İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/984 K.2025/1667

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olduğunu, 2021 yılında İstanbul ...

Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Merkezi Özel Hukuk Tezli Yüksek Lisans Programından mezun olarak yüksek lisans eğitimini tamamladığını çalıştığını, tez konusunun “Karşılıksız Çek Keşide Edilmesine Karşı Alınabilecek Hukuki Tedbirler Ve Elektronik Çek” başlığı ile Mart 2021 yılında yayınlandığını, bu tezden türeyen ve bir vadeli ödeme aracı olan çekin ... sigortası ile garanti altına alınmasına ilişkin tez danışmanı hocası ile birlikte sorumlu yazar olarak hazırladığı çalışmanın Türkiye Adalet Akademi Hakemliği Dergisinin 46, sayısında “Bir Karşılıklı Sigorta Kolu Olarak Türkiye'de ...

Sigortacılığı Ve Çek Bedelinin ...

Sigortası İle Güvenceye Alınması" başlığı ile yayınlandığını, makale çalışmasının dergiye gönderildiği tarihin 28.10.2020 olup, kabul tarihinin 24/02/2021 ve yayın talihinde Nisan 2021 olduğunu, hakem inceleme neticesinde hukuk alanına kattığı fikir üretme, orijinal olma ile özgünlük başlıklarında en yüksek puanı aldığını, yüksek lisans tezinden türeyen bu makalenin Nisan 2021 tarihinde yayınlanmasından 1 ay sonra 07/05/2021 talihinde ... ... şirketinde yönetmen yardımcısı görev tanımlı ... linkedin ağı üzerinden tez danışmanı Profesör Doktor ... ... un profilini incelemiş ve kendisine ağına katılma isteği gönderdiğini,

yüksek lisans tezinin ayrıca 12 Levha yayınlan tarafından Haziran 2021 tarihinde kitap olarak yayınlandığını, daha sonra tez konusuna ilişkin Hacettepe Hukuk Fakültesinde Ekim 2021 tarihinde çevrimiçi olarak gerçekleşen ve Şirketler ve Sigorta Hukuk Seminerine yine tez Danışman hocası Profesör Doktor... ile birlikte tebliğ sunduklarını, bir süre sonra bunun kitap haline gelerek yayınlanacağını, bu tebliğ sunumunun YouTube'da yayınlandığını, davalı ... ...

Bankası'nın piyasaya çıkardığı ve Türkiye'de bir ilk olarak adlandırdığını, finans fikrinin kendisine ait olduğunu, ayrıca ürünün dijital bir finans aracı olduğu düşünüldüğünde davalı bankanın aynı çalışmada elektronik çek ile ilgili (sonradan ...

Parti grubu içinde yetersiz bulunduğu için reddedilerek TBMM’ne sunulmayan ve gizli belge özelliği kazandığını öğrendiği) Elektronik Çek Kanunu kanun taslağı üzerindeki araştırma ve çalışmalarından yararlanılmış olduğunu, davalının reklamlarda Türkiye'de bir ilk olarak ve kendilerine aitmiş gibi piyasaya sunduklarını ve ... adını verdikleri ödeme yönteminin kendisine ait olduğunu, davalının basın açıklaması ile ... fikrini sunmasının ve fikrin reklamlarda dönmesini takiben davalıya 29.12.2021 tarihinde Bakırköy 44. Noterliğinden ... yevmiye nolu ihtarın gönderildiğini,

bunu takip eden 5. Günde 03.01.2022 tarihinde davalı ... ile kendisine ait fikir arasında bağlantı olmadığını beyan ettiğini, Üsküdar 32. Noterliği'nden keşide ettiği 00033 yevmiye nolu ihtarnameyi gönderdiğini, ihtarnamenin kendisine 07.01.2022 tarihinde tebliğ edildiğini,yılbaşı nedeniyle aradaki tatil ile hafta sonu tatili çıkıldığında 3 gün gibi bir sürede çalışmalarının incelenerek benzerlik olmadığı yönündeki tespitin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, bu nedenle ... adlı fikre ilişkin basın açıklaması,

reklam filmleri ile basım bülteni ve uygulamasının ivedilikle teminatsız şekilde durdurulmasını, toplatılmasını ve şahsına ait fikrin hırsızlanılmış olduğu açıkça ortada olduğundan fazla ilişkin talep ve dava haklı saklı kalmak kaydıyla Şimdilik 10,000 TL maddi tazminatın davanın açıldığı tarihten itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte kendisine ödenmesini kendisine ödenmesinin talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın benzerlik iddialarına karşı beyanları sunmadan önce davalı banka bankacılık ürünü ...

