İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/228 K.2025/1352

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Müvekkilinin Marmaraereğlisi İcra Müdürlüğü'nün ...

E. Sayılı dosyası yönünden herhangi bir borcu bulunmadığını, müvekkilinin çiftçilik yaptığını, mülkiyetinde bulunanlar ile üçüncü kişilerden kiralamış olduğu taşınmazların müvekkili adına ekilip biçilmesi için ... ile anlaştığını, davalının uzun seneler müvekkiline ait taşınmazları ekip işlediğini, bu taşınmazlardan kendisine önemli miktarlarda gelir sağladığını, müvekkiline hiçbir ödemede bulunmadığını, davalının elinde bulunan vekaletnameyi kullanarak müvekkiline ait ...

Bankası Marmaraereğlisi Şubesinde bulunan hesaba müdahalede bulunduğunu ve vekaletnameyi kullanarak, müvekkilinin hesabında bulunan bedelleri kendi ve oğlu ...'in hesabına havale ettiğini, vekaletname ile müvekkilinin hesabından nakit para çekimi gerçekleştirdiğini, davalının Marmaraereğlisi Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/2148 soruşturma dosyasında borç sebebi olarak "Biz şirket adına aldığımız ve ...'in kullanımına verdiğimiz 2005 yılında ...

Marka araç aldık ve arabanın tüm masraflarını biz karşıladık. Daha sonra araç kaza yaptı ve perte ayrıldı. Bu araba kaza yaptıktan sonra yine şirket üzerine ikinci bir araba aldık. Bu aracında tüm masraflarını biz karşıladık. Bunların dışında dökümlerini sunacağım ...'e para masrafları yapılmıştır. Bunun dışında ...'in kullanımına tahsis edilen ... plakalı aracı kendisine sattık bunun karşılığında para almadık.

Daha önce ...'in bizde bulunan ve kendisinin imzaladığı borçlarına karşılık 377.000,00.TL sı bedelli senedi vardı. Bu senedi borçlarına karşılık kendi rızası ile imzalamıştır." şeklinde beyanda bulunduğunu, Davalının Marmaraereğlisi İcra Müdürlüğü'nün ...

E. Sayılı dosyasına dayanak bono hakkında Marmaraereğlisi Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/551 E. Sayılı dosyası kapsamında da beyanlarda bulunduğunu, bu beyanda " 2000 yılında davacı ...'nin ... marka gelincik kırmızısı bir aracı vardır ve bu araba Fehime'nin yaptığı bir kaza sonucu pert olmuştur. 2005 yılında bu kez gül kırmızısı renginde ... marka bir araç müvekkile ait ...

İnşaat şirketi adına alınarak davacı ...'nin kullanımına verilmiş ve aracın yakıtta dahil olmak üzere tüm masrafları yine müvekkilim ... tarafından karşılanmıştır. Bu araçta yine ...'in kullanımı sırasında yaptığı kaza sonucunda pert olmuştur. Fehime bu aracında bedelini müvekkile ödememiştir.

Zaten en son 15.09.2021 tarihinde bu aracıda ...'e satış yapmış ve tüm borçlarına karşılık davacı ... müvekkilim ...'e 1 ay vadeli bir senet vermiştir." olarak belirtildiğini, müvekkilinin Marmaraereğlisi Noterliği'nin 17.09.2021 tarih ve 7223 yevmiye numaralı azilnamesi ile davalı ...'i vekillikten azlettiğini, Marmaraereğlisi İcra Müdürlüğü'nün ...

E. Sayılı dosyası kapsamında borçlu olmadığının tespitine, menfi tespit konusu bedelin %20’sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde.

Müvekkilinin davacının kendisine verdiği vekâletnameden daha önce 2000 yılından itibaren davacı ...’in taşınmazlarını icar anlaşması ile kiralayarak ekip biçtiğini, sözlü icar (kira) anlaşmasına istinaden müvekkilinin, davacının bir kısım ihtiyaçlarının ve masraflarının giderilmesi hususunda anlaştıklarını, anlaşmaya dayalı olarak müvekkilinin davacının taşınmazlarında kendi araç gereçleriyle kendisi adına çiftçilik faaliyeti yapmış bunun karşılığında icar bedeli olarak davacının ihtiyaçlarını karşıladığını, davacının yaklaşık yirmi yıl boyunca bu hususta hiçbir itirazda bulunmadığını,

müvekkilinin davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, davacının ...

