İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1821 K.2025/198

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 22/04/2024 tarihinde Franchise Sözleşmesi niteliğinde olan Gayrimenkul Danışmanlık Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme ile müvekkili firmanın davalıya franchise verdiğini, 06/05/2024 tarihinde ikale yoluyla taraflar arasındaki sözleşmeye son verildiğini, davalının sözleşmede belirlenen rekabet yasağı hükmüne riayet etmekten kaçındığını, müvekkili firmanın işlerini yürüttüğü ... Sitesi'nin hemen yan tarafından bulunan ...

Sitesi'nde gayrimenkul danışmanlık hizmeti verdiğini, ayrıca davalının şahsına ait sosyal medya hesabında (Instagram) müvekkiline ait "..." adlı markayı kullanmaya devam ederek müşteri kitlesi yaratmaya çalıştığını, müvekkilinin marka hakkına tecavüz ettiğini, Anayasal bir özgürlük olan çalışma hakkının sınırlandırılması Anayasanın 13. maddesi ve TBK'nın 26-27. maddelerine aykırı olmamak koşuluyla mümkün olduğunu, huzurdaki dava bakımından TTK'nın 123. maddesi kapsamında incelendiğinde, taraflar arasında imzalanan 22/04/2024 tarihli sözleşmenin 5. maddesine göre,

alt imtiyaz sahibinin (franchise alanın) anlaşmanın sona ermesini veya feshedilmesini takip eden iki yıllık süre boyunca faaliyette bulunulmayacağının öngörüldüğünü, rekabet yasağı kaydının yer bakımından sınırlandırma içerdiğinden yerinde kabul edilmelisi gerektiğini, rekabet yasağı ihlal edildiğinden oluşan cezai şart bedelinin tahsili amacıyla Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyası ile davalı aleyhine takip başlatıldığını, takibe haksız olarak davalı tarafından itiraz edildiğini beyanla, öncelikle davalının malvarlıklarına ilişkin olarak ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararının verilmesini, icra takibine yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, davalı aleyhine %40'i oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafından sözleşmenin niteliği ve içeriğindeki maddelerin hatalı yorumlandığını, öncelikle taraflar arasındaki sözleşmenin "Franchise Sözleşmesi" niteliğinde bir sözleşme olmadığını, sözleşmede açıkça yazıldığı gibi "Bağımsız Danışmanlık Sözleşmesi" olduğunu, Franchise Sözleşmesinin ise davacı ile dava dışı ...

Hizmetleri A.Ş. arasında akdedildiğini, müvekkilinin sözleşmenin tarafı olmadığını, Bağımsız Danışmanlık Sözleşmesi'nde müvekkilinin "gayrimenkul danışmanı", davacının " franchise alan", ... Hizmetleri A.Ş.'nin ise "franchise veren, ..." olarak kısaltıldığını, sözleşmede kastedilen "..." firmasının davacı firma değil, ...

Hizmetleri A.Ş. olduğunu, franchise alan sıfatıyla davacıya alacak veya talep hakkı tanıyan bir düzenleme bulunmadığını, müvekkilinin ... firmasına karşı bir borcu olduğu anlamına gelmemek kaydıyla, bu düzenlemeye aykırı davranışlarda 40.000,00 TL cezai şartın franchise alana (davacıya) değil, ...

Gayrimenkul Hizmetleri A.Ş.'ye ödeneceğinin yazıldığını, dolayısıyla davacı firmanın bu sözleşme hükmüne dayanarak alacak talep etme hakkı bulunmadığını, huzurdaki davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının da kabulünde olduğu üzere sözleşme tarihi 22/04/2024 iken, ikale ile sonlanma tarihinin 06/05/2024 olduğunu, dolayısıyla sözleşmenin yalnızca 13 gün yürürlükte kaldığını, 13 günlük bir sözleşme ilişkisi sebebiyle müvekkilinin 2 gün boyunca çalışma hürriyetinden yoksun bırakılmasının zaten hukuki hiçbir tarafı bulunmadığını beyanla, anılan nedenlerle davanın reddine,

