İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1412 K.2025/61

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Türkiye'de “...” isimli kitap üzerindeki çoğaltma, yayım ve basım haklarının 2010 yılından beri münhasıran müvekkiline ait olduğunu, ilgili kitabın müvekkilinin bilgisi dışında aynı isim ve içerikle ...

Yayınları tarafından davaya konu kitabın müvekkili tarafından 24,00 TL'den satışa sunulduğunu, eser üzerindeki telif hakkının %15 oranında olduğunu, söz komusu kitabın davalılarca kaç adet basıldığının alınan bandrol sayısı ile tespit edilebileceğini ileri sürerek, davalıların muhtemel tecavüzünün menine, FSEK 68. madde uyarınca 3 kat tazminat olarak şimdilik 1.000-TL maddi tazminat ve 5.000-TL manevi tazminatın ihlal tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetkili mahkemenin müvekkillerinin yerleşim yeri olan İzmir mahkemeleri olduğunu, müvekkili ...'ın ...

Yayınları Şirketinin sahibi olduğunu, dava dilekçesindeki hususların gerçeği yansıtmadığını, müvekkilinin şikayete konu kitabı davacı şirketle ticari ilişki içerisinde 8 yıldır yasal olarak sattığını, müvekkili ile davacı şirketin 8 yıldır ticari ilişki içerisinde bulunduğunu, söz konusu ticari ilişkinin müvekkiline davaya konu kitabın ... ve ... tarafından yazıldığını, söz konusu kitabın yazarları ve yayın evi sahiplerinin sırasıyla 1916, 1896, 1854 tarihlerinde vefat ettiklerini, bu kişilerin ölüm tarihlerinin üzerinden 70 yıldan fazla bir süre geçtiğini,

diğer müvekkili ...'ın davaya konu kitabın basım tarihinde henüz 18 yaşını doldurmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığ ve İzmir 1. Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi tarafından alınan bilirkişi raporları, davalı tarafa ait bandrol kayıtları, davacının hak sahibi olduğuna ve haklarını devraldıkları şirket tarafından orijinal kitap üzerine revizyon ve adaptasyon yapıldığına dair belge örnekleri ve tüm dosya kapsamı ile, yazarları 1800'lü yıllarda yaşayan ve ölümleri üzerinden 70 yıldan fazla süre geçen ...

Çalışmaları isimli kitabın FSEK kapsamında ilim ve edebiyat eseri olduğu, orijinal eserin dosyaya sunulamadığı, ancak davacı tarafça eserin hak sahibi olduğu belirtilen ... yetkilisinin dosyaya sunduğu 20 Mart 1917 tarihli belgede 1990 yılında eser üzerinde revizyon ve adaptasyon yaptıklarını belirttiği, davacı tarafça basılan kitabın üzerinde de "revize edilmiş Türkçe edisyon" yazısının mevcut olduğu, davalının yetkilisi olduğu ...

Yayınları'nın bastığı kitap üzerinde böyle bir açıklamanın mevcut olmadığı, her iki tarafa ait kitaplar karşılaştırıldığında, tüm bilirkişiler tarafından içeriğinde yer alan notaların birebir aynı olduğunun tespit edildiği, eserlerin zaten notalardan oluştukları, davalı tarafa ait kitabın ilk başlangıç kısmında küçük bir açıklama kısmının mevcut olduğu, kitapların kapak renklerinin ve isimlerinin aynı, kapak tasarımlarının benzer oldukları, davalılar vekiline bilirkişi raporlarının tebliğ edilmesine rağmen raporlara karşı bir itirazda bulunmadığı,

davalı ...'ın ceza mahkemesinde yaptığı savunmasında ve davalı vekilinin cevap dilekçesinde işlenme eser olduğu iddia edilen bu eserle ilgili hak sahibi olduklarına dair bir iddiada bulunulmadığı, yalnızca yazarlarının ölümünün üzerinden 70 yıl geçtiği için haklarının serbest kaldığının savunulduğu, oysa davacı tarafın kitap üzerinde güncel değişiklikler yaptığını bildiren ... şirketinden Türkiye'de basım ve dağıtım haklarını devraldığına dair sözleşme örneklerini dosyaya sunduğu,

tüm bu nedenlerle davaya konu işlenme eser üzerinde ... şirketinin FSEK'nun 21/1. maddesi uyarınca hak sahibi olduğu ve Türkiye için bu haklarını davacı şirkete devrettikleri, davalı ...'ın yetkilisi olduğu şirket adına hareket ederek bu işlenme eseri aynen basıp satışa sunmak suretiyle davacının FSEK'nun 21. maddesinde yer alan çoğaltma hakkı ve 23. maddesinde yer alan yayma hakkını ihlal ettiği, bu nedenle davacının FSEK'nun 68/3. maddesi uyarınca üç katı kadar telif bedeli talep edebileceği, bu bedelin 4.140,00 TL, 3 katının ise 12.420,00 TL olduğu,

kitabın üzerindeki baskı tarihi olan 26/02/2015 tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiği, her ne kadar davacı manevi tazminat talebinde de bulunmuşsa da, tüzel kişi olan davalının işlenme eser üzerinde manevi hak sahibi olmadığı, dava dışı şirketten yalnızca Türkiye'deki mali haklarını devraldığı, bu nedenle manevi tazminat talep edemeyeceği gerekçesiyle, davalı ... hakkındaki davanın husumet nedeniyle usulden reddine, davalı ... hakkındaki davanın kısmen kabulü ile;

davalının yetkilisi olduğu şirket adına basıp sattığı "..." isimli kitap nedeniyle davacı tarafın hak sahibi olduğu "..." isimli eserden kaynaklanan haklarına muhtemel tecavüzün men' ine, davalı tarafça kitabın yeniden basılmasının önlenmesine ve yasaklanmasına, FSEK 'in 68. maddesi uyarınca 4.140-TL telif bedelinin 3 katı kadar 12.420-TL maddi tazminatın 26/02/2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı ... 'dan alınarak davacıya verilmesine, davacının manevi tazminat talebinin reddine, hüküm özetinin ilanına karar verilmiştir.

GEREKÇE

Dava, davaya konu kitabın davalılar tarafından basılması nedeniyle meydana geldiği iddia edilen tecavüzün men'i, önlenmesi ve kaldırılması ile maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar davalı ... vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacı tarafın kitap üzerinde güncel değişiklikler yaptığını bildiren ... şirketinden Türkiye'de basım ve dağıtım haklarını devraldığına dair sözleşme örneklerini dosyaya sunduğu,

davaya konu işlenme eser üzerinde ... şirketinin FSEK'nun 21/1. maddesi uyarınca hak sahibi olduğu ve Türkiye için bu haklarını davacı şirkete devrettikleri, davalı ...'ın yetkilisi olduğu şirket adına hareket ederek bu işlenme eseri aynen basıp satışa sunmak suretiyle davacının FSEK'nun 21. maddesinde yer alan çoğaltma hakkı ve 23. maddesinde yer alan yayma hakkını ihlal ettiği, hak sahiplerinin ölümünün üzerinden 70 yıl geçen orjinal eseri bastığını savunan davalı tarafın, eserin orjinalini ibraz etmesi gerektiği, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın kısmen kabulüne dair kararının yerinde olduğu,

davalı ...'ın yetkilisi olduğu şirketin söz konusu orjinal eseri değil, işlenmiş eserin aynısını birebir bastığı, bu nedenlerle davalı vekilinin orjinal eserin dosyada bulunmadığı ve orjinal eserin koruma süresinin dolduğuna dair istinaf itirazlarının yerinde olmadığı anlaşılmakla, davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.