Bankası’ndaki hesabında yapılan işlemlerin devlet tarafından sağlanan çiftçi destekleme teşviklerinden ve yasa gereği devlet destekleme teşviği hesap sahibine kesilmesi gereken fatura bedellerinden ibaret olduğunu, tarafların devlet destekleme teşviğinin müvekkili ve oğlu tarafından alınacağına ilişkin olarak aralarında anlaştıkları için müvekkiline ait olduğunu, banka hesabından parayı davacının kendisi çekip aralarındaki anlaşma uyarınca davalıya verdiğini, vekâletnamenin davacının hacca gitmek üzereyken ne olur ne olmaz denilerek bizzat davacı tarafından müvekkiline verildiğini,

davacının geri istemi doğrultusunda davacının yeğeni tarafından davacıya gönderildiğini, davacının taşınmazının hissedarlı olması nedeniyle 125.000TL karşılığında diğer hissedarlardan hisselerinin alınması hususunda anlaşıldığını, davacının parası olmadığı ve bankalar da davacıya kredi vermediği için müvekkilinin oğlu ... adına ...tan 100.000 TL kredi çekildiğini, 92.000 TL net para alındığını, davacının kefil olduğunu, edinin müvekkilli tarafından faizi ile ödendiğini, müvekkilinin krediyi kapatmak için kendi kredili mevduat hesabını kullanmak zorunda kaldığını ve 57.000TLdaha faiz ödediğini,

davacının Şakirbey hisselerinde ve hazine yeri olarak işlediği yer için 45000TL avukatlık ücreti ve masraf ödediğini, evini kurulacak doğalgaz tesisatı için 14.000TL borç aldığını, müvekkilinin şirketi olan ... Ticarete ait aracı davacının 125.000TL bedelle satın aldığını, açıklanan tüm hususlar için senedin verildiğini, senedin büyük kısmının ... olduğunu, tarihin talilinin ise söz konusu olmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"...Dosya kapsamı değerlendirildiğinde; senedin tam olarak buna karşılık bu borçlar için verildi şeklinde davalı tarafça bir kabul olmadığından borç sebeplerinden bahsedilmekle birlikte senedin davacı tarafından tüm borçlarına karşılık verildiği belirtildiğinden söz konusu durumda senet metnine tam anlamda aykırı bir beyandan bahsedilemeyeceğinden bu nedenle senedin talili şartları ve ispat yükünün yer değişmesi söz konusu dosyada mevcut olmayıp ispat yükünün senedin bedelsiz olduğunu iddia eden davacıda olduğu hususunda kanaat oluşmakla, davacının toplanan deliller kapsamında yazılı delil sunamadığı ve yemin deliline de başvurmayacağını beyan etmesi nedeniyle davacı tarafça dava ispatlanamadığından; -Davanın REDDİNE," Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf isteminde özetle;Dava konusu senedin davalı tarafça talil edildiğini, Marmaraereğlisi Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/2148 soruşturma dosyasındaki ifadesinde; " Biz şirket adına aldığımız ve ...'in kullanımına verdiğimiz 2005 yılında ... Marka araç aldık ve ve arabanın tüm masraflarını biz karşıladık. Daha sonra araç kaza yaptı ve perte ayrıldı. Bu araba kaza yaptıktan sonra yine şirket üzerine ikinci bir araba aldık.

Bu aracında tüm masraflarını biz karşıladık. Bunların dışında dökümlerini sunacağım ...'e para masrafları yapılmıştır. Bunun dışında ...'in kullanımına tahsis edilen ... plakalı aracı kendisine sattık bunun karşılığında para almadık. Daha önce ...'in bizde bulunan ve kendisinin imzaladığı borçlarına karşılık 377.000,00.TL sı bedelli senedi vardı. Bu senedi borçlarına karşılık kendi rızası ile imzalamıştır." şeklinde beyanda bulunduğunu, Marmaraereğlisi İcra Müdürlüğü'nün ...

E. Sayılı dosyasına dayanak bono hakkında Marmaraereğlisi Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/551 E. Sayılı dosyası cevap dilekçesinde davalı " 2000 yılında davacı ...'nin ... marka gelincik kırmızısı bir aracı vardır ve bu araba Fehime'nin yaptığı bir kaza sonucu pert olmuştur. 2005 yılında bu kez gül kırmızısı renginde ... marka bir araç müvekkile ait ...

