İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/272 K.2024/541

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasının talimatı ile Adana ... İcra Müdürlüğünün ... Talimat sayılı dosyası ile hacze çıkıldığını davalı ... A.Ş tarafından bahsi geçen icra takip dosyası ile hiçbir ilgisi, iş veya ilişkisi veya herhangi bir organik bağ bulunmayan 3.kişi müvekkilinin işyerine hacze gelindiğini ve işyerinin icra dosyası borçlusuna ait olduğu iddiası ile müvekkili şirketine ait "1 adet ...

Marka Makine, 1 adet Briket Basmı Kalıp Makine ve 20 adet...

Marka Boya"nın tüm istihkak iddialarına rağmen haczedildiğini, müvekkilinin söz konusu takip dosyası borcu ile hiçbir ilgisinin bulunmadığını, müvekkilinin kendi şirketlerine ait haczedilen makineler ile diğer taşınırların satılacağı korkusuyla kendisine ait olmayan 43.999,25-TL borç miktarını davalının avukatı ... ait banka hesabına ihtirazı kayıtla ödediğini ileri sürerek, 43.999,25-TL'nin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin adresinin İstanbul olduğunu, müvekkilinin adresi açısından İstanbul Ticaret Mahkemeleri yetkili olduğunu, dosya borçlusu olmayan 3.kişinin alacaklıya karşı istirdat davası açamayacağını, 3.kişinin dosya borçlusuna karşı sebepsiz zenginleşme davası açması gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonucunda; davacının, davaya dayanak yapılan icra dosyasının tarafı olmayıp 3.kişi konumunda olduğu, davanın istirdat davası oluşu nazara alındığında, bu dava türünün davacısının ancak icra müdürlüğü dosyası takip borçlusu olabileceğinden davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığı, davalının icra müdürlüğü dosyası nezdinde kesinleşmiş takibin alacaklısı olup, yapılan ödeminin davacı için sebepsiz zenginleşme mahiyetinde olduğunun kabulünün de mümkün olmadığı, bu durumda davacının yapmış olduğu ödemeyi davalıdan talep etmesinin yasal dayanağı bulunmadığı gerekçesiyle, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde, dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaları tekrar ederek; icra takibine konu borç ve taraflarla hiçbir ilgisi olmadığı halde, müvekkiline ait mallara haciz konulduğunu, icra ve haciz tehdidi altında müvekkilinin kendisine ait olmayan borcu ödemek zorunda kalarak mağdur edildiğini, bu nedenle istirdat davası açılması zorunluluğu hasıl olduğunu, yerel mahkemece davanın husumet yokluğu nedeni ile reddine dair usul ve yasaya aykırı haksız hüküm kurulduğunu ileri sürerek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir

GEREKÇE

Dava, sebepsiz zenginleşmeye dayalı istirdat davasıdır.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davacı, davalının takip başlattığı dava dışı borçlu ve borç ile hiçbir ilgisi olmadığı halde, talimat dosyasından iş yerine gelinerek haciz yapıldığını ileri sürerek, haciz baskısı altında davalıya yapılan ödemenin davalıdan istirdatını talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince, davanın istirdat davası olduğu, istirdat davasının ancak icra dosyasının takip borçlusu tarafından açılabileceği, davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığı; ödeme nispetinde borcundan kurtulanın dosya borçlusu olması gerektiği, davalının takibin alacaklısı olduğu, bu nedenle yapılan ödeminin davacı için sebepsiz zenginleşme mahiyetinde olduğunun kabulünün de mümkün olmadığı, gerekçesiyle, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verlmiştir.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2022/3-80 E- 2022/107 K.sayılı.

"Gelinen noktada, icra takibinin davacı şirket adına yapılmamış olması, başka bir deyişle davacının icra dosyasının borçlusu konumunda bulunmaması davanın istirdat davası olmaması yönünden ayırıcıdır. Çünkü yukarıda da izah edildiği üzere, istirdat davalarında icra takibinin borçlusu, borçlu olmadığını düşündüğü bir parayı cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kalmış olmaktadır.

Kaldı ki, dosya kapsamı itibariyle, hacze gelinen adresin dahi asıl borçlu şirkete ait olmadığı, davacı şirkete ait olduğu, ödeme emri tebligatının dahi bu adrese yapılmadığı görülmektedir. Tüm bunlara rağmen, asıl borçluyla ilgisi bulunmayan davacının adresine gelinerek malları haczedilmeye çalışılmış, bunun üzerine davacı vekili haczi engellemek adına dosya borcunu ihtirazî kayıtla ödemek durumunda kalmıştır.

O hâlde, eldeki davanın sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı olduğu kabul edilmelidir. Bu durumda uyuşmazlığın çözümü açısından sebepsiz zenginleşenin kim olduğunun tespiti önem kazanmaktadır. Davacının icra dosyasına haciz tehdidi altında yatırmış olduğu parayla kim menfaat temin ediyorsa onun sebepsiz zenginleşme davasının muhatabı olacağı hususunda kuşku bulunmamaktadır.

İİK’nın 12. maddesine göre icra dairesi takip edilen para alacağına mahsuben üçüncü şahıs tarafından ödenen paraları kabule mecburdur. Bununla borçlu bu miktar kadar borcundan kurtulur.

Somut olayda da, yapılan ödemeyle ilk bakışta icra dosyasının borçlusunun borcunun söndüğü, bu nedenle menfaat temin edenin dava dışı asıl borçlu şirket olduğu, sebepsiz zenginleşme davasının muhatabının da anılan şirket olması gerektiği düşünülebilirse de, davacı ihtirazî kayıtla yatırdığı parayı asıl borçlunun borcundan kurtulması amacıyla kendiliğinden değil, haciz tehdidinden korunmak amacıyla ve bu hususu da haciz tutanağında açıkça belirterek yatırmıştır.

Yatırılan para davalı alacaklının mal varlığına dâhil olmuştur. Davacının istemi, kendisinden haksız şekilde tahsil edilerek davalının mal varlığına giren paranın iadesi olduğuna göre muhatap da davalı olmalıdır. Aksinin kabulü, davacıyı muhatabı olmayan, borcu ödeme kabiliyetinin olup olmadığı belirsiz dava dışı borçluya yönelmeye zorlayacaktır ki, bu tür bir riskin davacıya yüklenmesi adil olmaz.

Öyle ise, dava konusu olayda sebepsiz zenginleşenin davalı olduğunun kabulü gerekir.

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında; davacının icra dosyasına parayı yatırmasıyla zenginleşenin dava dışı asıl borçlu olduğu, davalı alacaklının zaten varolan alacağını aldığı, bu sebeple sebepsiz zenginleşme davasının davalısı olamayacağı, direnme kararının onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de, bu görüş yukarıda açıklanan nedenlerle Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir." şeklindeki kararı doğrultusunda, davanın sebepsiz zenginleşmeye dayalı olduğu kabul edilerek,

uyuşmazlığın esası incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.