İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1638 K.2026/593

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin müzik yapımcılığı, menajerlik ve edisyon alanında faaliyet gösteren deneyimli yapımcı, menajer ve editörler olduğunu, davalının ise besteci söz yazarı ve şarkıcı olduğunu, davacı müvekkili ile davalı sanatçı arasında 15/08/2018 (27/08/2018) tarihinde müzik albümleri yapıtları ile ilgili ...

(Kayıt) Sözleşmesi, 16/08/2018(27/08/2018) tarihinde Menajerlik Sözleşmesi, 05/08/2018 (27/08/2018) tarihinde Edisyon Sözleşmesi imzalandığını, davalı tarafından davacı müvekkillerine devir edilen mali haklar, gereği gibi ve layıkı ile kullanıldığını, davalının müzik eserleri ve müzik eseri icraları ile ilgili olarak davalı müvekkillerine devir ettiği mali hakları ve manevi hakları kullanma yetkilerini davacı müvekkilleri tarafından gereği gibi ve layıkı ile kullanıldığını, ayrıca niteliği itibari ile menajerlik sözleşmelerinin caymaya konu edilemeyeceğini, zira menajerlik sözleşmelerinin konusu mali hakların devri olmadığını,

davalı tarafından bestelenen (yazılan) ve icra edilen (mali hakları davacı müvekkillerine devir edilen) tüm müzik eserleri ve icralar umuma (piyasaya) çıkarıldığını, davacı müvekkillerinin devir aldıkları mali hakları taraflar arasındaki sözleşmelere uygun şekilde kullandıklarını, mali haklardan gereği gibi yararlandıklarını, davalının zararı olmadığı gibi aksine davalının davacı tarafından çıkarılan single'lar (albümler) eserler ve icralar, video klipler neticesinde tanınmış, kariyer yapmış maddi ve manevi olarak önemli kazanç ve kazanımlar elde ettiklerini,

caymayı kabul anlamına gelmemek kaydı ile davalı Fsek md. 58'de anılan şekli koşula da uymadığını, davalının cayma ihbarında ileri sürdüğü gerekçelerin tamamının gerçek dışı olduğunu, davalı tarafından müvekkili şirkete keşide edilen 21/06/2021 tarih ve ... yevmiye sayılı cayma ihbarı ile davalının haksız ve kötü niyetli şekilde söz konusu sözleşmelerden caydığını ihbar ettiğini, davalı tarafından gönderilen haksız cayma ihbarının davacı müvekkiline 22/06/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, caymanın tamamıyla hukuka ve FSEK M.58'e aykırı olduğunu ileri sürerek cayma ihbarına itirazın kabulüne,

cayma ihbarının geçersiz ve hükümsüz olduğuna karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Sözleşmelerin imzalandığı tarihten bugüne kadarki süreçte sözleşmelerin davacı tarafça ihlal edildiğini, Eser sahibi müvekkilinin sözleşmenin ihlali suretiyle 2018 tarihinden beri gelir raporlaması yapılmadığını, sözleşmenin imzaladığı günden bu yana hiçbir gelir paylaşımı yapılmadığını, sözleşme ile müvekkiline verilecek miktar belirlendiğini fakat tarih belirlenmediğini, bu doğrultuda da hiçbir ödeme yapılmadığını, müvekkilinin 3,5 yıldır kazandığı gelirin dahi belli olmadığını, mali hak ve menfaatlerin esaslı biçimde ihlal edildiğini, Sözleşme imzalanmış olmasına rağmen,

sözleşmenin imzalanmasından caymaya ilişkin ihtarname gönderilene kadar hatta sonrasındaki süreçte dahi hiçbir raporlama yapılmadığını, sözleşmeye mutabık kalınmadığını, yapıldığı iddia edilen ödemelerin ise yalnızca prodüksiyon masrafları, yol, styling masrafları gibi harcamalar için yapıldığını, sözleşme kapsamında müvekkiline ödenmesi gereken hiçbir bedel ödenmediğini, müvekkilinin sözleşmenin imzaladığı tarihten bu güne bir çok eseri yayınlandığını, hangi eserden ne kadar kazandığının belli olmadığını, hak kazandığı bedeller yanına müvekkiline telif ödemesi de yapılmadığını,