İnşaat şirketi adına alınarak davacı ...'nin kullanımına verilmiş ve aracın yakıtta dahil olmak üzere tüm masrafları yine müvekkilim ... tarafından karşılanmıştır. Bu araçta yine ...'in kullanımı sırasında yaptığı kaza sonucunda pert olmuştur. Fehime bu aracında bedelini müvekkile ödememiştir.

Zaten en son 15.09.2021 tarihinde bu aracıda ...'e satış yapmış ve tüm borçlarına karşılık davacı ... müvekkilim ...'e 1 ay vadeli bir senet vermiştir. " şeklinde beyanda bulunduğunu, davalının oğlunun da davcılık da benzer ifadeler verdiğini, Bonoda " ... " kaydı yer aldığını, ancak borç sebebi olarak senet metininden çok farklı beyanlarda bulunduğunu, bononun sözde keşide tarihi 15.09.2021 olarak gösterilmişse de davalı ve oğlu Cumhuriyet Başsavcılığında ki ifadelerinde senedin bundan daha önceki tarihlerde düzenlendiği iddiasında bulunduğunu, keşide tarihinin de talil edildiğini, keşide tarihi senedin zorunlu unsuru olduğunu,

senedin kambiyo senedi vasfını yitirdiğini, müvekkili aleyhine beyanlarını kabul etmemekle birlikte talil ile ispat yükü yer değiştirdiğinden davanın kabulü gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, İİK 72.maddesine dayalı olarak açılan borçsuzluğun tespiti istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Bono, bağımsız borç ikrarını içeren bir senettir.

Bu nedenle bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü senedin bedelsiz olduğunu ileri süren tarafa aittir. Ancak, senede “malen” veya “...” kaydı yazılmışsa, artık buna uyulmak gerekir. Bu kayıtların aksinin savunulması senedin talili (nedene, illete bağlanması) anlamına gelir ki, böyle bir durumda kanıt yükümlülüğü yer değiştirir.

Senedi talil eden, iddiasını kanıtlamak yükümlülüğü altına girer(YHGK 17.12.2003 gün 2003/19-781 esas, 2003/768 karar sayılı ilamı).Dava konusu senedin ihdas hanesinde ... kaydı yer almaktadır. Somut olayda; davalı senedin 125.000TL'lik kısmının ödenmeyen araç bedeline ilişkin (malen) olduğunu, bakiye kısmın ise borca karşılık (...) olduğunu ileri sürdüğünden ihdas hanesinde ... kaydı yer alan bononun 125.000TL'lik kısmı yönünden ihdas nedenini kısmen talil etmiştir.

Dosyaya celp edilen 15.09.2021 tarihli araç satış sözleşmesi incelendiğinde; satıcının ... İNŞAAT ..LTD ŞTİ (yetkilisi ...), alıcısının ... olduğu, satışa konu malın ... plakalı araç olduğu, satış bedelinin 26.000TL olduğu, senet içeriğinde aracın satılarak bedelinin alındığının yazılı olduğu görülmektedir. Bu durumda, davalı 125.000TL'lik araç satış bedelini ispat edemediği gibi araç satış bedelinin ödenmediğini de kesin delille ispat edememiştir.

Bu durumda, davacının menfi tespit isteminin senedin 125.000TL'lik kısmı ve bu kısma ilişkin işlemiş faiz yönünden kısmen kabulüne karar vermek gerekir. Dava konusu senedin 252.000TL'lik kısmı yönünden ise davalının talili olmadığı, senetteki imzanın davacı eli ürünü olduğunun tespit edildiği, davacının aksi yöndeki iddiayı kesin delille ispatlayamadığı dikkate alınarak davanın kısmen reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı kötüniyet tazminat isteminde bulunmuş ise de; davalı savunmasını kısmen ispatlayamadığından davanın kısmen kabulüne karar verildiği, davalının takipte kötüniyetinin sabit olmadığı dikkate alınarak kötüniyet tazminatına hükmolunmamıştır.Açıklanan nedenle davacı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince davanın kısmen kabulüne dair yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerekmiştir.