İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/1867 K.2025/346

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirket tarafından 17.953,00 Amerikan Doları tutarındaki alacakları ödenmediğini. Kayseri ... Noterliği' nin 09.12.2021 tarihli ve ... Yevmiye Numaralı İhtarnamesi akabinde davacılar adına taraflar arasında yapılan ...

Protokol Numaralı, 28.12.2009 Düzenleme Tarihli ve 30.01.2011 Faiz Başlangıç Tarihli Alacağın Temliki Sulh İbra Feragat sözleşmesi gereğince takip başlatıldığını ancak takibe davalı tarafından haksız olarak itiraz edildiğini. İstanbul ... İcra Dairesi ... Esas Sayılı takip dosyasına Davalı( Borçlu) ... Tic. Ltd. Şti.

Tarafından yapılan itirazın iptaline( asıl alacak, faiz ve ferilerine itirazın iptaline), takibin 341.268,87 TL Harca Esas Değer- Asıl Alacak: 12.203,00- Amerikan Doları+ 6.068,07 Amerikan Doları( 30.12.2012-08.12.2022 Tarihleri Arasındaki Yıllık %5 Dövize Uygulanan Faiz Oranı İşlemiş Faiz, Takip Tarihindeki Karşılığı 1,00 Amerikan Dolar= 18,6781 TL- 08.12.2022) olacak şekilde devamına, borçlunun haksız itirazı sonucu alacağın %20' sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın 28.12.2009 tarihli sözleşmeye dayanarak bu davayı açtığını, davanın zamanaşımına uğradığını, bir an için zamanaşımına uğramadığı değerlendirildiğinde sözleşmenin tümü alacaklının değişmemesi, borcun nakli olduğunu; bu sözleşme ile dava dışı ... A.Ş.' nin davacıya olan borçları üstlenildiğini; borcun naklinin yapıldığı; sözleşme sırasında borç/ alacak muaccel olmadığını; işlemiş faiz talebinin ve faiz oranının yasal dayanağının bulunmadığını; davanın zamanaşımı ve diğer beyan ve savunmalar uyarınca reddine, davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, Mahkeme masrafları ve vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

MAHKEME KARARI

İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/05/2024 tarihli 2023/396 E. - 2024/334 K. sayılı kararıyla; "...

Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede davaya konu takip talebi incelendiğinde davacının 17.953,00 USD asıl alacak, 10.648,83 USD geçmiş gün faizi olmak üzere toplamda 28.601,83 USD alacağa istinaden davalı aleyhine takip başlattığı, yabancı para birimi olan dolar üzerinden takip başlatıldığı ancak takibin başlatıldığı tarihteki kur değerinin takip talebinde ve ödeme emrinde gösterilmediği anlaşılmaktadır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu' nun 4949 sayılı Kanunun 12. Maddesi ile değiştirilen 58/3. Maddesinde, alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizinin takip talebinde gösterilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Aynı durum, İİK' nın 60/1.

Maddesi gereği düzenlenen ödeme emri için de söz konusudur İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43.

Hukuk Dairesinin 2021/2153 Esas ve 2021/1638 Karar sayılı emsal ilamında da belirtildiği üzere anılan değişikliğin gerekçesinde, yapılan yeni düzenlemede alacaklının yabancı para alacağının Türk parası karşılığını takip talebinde göstermesi yanında bu alacağın hangi tarihteki kur üzerinden tahsilini istiyorsa bunu da takip talebinde açıkça göstermesi ve yine yabancı para alacağına ilişkin faiz alacağına dair talebini belirtmesi esası getirildiği ifade edilmiştir.

Somut olayda ise takip talebinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı gösterilmemiştir. Ancak, yabancı para alacağın karşılığı Türk Lirası'nın gerek takip talepnamesinde gerekse ödeme emrinde gösterilmesi yasanın emredici hükmüdür.

Kamu düzeni ile ilgili bulunan bu hususun mahkemece re'sen göz önüne alınması gerekmektedir.( HGK'nun 12.05.1999 tarih ve 1999/12-271 E., 1999/301 K. Sayılı kararı) İtirazın iptali talepli bu davada usulüne uygun bir icra takibinin bulunması özel bir dava şartıdır. Somut olayda, takip talebinde ve ödeme emrinde yabancı para alacağının Türk lirası karşılığı gösterilmemiştir.

Bu sebeple, davalı hakkında açılan işbu dava yönünden "usulüne uygun bir icra takibinin bulunması" şeklindeki dava şartı gerçekleşmemiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 114/2. Maddesinde diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklı olduğu ve HMK'nın 115/2. Maddesinde de, mahkemece giderilmesi mümkün olmayan bir dava şartı noksanlığı tespit edilirse davanın usulden reddine karar verileceği düzenlenmiştir.

Uusülüne uygun bir icra takibinin bulunması kamu düzenine ilişkin dava şartlarından olup, HMK'nın 115/1. Maddesine göre ise, mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın kendiliğinden araştırı.

Takip talebi ve ödeme emrinde bulunması zorunlu olan yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının bulunmaması nedeniyle usulen geçerli bir icra takibi bulunmadığından davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine . ... " diyerek davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; her ne kadar mahkemece takip talebinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı yok denilmişse de dilekçe ekinde 08/12/2022 tarihli takip talebinden de anlaşılacağı üzere yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı olan 534.227,84 TL nin açıkça belirtildiğini, bununla birlikte davaya konu ödeme emrinin de dosya içerisinde bulunan takip talebine binaen düzenlendiğini, mahkeme tarafından ödeme icra emrine esas takip talebi dikkate alınmadan karar verildiğini, davaya konu İstanbul ...

İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasından 27/03/2023 tarihli ödeme emrimde de takip talebi ile uyumlu şekilde yabancı para borcunun Türk Lirası karşılığı gösterilerek düzenlendiğini belirterek mahkeme kararının bozulmasını ve dosyanın yeniden hüküm kurulmak üzere mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, İİK'nin 67. Maddesine dayalı olarak açılan itirazin iptali davasıdır.İlk derece mahkemesi tarafından, davanın usulen geçerli bir icra takibi bulunmadığından dava şartı yokluğu nedeniyle REDDİNE karar verilmiştir. Hüküm, davacılar vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Davanın taraflarınca mahkemenin görevine ilişkin herhangi bir istinaf talebi bulunmasa da, görev kamu düzeninden olup, Mahkemece re'sen dikkate alınması gerektiğinden öncelikle Mahkemenin davaya bakmakta görevli olup olmadığı incelenmiştir. 6102 sayılı TTK'nin 3. Maddesinde " bu kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiillerin ticari işlerden olduğu" belirtilmiş, aynı Kanun'un 4. maddesinde ise ticari dava ve işler sayılmıştır.

İlk derece mahkemesince dava dilekçesinin dava şartlarını taşıdığı belirtilerek davaya devam olunmuşsa da, İhlas Fİnans Kurumu bu davada taraf olmadığı gibi uyuşmazlık taraflar arasındaki temlik sözleşmesinde davalının üzerine düşen edimlerini yerine getirmediği iddiasından kaynaklandığından asliye hukuk mahkemesi görevlidir. ( Aynı yönde.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/11-2630 Esas, 2019/328 Karar Sayılı kararı, Yargıtay 11. HD'sinin 2015/14950 Esas, 2016/3539 Karar; 2017/1069 Esas, 2018/5194 Karar ve Yargıtay 13. HD'sinin 2015/15096 Esas, 2017/2181 Karar; 2017/8010 Esas, 2017/9945 Karar; 2015/39733 Esas, 2018/4765 Karar sayılı ilamları).

Bu durumda ilk derece mahkemesince öncelikli olarak davada Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilmesi gerekirken yargılamaya devamla davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır.

Kabule göre de; ilk derece mahkemesinin istinaf incelemesine konu kararında; takip talebinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı gösterilmediği, yabancı para alacağın karşılığı Türk Lirası'nın gerek takip talepnamesinde gerekse ödeme emrinde gösterilmesinin yasanın emredici hükmü olduğu, itirazın iptali talepli bu davada da usulüne uygun bir icra takibinini bulunmasının özel bir dava şartı olduğu ve kamu düzeni ile ilgili bulunan bu hususun mahkemece re'sen göz önüne alınması gerektiği belirtilerek, dava şartı olan icra takibinin geçerli olmadığından bahisle dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmişse de;

dava dosyası kapsamında yapılan incelemede itirazın iptali davasının dayanağını oluşturan İstanbul ... İcra Dairesi'nin ...

Esas numaralı dosya üzerinde yapılan takip talebi ve sonucunda oluşturulan ödeme emrinde, 28.601,83 USD toplam değerli miktar faizleriyle talep edilirken, ayrıca harca esas değer olan 534.227,84 TL miktar olarak belirtilmiş ve bu miktarın takip tarihindeki 1 Doların karşılığı olan 18,6781 TL üzerinden belirlenerek, icra takibine konu miktarın Türk Lirası üzerinden hesaplanmış olmasına rağmen takip talebinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının bulunmadığı gerekçesi ile dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi yerinde değildir.

Bütün bu gerekçelerle davacılar vekilinin istinaf talebinin kabulüne ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına dosyanın görevsizlik kararı verilmek üzere kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.