yapılan ödemelerin eserlerin yayınlanma sürecinde olağan giderlerine karşılık bedeller olduğunu, yapılan ödemeler ile müvekkilinin hayatını idame ettirebilmesinin mümkün olmadığını, Covid dönemi olmasına rağmen müvekkilini kendi başarısı ve yeteneğiyle Türkiye'de en çok dinlenen isimlerden olduğunu, bilirkişi incelemesi yapıldığında, şirketin ticari defterleri incelendiğinde ve dijital platformlardan istenilecek gelir raporları incelendiğinde elde ettiği başarıya rağmen müvekkilinin kazandığı gelir arasında çok büyük bir orantısızlık bulunduğunun anlaşılacağını, taraflarca imzalanan her üç sözleşmede de mali yükümlülüklerin belirlendiğini,

ancak davacı yanın bu yükümlere aykırı davrandığını, sözleşmesel yükümlülüklerin yerine getirilmediğini, dava dilekçesinin ekinde sunulan gerçek dışı belgeler ile ne için yapıldığı dahi belli olmayan ödeme dekontlarının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerin karşılığını ifade etmekten oldukça uzak oluğunu, müvekkilinin yasadan kaynaklanan cayma hakkını kullandığını, taraflarınca usulüne uygun ihtarname davacıya gönderildiğini, mehil verilmesine gerek olmayan hal (YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ 29.06.2006 T, 2005/6332 E, 2006/6365 K.) söz konusu olduğunu,

noter vasıtasıyla yapılacak ihbar ile cayma tamam olacağından ihtar ile söz konusu hak kullanılarak cayma tamamlanmış olduğunu, sözleşmede müvekkili aleyhine gabin söz konusu olduğunu, taraflardan davacı, müvekkiline olan borçlarını ifa etmediğini, bu nedenle de müvekkilinin eser sahipliğinden doğan haklarının devredilmiş olmasının kabul edilemeyeceğini, Davacının müvekkilinin manevi haklarını geçersiz bir şekilde devraldığını ve bunun yanında sözleşmeye göre gelir paylaşımının %80 yapımcıya %20 sanatçıya yapılır hükmü gereği sözleşmede aşırı yararlanma söz konusu olduğunu,

ayrıca sözleşmede gelir oranları gözetilerek müvekkilinin tecrübesizliğine dayanarak müvekkilinden haksız ve aşırı yararlanma amacı olduğunun ortada olduğunu, sözleşmelerin kanunda yer alan geçerlilik şartlarını sağlamadığından dolayı geçersiz olduğunu, Sözleşmenin geçerlilik şartlarından ehliyet şartı yerine getirilmediğini, müvekkilinin 24.03.2020 tarihinde doğduğunu, müvekkilin sözleşmeyi imzaladığı tarih itibariyle 18 yaşını doldurmadığını, veli ya da vasilerinin onayı olmadan yapılan işlemin geçerli hale gelmeyeceğini savunarak davanın reddine,

vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 17/04/2024 tarih ve 2021/244 Esas - 2024/115 Karar sayılı kararıyla; ''...Dava konusu uyuşmalık. FSEK 58. madde kapsamında caymanın geçersiz olduğunun tespiti, (caymaya itiraz) istemine ilişkin olduğu tespit edildi.Tüm dosya kapsamı incelendiğinde; dosya kapsamına alınan usul ve yasaya uygun, denetime elverişli hazırlanan kök ve ek rapor ile de tespit edildiği üzere.

Fsek m. 58 kapsamında cayma hakkının kullanılması için şekil ve esasa ilişkin şartlar değerlendirilmiş, davalı tarafından davacı şirkete 21.06.2021 tarihli davaya konu menajerlik, ... (kayıt) ve edisyon sözleşmelerinden cayıldığına ilişkin cayma ihtarının gönderildiği, Fsek m. 58/2 maddede cayma hakkını kullanan eser sahibinin noter vasıtasıyla diğer tarafa "münasip bir mehil vermeye mecbur olduğu" düzenlemesine rağmen, davalının davacı şirkete mehil vermediği, mehil verilmesi istisnalarının da somut uyuşmazlıkta bulunmadığı, davalının cayma ihtarında belirttiği hususların Fsek m. 58 kapsamında cayma sebebi olarak belirtilmediği,

davalının cayma ihtarında belirttiği gerekçelerin TBK hükümleri çerçevesinde genel fesih sebepleri doğrultusunda açılacak başka bir davanın konusu olabileceği, FSEK kapsamında yapılan inceleme sonucunda da hem kök hem ek raporda davalının cayma ihbarının şeklen geçersiz olduğu açıkça tespit olunmuş olup aynı minvalde verilen İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ E. 2018/3704, K. 2019/105, T. 17.01.2019.