FON TRANSFER ...'ye İlişkin açıklamalar yapmak gerektiğini, ...'nin finansman sonrası vadeli havale şeklinde kullanılabilen, vadesinde müvekkili bankanın ödeme taahhüdü bulunan ve 5411 Sayılı Kanunun 4 maddesi ile aynı kanunun 48. maddesi düzenlemeleri kapsamında kendisine tanınan olanakla kullandırılan bir gayrinakti finansman türü olduğunu, bu anlamda ... bankacılık işlemlerinde kullanılmak üzere geliştirilmiş ve banka dijital sistemine Entegre edilmiş olduğunu, GFF kullanan müvekkili banka müşterisinin vadeli ödemesini dijital olarak mal ve hizınet alacağı diğer bir müşterinin hesabına gerçekleştirdiğini,

tutan hesabına alan bir diğer müşterinin vadeyi değiştirmeden tutan parçalayarak diğer ... hesaplarına havale edilebildiğini, bu şekilde ileri tarihli birçok ödemenin tek finansman ile ve banka güvencesi ile gerçekleştirilebildiğini, bu kapsamda müvekkili banka müşterisi ile ... fon transferi kredi sözleşmesi müşterinin mal ve hizmet alacağı diğer müşteri muhatap ile ... fon transfer bankacılık sözleşmesinin imzalandığını, ...'nin 6.098 sayılı TBK nun 128 maddesi kapsamında bir garanti sözleşmesi olduğunu,

bu bağlamda ... fon transferinin hukuki niteliği itibariyle uygulamada sıklıkla kullanılan banka teminat mektubuna benzetmenin mümkün olduğunu, teminat mektubunda garantör borçlunun muhataba karşı olan edimini yerine getirmediği takdirde muhatabın zararının belirli bir vade ve tutara kadar tazmin edileceğini garanti ettiğini, ... fon transferinin de benzer mahiyette bir dijital ödeme yöntemi olarak piyasaya sürüldüğünü, elektronik çek veya elektronik para olmaktan çok uzak olduğunu,

elektronik Para Ödeme Ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri Ödeme Hizmetleri Ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun’da elektronik para ihraç eden kuruluş tarafından kabul edilen fon karşılığı ihraç edilen elektronik olarak saklanan bu kanunda tanımlanan ödeme işlemlerini gerçekleştirmek İçin kullanılan ve elektronik para ihraç eden kuruluş dışındaki gerçek ve tüzel kişiler tarafından da ödeme aracı olarak kabul edilen parasal değeri şeklinde tanımlandığını, ...’nın mevcut ödeme yöntemlerindeki dezavantajların giderilmesi adına geliştirilen bir vadeli elektronik Fon transfer Yöntemi olduğunu, elektronik para olmadığını,

davacı yanın tezinde elektronik çek temel alınarak çözüm önerileri ortaya koyulduğunu, ancak ...’nin bir elektronik çek de olmadığını, öte yandan elektronik çekin hukukta halihazırda yeri olmayan bir müessese olduğunu, dolayısıyla davalının ürünü ile davacının yüksek lisans sesinde yer alan fikrin birbirine hiçbir şekilde benzemediğini, davalının ... ürününe ilişkin 2020/00404 nolu başvuru ile patent başvurusunda bulunduğunu, dolayısıyla burada görüldüğü üzere ...'ye ilişkin fikrin davacıya ait tezin yayınlanmasından daha önce ortaya atılmış ve tescil işlemlerinin başlatılmış olduğunu davacının da iddialarının dayanaksız olduğunu,