davacı aleyhine %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI

Bakırköy 7.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/11/2024 tarihli 2024/792E. - 2024/1146 K. sayılı kararıyla; "...İncelenen tüm dosya kapsamı, tarafların iddia ve savunmaları içeriğine göre; taraflar arasında gayrimenkul danışmanlık sözleşmesinin imzalandığı, dava dışı ... şirketinin hukuki durumunun sözleşmenin 2. maddesinde açıklandığı, davalı gayrimenkul danışmanının yükümlülüklerinin sözleşmenin 5. maddesinde düzenlendiği, maddenin ilk kısmında davalının davacıya ödemesi gereken cezai şartın hangi hallerde meydana geleceğinin belirtildiği, ikinci kısmında ise somut davaya da konu olan;

"danışmanlık sözleşmesi sona erdikten sonra iki yıl içinde franchise alanın ofisinin bulunduğu ilçede gayrimenkul hizmetlerini vermek", bendi uyarınca ayrıca dava dışı ... şirketine cezai şartın ödeneceğinin kararlaştırıldığı bu durumda rekabet sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart isteminin dava dışı ... şirketi tarafından dava ve icra takibine konu edilebileceği, davacı şirketin aktif husumetinin bulunmadığı" gerekçesiyle aktif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde. Mahkemece taraflar arasında imzalanan sözleşmenin yanlış yorumlandığını, davalının sözleşmede belirtilen ilk üç fiili gerçekleştirdiğinde yalnızca müvekkiline 20.000,00 TL cezai şart ödeyeceğini, ikinci paragraftaki diğer altı fiili gerçekleştirdiğinde davalının müvekkilinin yanı sıra ...

Hizmetleri A.Ş.'ne de 40.000,00 TL cezai şart ödeyeceğinin sözleşme ile kararlaştırıldığını, metnin devamı olarak okunması anlam bütünlüğü ve gramer açısından zorunlu olan bu kısmında "ayrıca" ve "da" kelimelerinin kullanılmış olmasının buna delalet olduğunu, buna gerekli dikkat ve özen gösterilmeden verilen aktif husumet olmadığına dair kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek,

bu nedenlerle ve resen nazara alınacak nedenlerle istinaf incelemesi nihayetinde Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/792 Esas, 2024/1146 Karar sayılı kararının kaldırılarak yeniden yargılama yapılmak üzere dosyanın Yerel Mahkemeye iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı şirketin davalı aleyhinde 40.000,00 TL asıl alacağın tahsili için ilamsız icra takibine geçildiği, takip dayanağının ...

Hizmetleri A.Ş. ile ... arasında karşılıklı ve uygun irade beyanları ile meydana getirdikleri Gayrimenkul Danışmanlık Sözleşmesinin "Gayrimenkul Danışmanın Yükümlülükleri" başlıklı 5. maddesinde öngörülmüş olan rekabet yasağı şartının ihlal edilmesinden dolayı öngörülmüş olan 40.000,00 TL cezai şart bedeli 40.000,00 TL olarak belirtildiği, borçluya ödeme emrinin tebliği üzerine borçlunun süresinde, borca itiraz ederek takibin durmasına sebebiyet verdiği, İcra Müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verildiği, bu kararın alacaklıya tebliğ edilmediği, davanın yasal bir yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Dava dilekçesi ekinde dosyaya sunulan 22/04/2024 tarihli Gayrimenkul Danışmanlık Sözleşmesi incelendiğinde; bir tarafta ... Hizmetleri A.Ş.(..., Franchise veren)'den franchise almış olan ... (...

Ticaret ve Limited Şirketi), diğer tarafta franchise alan sıfatıyla ...'un yer aldığının yazıldığı, sözleşmenin "Aşağıda belirtilen davranışlarda bulunması hâlinde, tazminat sorumluluğu saklı kalmak üzere gayrimenkul danışmanı fahiş olduğunu İdin edemeyeceği 20.000,00 TL (Yirmibintürklirası) cezai şartı franchise alana ödeyecektir.

