İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1632 K.2026/524

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı faktoring şirketi tarafından müvekkili aleyhine İstanbul 18. İcra Dairesi’nin ... Esas sayılı dosyası ile kambiyo takibi yapıldığını, müvekkili tarafından cebri icra tehdidi altında 27/01/2023 tarihinde 177.970,52-TL ödeme yapıldığı, ancak müvekkilinin böyle bir borcu bulunmadığını, müvekkilinin keşidecisi olduğu takibe konu çek avans olarak verdiği ... firmasına, Afyonkarahisar 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2022/846 Esas sayılı dosyası ile açtığı menfi tespit davasının kabul edilerek kesinleştiğini ileri sürerek, müvekkili tarafından icra tehdidi altında borçlu olmadığı halde 27/01/2023 tarihinde ödemek zorunda kaldığı 177.970,52 TL’nin ödeme gününden itibaren işleyecek ticari faiziyle istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Faktoring AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu çekin müvekkili ile diğer davalı arasında imzalanan 25/04/204 tarihli Faktoring Sözleşmesi uyarınca, diğer davalı tarafından müvekkiline ciro edildiğini ve müvekkili şirketin çekin yetkili hamil sıfatına haiz olduğunu, Afyonkarahisar'da açılan menfi tespit davasında müvekkilinin taraf sıfatının bulunmadığını, davacı ile diğer davalı arasındaki temel ilişkiden doğan bedelsizlik yahut başka sebeplerin de müvekkili ile ilgisinin bulunmadığını, müvekkilinin çeki iyi niyetle iktisap ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir. Diğer davalı cevap dilekçesi vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davacı vekilinin davalılardan ... ...

Limited Şirketi hakkındaki davasından feragat ettiğini beyan ettiğini, davacı şirket mahallinde ve nezdinde herhangi bir fiili haciz işlemi yapılmadığı, davacının bir kısım malvarlığı üzerine kaydi hacizler uygulandığı, davacı şirketin mahallinde herhangi bir haciz işlemi yapılmamış olmasına rağmen 27/01/2023 tarihinde ihtirazi kayıt koymaksızın "diğer teminat bedeli tahsilatı" açıklamalı olarak dosya borcunu 177.970-TL olarak takip dosyasına yatırdığı, ardından yaklaşık 1 ay sonra yatan bedelin alacaklıya ödenmesine dair icra dosyasına davacı tarafından muvafakat yazısı sunulduğu,

bu şekilde yapılan ödemenin borç ödemesi olarak kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle, davacı tarafça davalı ... Faktoring AŞ. aleyhine açılan davanın reddine, ......Ltd.Şti. aleyhine açılan davanın feragat nedeni ile reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkemenin ihtirazi kayıt koyulmadan ödeme yapıldığı gerekçesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, icra dosyasına paranın "İstanbul 8.İcra Hukuk Mahkemesi 2023/72E. Sayılı kararı İhtiyati Haczin Kaldırılmasına İlişkin Teminat bedeli" açıklamasıyla yatırıldığını, davalı alacaklının talebi üzerine.

15/02/2023 tarihinde müvekkilinin araçlarına, 20/03/2023 tarihinde taşınmazları ve banka hesaplarına bloke koyulmasını, haciz şerhi işlenmesini talep ettiğini, müvekkilin takibe konu senetten dolayı borçlu olmadığının, Afyonkarahisar 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2022/846 E. sayılı dosya ile sabit olduğunu, paranın nasıl ödendiğinin (nakden ya da haciz yoluyla) önemli olmadığını, önemli olanın kesinleşmiş olan icra takibi nedeniyle paranın ödenmek zorunda kalınması olduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, istirdat talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince, davacının bir kısım malvarlığı üzerine kaydi hacizler uygulandığı, davacı şirketin mahallinde herhangi bir haciz işlemi yapılmamış olmasına rağmen 27/01/2023 tarihinde ihtirazi kayıt koymaksızın "diğer teminat bedeli tahsilatı" açıklamalı olarak dosya borcunu 177.970-TL olarak takip dosyasına yatırdığı, ardından yaklaşık 1 ay sonra yatan bedelin alacaklıya ödenmesine dair icra dosyasına davacı tarafından muvafakat yazısı sunulduğu, bu şekilde yapılan ödemenin borç ödemesi olarak kabul edilmesi gerektiği gerekçesiyle davalı faktoring şirketi aleyhine açılan davanın reddine, diğer davalı aleyhine açılan davanın feragat nedeniyle reddine, karar verilmiştir.

İİK'nın 72/7.maddesi uyarınca, takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı icra tehdidi altında ödeyen kişi, ödediği tarihten itibaren bir yıl içinde genel hükümler dairesinde ödediği paranın geri alınmasını isteyebilir.

Dolayısıyla istirdat davası açılabilmesi için paranın icra tehditi altında ödenmesi yeterli olup, ilk derece mahkemesi gerekçesinde yazılı olduğu şekilde davacı şirketin mahallinde haciz işlemi yapılması veya ödeme sırasında ihtirazi kayıt konulması gerekli değildir. Somut olayda davacı tarafından davalı aleyhine İstanbul 18. İcra Dairesi’nin ...

E.sayılı dosyası ile kambiyo takibi yapıldığı, takibin kesinleştiği, davacının bir kısım malvarlığı üzerine kaydi hacizler uygulandığı hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. Bu nedenle davacının istirdat talebinin esası incelenerek karar verilmesi gerekirken, ilk derece mahkemesince hatalı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi ''Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal ve hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez'' hükmünü içermektedir.

Yasa metninden de anlaşılacağı üzere, faktoring şirketinin, faktoring işlemi ile devraldığı alacak, alacağın temliki hükümlerine tabidir. Faktoring işleminin müşteri (firma), faktoring şirketi (faktor) ve borçlu olmak üzere üç tarafı bulunur. Faktoring işleminin bu tarafları arasındaki ilişkiler yönünden 6361 Sayılı Yasanın 9/2. ve 6098 sayılı TBK'nın 188/1. maddesi hükümlerinin uygulanması gerekir.

Buna göre borçlu, faktoring işlemini öğrendiği sırada önceki alacaklısına karşı sahip olduğu def'ileri alacağı faktoring sözleşmesine dayanarak devralmış olan faktoring şirketine karşı da ileri sürebilecektir. 6361 Sayılı Yasanın 9/2. ve TBK'nın 188/1. maddesi karşısında faktoring işleminin tarafları arasındaki ilişkiler yönünden şahsi def'ilerin ileri sürülebilmesinde faktoring şirketinin iyi niyetli ya da kötü niyetli olmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.

Davacı tarafından, davacının keşideci, dava dışı .... Ltd. Şti’nin lehtar, faktoring şirketinin de hamil konumunda bulunduğu ...

TAŞ Cebeci şubesi muhataplı, ... seri no'lu, 12/12/2022 keşide tarihli 125.000-TL bedelli çek yönünden 6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi uyarınca bedelsizlik iddiası davalı faktoring şirketine karşı ileri sürülebileceğinden ve Afyonkarahisar 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin kesinleşen 2022/846 Esas, 2023/13 Karar sayılı kararı ile davacının dava konusu çekten dolayı davacının dava dışı Faktoring Sözleşmesinin diğer tarafı olan ....

Ltd.’ne borçlu olmadığı kesinleşmiş olduğundan, ilk derece mahkemesince davalı faktoring şirketi aleyhine açılan davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden Dairemizce davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiş ve davalı ... Faktoring A.Ş. aleyhine açılan davanın kabulüne, davalı ... Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın feragat nedeni ile reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.