davacı yanın karşılıksız çek keşide edilmesine karşı alınabilecek hukuki tedbirler ve elektronik çek başlıktı yüksek Lisans tezinde bir kambiyo taahhüdü otan çekin karşılıksız kalma sonınu üzerinde durulduğunu, tezdeki çözüm önerilerinde elektronik çek sisteminin hayata geçmesi halinde dahi çekin karşılıksız kalmasının önlenemeyeceği sorunu üzerinde durarak ... sigortacılığı sisteminin çek kullananlar arasında yaygınlaştırılması,

hatta zorunlu kılınması ile çek karşılığını sigortalanması ile bu hususun çözüme kavuşturulabileceği tezini ileri sürüldüğünü bu teze göre riskin paylaştırılması ve primlerin ödenmesi konusunda muhatap bankaların ve keşidecileri müteselsil sorumluluklarının olması gerektiği ve böylece bankalarında teminat sağlanmasında etkin rol üstlenmesi gerektiğini beyan ederek davanın reddine ve yargılama gideri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 05/03/2024 tarih, 2022/41 Esas, 2024/66 Karar sayılı kararıyla; "...Bu açıklamalardan sonra davacı tarafın Davacının “Karşılıksız Çek Keşide Edilmesine Karşı Alına Uygulaması “ konulu 2021 Mart sunum tarihli kitap incelendiğinde, çalışma konularının, Karşılıksız çek keşidesini önleyici tedbirler ve alternatif çözümlerin uygulanması ve yaygınlaştırılmasında izlenecek yollar ve uygulamada çıkabilecek sorunların saptanması,

ileri tarihli çek düzenlenmesine imkan yaralılması ve bunun getirdiği sorunların tespiti, karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebep olma suçu dolayısıyla verilen hürriyeti bağlayıcı cezalar, keşideci ve keşideci gibi sorumlu olanların ödeme gücü ve üzerine çek çekilen hesabın bulunduğu muhatap bankaların ödeme sorumluluğu dışında kalan bedelin ne şekilde ödenebileceği, karşılıksız kalan çek bedelinin ödenebilmesini sağlamak üzere ortak bir "sorumluluk sigortası" uygulamasına geçilebilir mi, bu nasıl sağlanabilir ve dünya örnekleri nedir irdelenmesi,

çek kanununda yapılan son değişiklikler ve Elektronik Çak Kanun Taslağı hakkında bir değerlendirme, keşide edilen çekin karşılıksız kalmaması ve karşılıksız yazılmaması için önleyici tedbirlerin irdelenmesi (karekod uygulaması, çek garanti tutarı, sözleşme ile belirlenecek tutar kadar nakdin hesapta tutulması vs), Elektronik çek uygulamaları ve gereksinimlerinin irdelenmesi ve Sorumluluk sigortaları uygulaması ile çek bedelinin güvenceye alınmasına ilişkin değerlendirmeler (ihracat kredi sigortası, ihracatçının mal veya hizmet ihraç ettiği müşterisinin, ödeme gücünü kaybetmesi veya ödemek istemesine rağmen tamamen dış nedenler sonucu,

ödemede bulunmaması nedeniyle karşılaşılan zararların teminat altına alınmasını sağlayan sigorta türü, Çekin karşılıksız çıkma ihtimali ile meydana gelecek olası zararın sigortalanmasında uygun düştüğü ölçüde “ihracat kredi sigortası “ ömeğinin emsal alınabileceği değerlendirilmektedir) konularının işlendiği ilim eseri mahiyetinde eser olduğu, ifade edildiği üzere anılan eserde çek bedellerinin ... sigortacılığıyla güvence altına alınması fikri önerilmekte, bu sistemle karşılıksız çek keşide edilmesinin önüne geçilmesi amaçlanmakta olduğu ve eserdeki ana fikrin ve amacın bu olduğu ve bu fikir ve amaca yönelik çözümlemeler sunulduğu,

davalı tarafa ait ... fon transferi bankacılık ürününün ise, çekin, senedin çok ötesinde, yeni nesil dijital ödeme yöntemi ...

