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Asıl dava menfi tespit istemi, birleşen dava çek istirdatı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, asıl ve birleşen davaların ayrı ayrı kabulüne karar verilmiştir. Asıl ve birleşen davalara yönelik verilen kararlar, davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Uyuşmazlığa konu çek suretinin incelenmesinden; 31/10/2022 keşide tarihli 114.000,00-TL bedelli çek keşidecisinin ..... Ltd. Şti., lehtar cirantanın... ... Ltd. Şti., devam eden cirantaların ... ve... ...Ltd. Şti. Olduğu görülmüştür.

Sunulu deliller ve uyap üzerinden celp edilen dava dosyalarından.

Davaya konu olmayan 28/02/2023 keşide tarihli, 365.000,00-TL bedelli çekin de huzurdaki davaya konu çek ile birlikte ... şirketine aynı zamanda teslim edildiği ve kaybolduğu, belirtilen çek yönünden yargılamanın İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/177 Esas sayılı dosyasından yapıldığı anlaşılmıştır.Davaya konu çek üzerinde, her ne kadar birleşen dosya davacısı ... şirket cirosu bulunmadığı görülmüş ise de, sunulu çek tahsilat makbuzları, faturalar, çek keşideci ve lehtarı olan asıl dava davacılarının beyanları, yargılamada alınan tanık beyanları ve ceza dosyasından alınan ifadelerden,

çekin ... şirketine teslim edildiği ve yine ... şirket işyerinde kaybolduğu anlaşılmakla birleşen dosya davacısı ... şirketinin "çekin yetkili hamili" olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davaya konu çekin, birleşen dosya davacısı ... şirketine teslim edilkten sonra kaybolduğu, şirket çalışanı ... ile çekte cirosu bulunan ... arasında yakın aradaşlık bağı bulunduğunun savcılık dosya ifadelerinde adı geçen şirket çalışanı tarafından kabul ve beyan edildiği, yine işe giriş personel bilgi formunda adı geçen çalışanın yakını olarak "..." iletişim bilgilerini verdiği,

çekin konu edildiği icra takibinde ...'un borçlu sıfatıyla yer almadığı ve sunulu deliller dikkate alındığında ilk derece mahkemesince asıl ve birleşen dosya davalısının çeki iktisabında kötü niyetli kabul edilmesi ile asıl ve birleşen davaların kabulüne karar verilmesi yerinde olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin asıl ve birleşen davalara ilişkin istinaf istemlerinin ayrı ayrı reddine karar verilmesi gerekmiştir.