“Bilirkişi raporu ile yapılan tespitlerden, cayma bildiriminde bulunan davalının, FSEK 58.maddede ön görülen eser sahipliğinden kaynaklanan haklarının esaslı surette ihlal edildiğini ispatlayamadığı gibi FSEK 58/2 maddede cayma hakkını kullanan eser sahibin noter vasıtasıyla diğer tarafa münasip bir mehil vermeye mecbur olduğu düzenlenmesine rağmen mehil vermediği,

maddede düzenlenen mehil verilmesi istisnalarının da somut olayda bulunmadığı kanaatiyle ilk derece mahkemesinin cayma bildiriminin geçersizliğinin tespiti kararının yerinde olduğuna, esasa yönelik istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.” şeklinde kararın da mevcut olduğu ayrıca, caymaya konu edilen sözleşmelerden ... (Kayıt) ve Menajerlik sözleşmelerinin tarafı davacı şirket iken, edisyon sözleşmesinin tarafının davacı ... (TMP-...) olduğu görülmektedir.

Buna rağmen edisyon sözleşmesinden

davalının caydığına ilişkin bahsi geçen Noter cayma ihtarının davacı ... (TMP- ...)’e gönderildiğine ilişkin herhangi bir cayma ihtarına ise dosyada rastlanılmadığı açıklanan nedenlerle, davalının cayma hakkının bu yönü ile de şekil açısından geçersiz olduğu hülasa gerek emsal Bam kararı gerek alınan kök ve ek rapor ile Beyoğlu 10. Noterliği'nin 21/06/2021 tarih, ... yevmiye sayılı caymanın geçersiz olduğu anlaşılmakla, açılan davanın kabulü yönünde aşağıdaki gibi karar verilmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın kabulü ile; Beyoğlu 10. Noterliği'nin 21/06/2021 tarih, ... yevmiye sayılı cayma ihbarına itirazın kabulü ile, kullanılan caymanın geçersizliğine,...'' karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde.

Davacı taraf ile müvekkili ... arasında 27.08.2018 tarihli müzik yapım sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin imzalandığı tarihten cayma tarihine kadar olan sürede sözleşmenin davacı tarafından ihlal edildiğini, bu süreçte davacı tarafından ödemelere ilişkin hiçbir raporlama yapılmadığını, sözleşmeye mutabık kalınmadığını, Yapıldığını iddia ettikleri ödemelerin ise yalnızca prodüksiyon masrafları, yol, styling masrafları gibi harcamalar için yapıldığını, sözleşme kapsamında müvekkiline ödenmesi gereken hiçbir bedel ödenmediğini, müvekkilinin sözleşmenin imzaladığı tarihten bu güne bir çok eseri yayınlandığını,

hangi eserden ne kadar kazandığının dahi belli olamadığını, bu durumun 01.08.2023 tarihli bilirkişi raporunun Mali İnceleme başlığı adı altındaki sonuç kısmında tespit edilerek ispat edildiğini, cayma hakkının hukuka uygun olarak kullanıldığını, müvekkilinin elde ettiği başarıya rağmen kazandığı gelir arasında çok büyük bir orantısızlık bulunduğunu, müvekkiline ait söz ve bestelerin müvekkilinin yakın çevresi ve arkadaşlarından piyasa değerinin çok altında alınan beatler ucuza mal edilerek yapıldığını, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 29.06.2006 T.

2005/6332 E. 2006/6365 K. Sayılı kararından da anlaşılacağı üzere mali hakkın niteliğine, kullanılma biçimine ve ilgili sektörün içinde bulunduğu özel koşullara göre değişebileceği de gözetilerek müvekkili ile sözleşmenin imzalandığı tarihten caymaya kadar geçen sürede gelir paylaşımı yapılmadığını, yaklaşık 3,5 yıl boyunca da müvekkilinin kazandığı gelirin dahi belli olmadığını, gabin iddialarının yerel mahkemece değerlendirilmediğini,

ayrıca müvekkilinin bahse konu sözleşme imzaladığı sırada TMK m.11'e göre "Erginlik onsekiz yaşın doldurulmasıyla başlar." maddesi uyarınca 18 yaşından küçük olması sebebiyle sözleşmenin geçerli olabilmesi için ancak veli yahut vasisinin izni gerektiğini beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, caymanın geçersizliğinin tespiti istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Karara karşı, davalı vekili yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

FSEK 58. Madde; "VII - CAYMA HAKKI:" Mali bir hak veya ruhsat iktisap eden kimse, kararlaştırılan süre içinde ve eğer bir süre tayin edilmemişse icabı hale göre münasip bir zaman içinde hak ve salahiyetlerden gereği gibi faydalanmaz ve bu yüzden eser sahibinin menfaatleri esaslı surette ihlal edilirse eser sahibi sözleşmeden cayabilir.

Cayma hakkını kullanmak istiyen eser sahibi sözleşmedeki hakların kullanılması için noter vasıtasiyle diğer tarafa münasip bir mehil vermeye mecburdur. Hakkın kullanılması, iktisap eden kimse için imkansız olur veya tarafından reddedilir yahut bir mehil verilmesi halinde eser sahibinin menfaatleri esaslı surette tehlikeye düşmekte ise mehil tayinine lüzum yoktur.

Verilen mehil neticesiz geçerse veya mehil tayinine lüzum yoksa noter vasıtasiyle yapılacak ihbar ile cayma tamam olur. Cayma ihbarının tebliğinden itibaren 4 hafta geçtikten sonra caymaya karşı itiraz davası açılamaz.

İktisap edenin mali hakkı kullanmamakta kusuru yoksa veya eser sahibinin kusuru daha ağır ise hakkaniyet gerektiği hallerde iktisap eden, münasip bir tazminat istiyebilir.

Cayma hakkından önceden vazgeçme caiz olmadığı gibi bu hakkın dermeyanını iki yıldan fazla bir süre için meneden takyitler de hükümsüzdür." şeklinde düzenlenmiştir.

Dava, caymanın geçersizliğin tespiti istemine ilişkin olup, caymanın geçerli olabilmesi için eser sahibinden veya icracı sanatçıdan bir hak veya ruhsat iktisap eden kimsenin, bu hak veya ruhsatı kullanmamış veya gereği gibi kullanılmamış olması gerekir. (Emsal mahiyette Dairemizin 2021/468 E. - 2023/47 K. sayılı kararı)

Keşide edilen ihtarnamede davalı tarafından cayma sebebi olarak; Kendisine ödeme yapılmadığı, gabin nedeniyle edimler arasında açık orantısızlık bulunduğu ve sözleşmenin imza tarihinde 18 yaşın ikmal edilmediğinden atılan imzanın geçerli olmadığı gibi sebeplere dayanıldığı görülmüştür.

Öncelikle 24.03.2000 doğum tarihli olduğu görülen davalı asilin, 2018 yılı Ağustos ayında yapılan davaya konu sözleşme tarihlerinde 18 yaşını ikmal ettiğinden reşit olduğu görülmekle, bu hususta ileri sürülen istinaf istemi yerinde değildir.

Devamla, cayma bildirimine dayanak gösterilen sebeplerin FSEK 58. Maddesinde yer bulan cayma sebepleri arasında belirtilmediği, ileri sürülen sebeplerin şekil şartına tabi huzurdaki davada esastan incelenemeyeceği, ancak açılacak başka bir davanın konusunu teşkil edebileceği anlaşıldığı gibi FSEK 58/2 maddesinde cayma hakkını kullanan eser sahibinin noter vasıtasıyla diğer tarafa "münasip bir mehil vermeye" mecbur olduğu düzenlenmesi yer almasına karşın, dosya kapsamında karşı tarafa mehil verildiğine ilişkin bir delil bulunmadığı,

somut olay özelliklerinden hükmün istisnalarına gidilmesini haklı kılacak bir durumun varlığının da ispat edilememesi karşısında uyuşmazlığa konu cayma bildiriminin şeklen de geçersiz olduğuna ilişkin mahkeme gerekçesi yerinde olduğundan, davalı vekilinin istinaf isteminin HMK 353.1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.