Fon Transferi, mal veya hizmet alan işletmelerin vadeli ödemelerini ... ... garantörlüğünde yapmasını, mal veya hizmet satan işletmelerin ise vadesi gelmeden önce alacaklarını diğer ödemeleri için dijital olarak transfer edebilmesini sağlayan bir gayri nakdi finansman ürünü olduğu bu haliyle davacı eserinin özünde çek ile ödemelerin teminat altına alınması ve çeke güven kazandırılması unsurlarını taşıdığı,

davalı tarafın ... fon transferinin davalı bankanın sorumluluğunun artırıldığı gayri nakdi bir finansman olduğu ve finansman garantisi sağlanmasına dair komplike bir bankacılık enstrümanı olduğu dikkate alındığında davacı eseri yönünden davalının işlem çeşidinin fikir ve anlatım olarak farklı olduğu, bu haliyle davacının FSEKten kaynaklı haklarını ihlal etmediği kanaatine varılmış ve davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ;1-Davanın REDDİNE,..." karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; Kısa kararın açıklandığı 5.celsesine taraflarınca katılınmadığını, davanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken mahkemece sözlü yargılama aşamasına girildiğini, Elektronik Çek ile ... arasındaki ayrım biçimsel olduğunu, her iki kurumun içeriği incelendiğinde ayrımın sadece şekilsel olduğunu, ...'de deki ödeme garantisinin yani çekteki karşılıksız çıkma sorununa benzer hususun burada nasıl giderileceğinin müvekkilinin yüksek lisans tezinden alındığını, hem yüksek lisans tezi hem de bu tezde belirtilen fikrin kendisinin bir ürün olduğunu beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, FSEK'ten kaynaklanan haklara yönelik tecavüzün durdurulması, men'i ve maddi tazminat istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazılı şekilde davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Sözlü yargılama 6100 sayılı HMK'nun 186. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu madde, "Mahkeme, tahkikatın bitiminden sonra, sözlü yargılama ve hüküm için tayin olacak gün ve saatte mahkemede hazır bulunmalarını sağlamak amacıyla iki tarafı davet eder. Taraflara çıkartılacak olan davetiyede, belirlenen gün ve saatte mahkemede hazır bulunmadıkları takdirde yokluklarında hüküm verileceği hususu bildirilir.

Sözlü yargılamada mahkeme, taraflara son sözlerini sorar ve hükmünü verir.Yine HMK 'da “Tarafların duruşmaya gelmemesi, sonuçları ve davanın açılmamış sayılması” başlıklı 150/1. Maddesinde.

“Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir.” şeklinde düzenlenmiştir.Uyuşmazlık tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri bir konuya ilişkin olup, tarafların belirlenen günde duruşmaya gelmemek suretiyle davayı takipsiz bırakabilecekleri açıktır. Bu hususta yapılması gereken işlemler HMK 150.

Maddesinde açık şekilde düzenlenmiştir. Somut olayda yargılamanın 05/03/2024 tarihli celsesinde davacı vekilinin hazır bulunmadığı, hazır bulunamayacağına dair herhangi bir mazeret de bildirilmediği görülmüş olup, ilk derece mahkemesince HMK 150.

Madde düzenlemesine aykırı şekilde hazır bulunan davalı tarafın bu hususta beyanları da alınmaksızın yargılamaya devam edilerek tahkikatın sona erdirilmesi yerinde değildir.Yasal düzenleme gereğince hazır bulunan davalı vekiline yargılamaya davacı tarafın yokluğunda devam edip etmeyeceği hususu sorulup; devam etmek istediği takdirde davaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilmesine,

istemediği takdirde ise HMK'nın 150. maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, açık yasa hükmüne aykırı olacak şekilde yazılı şekilde yargılama yapılması usul ve yasaya uygun görülmemiş, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, HMK 353(1)...-5 m. uyarınca hükmün kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine, kaldırma kararı sebep ve şekline göre sair istinaf istemlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.