Yapmış olduğu iş ve işlemleri rapor ölmemek ve https://...net üzerinden ... sistemine işlememek, Yapılmış tüm iş ve işlemlere dair har türlü bilgi ve belgenin franchise alan ve/veya ... tarafından incelenmesine müsaade etmemek, Danışmanının lisansının iptali, askıya alınması vb. bir durumu 5 gün içinde franchise alana ve ...’a bildirmemek, Aşağıda belirtilen davranışlarda bulunulması halinde ise,

tazminat sorumluluğu saklı kalmak üzere gayrimenkul danışmanı fahiş olduğunu iddia edemeyeceği 40.000,00 TL (kirkbintürklirası) tutarında cezai şartı ayrıca ...'a da ödeyecektir. ...’un ticari itibarını ve ... markasının değerini küçük düşürmeye yönelik tutum ve davranışlarda bulunmak, Sözleşmeli portföyü ... muhasebe ve veri yönelim sistemine girmemek ve verileri usulüne uygun olarak yüklememek, Danışmanlık sözleşmesi süresince edinilen bilgi ve belgeyi yanında götürmek ve/veya bu bilgi ve belgeleri başka faaliyetlerde kullanmak, Danışmanlık sözleşmesi sona ermiş olmasına rağmen ...

Markasını kullanarak gayrimenkul hizmet piyasasında faaliyet göstermek, Danışmanlık sözleşmesi sona erdikten sonra 2 (iki) yıl içinde franchise alanın ofisinin bulunduğu ilçede gayrimenkul hizmetleri vermek, Franchise alan ile imzaladığı Bilgi Güvenliği Taahhütnamesini ihlal etmek." şeklinde maddeler içerdiği, sözleşmenin altında gayrimenkul danışmanı olarak davalının ve franchise alan olarak davacı şirket yetkilisinin imzalarının mevcut olduğu tespit edilmiştir.

GEREKÇ E

Dava; sözleşmeden kaynaklanan cezai şart alacağıyla ilgili icra takibine yapılan itirazın iptali davasıdır.

Mahkemece davacının aktif husumet, bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.İtirazın iptali davası takip alacaklısı tarafından (süresi) içerisinde ödeme emrine itiraz etmiş olan borçluya karşı açılır.

Yani davacı takip alacaklısı, davalı takip borçlusudur. Somut itirazın iptali davasında, davaya sıkı sıkıya bağlı icra takibinde davacının alacaklı olduğu, davalının da takipte görünen borçlu olduğu ve tarafların iş bu davada husumetlerinin bulunduğu, davanın doğru hasım tarafından doğru hasma yöneltildiği şüphesizdir. Buna rağmen ilk derece mahkemesince davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 09/05/2024 tarihli, 2022/7458 Esas, 2024/3763 Karar sayılı Kararı, 30/05/2024 tarihli, 2023/599 Esas, 2024/4512 Karar sayılı kararı) Davanın esasına ilişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda; taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca davalının rekabet yasağını ihlal etmesi halinde davalıya 40.000,00 TL cezai şart ödeyeceğine dair açık bir hüküm bulunmadığından davalının icra takibine yaptığı itirazda haklı olduğu anlaşılmıştır.

Bu nedenle davacı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden kazanılmış haklar saklı tutularak yeniden hüküm kurulmasına, itirazın iptali davasının esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-Davacı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜNE, 2-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 20/11/2024 tarihli 2024/792 E. - 2024/1146 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, Davanın ESASTAN REDDİNE, 3-İlk derece yargılaması yönünden;

-Alınması gerekli 615,40 TL harçtan davacı tarafça yatırılan 483,10 TL harcın mahsubuyla eksik kalan 132,30 TL harcın davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, -Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,-AAÜT gereğince hesap edilen 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,-Arabuluculuk ücreti olan 3.600,00 TL'nin davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına,4-İstinaf yargılaması yönünden; -Davacı vekilinin istinaf talebi kabul edildiğinden,