İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2025/727 K.2025/976

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde.

Davacı müvekkili Dr. Öğretim Üyesi ...,İstanbul Beykent Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu Mimarlık ve Şehir Planlama Bölümünde "Mimari Restorasyon Program Başkanı" olarak görev yaptığını, Müvekkilinin vazifesini 03.09.2018 tarihinden bugüne, üniversitenin Hadımköy/Esenyurt yerleşkesinde ifa ettiğini, davalının, davacı müvekkilinin çalıştığı kurumun ... adresine 06.08.2024 tarihinde e-mail gönderdiğini, haksız itham ve şikayet içeren e-mailinde özetle;

davacı müvekkilinin makalesinde ... heykelinin görselinin altına ...'a ait yayınlanmamış bir yüksek lisans tezine atıf yaptığını, asıl atfın davalının makalesine yapılması gerektiği, bunun 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunun 35. Maddesine aykırı olduğunu, neticeten davacı müvekkilin görev yaptığı kurumun kendisine açıklayıcı bilgi vermesini, FSEK 35 husunun da davacı müvekkiline kurumu tarafından hatırlatılması istendiğini, Kuruma gönderilen e-mail müvekkiline yönlendirilmiş, müvekkilinin de, 6100 Sayılı HMK'nın 293.maddesinde düzenlenmiş uzman görüşü için Sn.

Prof.

Dr. ...'a başvuru yaptığını, davacı müvekkilinin iletişim bilgileri çalıştığı kurumun web sayfasında yer aldığını, davalının, bilimsel ahlak ve akademik etik ilkelerinden dem vurmasına ve direkt meslektaşı sayılabilecek müvekkiline ulaşma imkanı yerine, kuruma düşüncelerini kesin yargı gibi iletmiş ve sonucunda müvekkile "hatırlatmalar" yapılmasını istediğini, TMK madde 2 "Herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır.

Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz." hükümlerini ihtiva etmekte olduğunu,Davalının müvekkili hakkında iktibas serbestliğini aştığı, intihal yaptığı, meslek etik ve bilimsel atıflara aykırı ithamlarının haksız olduğunu, bu ithamların öncelikle müvekkiline iletilmesi gerekirken kurumuna içerisinde yaptırımlar içerecek taleplerle iletilmesinin, müvekkilin kişilik haklarına saldırı niteliğinde olduğunu, bu nedenlerle davalı aleyhine 1TL manevi tazminata hükmedilmesini, TBK 58 gereğince saldırıyı kınayan bir kararın yayınlanmasını, davalıya 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 329.maddesinin tatbikini,

Haksız haciz nedeniyle 1TL manevi tazminatın haksız fiil tarihinden işletilecek yasal faizi ile yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazlarının olduğunu, yetkili yerin ANTALYA mahkemeleri olduğunu, uzman raporunu kabul etmediklerini, Müvekkili ...'nın, davacının kurumuna yazdığı dilekçesinde, “yanlış ve yanıltıcı atıfta bulunulduğunun gözlemlendiğini” belirttiğini, kesin bir yargı cümlesinden özellikle kaçındığını, müvekkilinin düzletilmesini talep ettiği hususun.

Dr. ...'nın katıldığı kazı sonucunda yayınlanması için hazırladığı çalışma raporuna ve onun çektiği fotoğrafa atıf yapılması gerekirken yayınlanmayan ve müvekkilinin katkıları ile hazırlanan yüksek lisans tez çalışmasındaki görsele atıf yapılması olduğunu, dilekçe Kanunu'ndan gelen yasal hakkını kullandığını, davanın öncelikle yetkisizlik neden ile reddini, esasa girecek olursa; müvekkilinin davacıya yönelik hukuka aykırı herhangi bir eylemi, iması, hakareti, iftirası v.s gibi haksız bir suçlaması söz konusu olmadığından asılsız ve mesnetsiz iddialarla ikame edilen davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda;"..Mahkemelerin görevi kanunla düzenlenmiş olup, görev konusu kamu düzenine ilişkindir ve yargılamanın her aşamasında re’sen göz önüne alınmalıdır.

HMK'nun 114/1-c maddesinde davanın görevli mahkemede açılmış olması dava şartı olarak sayılmış olup, dava dilekçesi incelendiğinde, davalı tarafından, davacının çalışmış olduğu İstanbul Beykent Üniversitesi Meslek Yüksekoku' nun ... adresine mail gönderilerek davacı makalesindeki atfın davalının makalesine yapılması gerektiği yönünde davacının uyarılması ve açıklayıcı bilgi verilmesi yönünde mail gönderildiği,

davacının da iş bu mail nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiği iddiasıyla TBK 58. Madde gereğince saldırıyı kınayan kararın yayınlanması ve 1 TL manevi tazminatın davalıdan alınmasını talep ettiği, buna göre de davanın eser hakkından kaynaklı bir ihlal iddiasına dayanmadığı gibi her ne kadar taraflar arasındaki ihtilaf davacının tezi nedeniyle ortaya çıkmış ise de dava konusunun tezin hukuki niteliğine veya eser vasfına ilişkin olup olmadığı,

davalı tarafından gönderilen mailin davacının kişilik haklarını ihlal edecek ölçüde olup olmadığı hususundan kaynaklandığı bu nedenle Mahkememizin görevsiz olduğu davaya bakmakla görevli mahkemenin İstanbul Anadolu Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu anlaşıldığından, davanın HMK'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca görevsizlik nedeniyle davanın HMK' nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca görev yönünden USULDEN REDDİNE" şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf isteminde;Hükümde, iki tarafın mahkemeye verdikleri dilekçelerdeki ve sözlü beyanları, iddia ve savunma ayrı ayrı olmak üzere, özet olarak belirtilmesinin HMK 297 Maddesine aykırılık teşkil ettiğini, gerekçede" eser vasfına ilişkin olup olmadığı... ifadesinin "olup olmadığı hususundan değil" olduğu şeklinde ifade edilmek istenildiğinin düşünüldüğünü, Davalının davacının çalıştığı kurumun ... adresine 06.08.2024 tarihinde e-mail gönderdiğini, e-mailde davacı müvekkilin makalesinde ... heykelinin görselinin altına ...'a ait yayınlanmamış bir yüksek lisans tezine atıf yaptığını,

asıl atfın davalının makalesine yapılması gerektiği, bunun 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunun 35. maddesine aykırı olduğunu, neticeten davacı müvekkilin görev yaptığı kurumun kendisine açıklayıcı bilgi vermesini, FSEK 35 husunun da davacı müvekkiline kurumu tarafından hatırlatılması istendiğini,Yüksek Öğretim Kurulları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi'nin Madde 4/1-a'da İntihal "Başkalarının özgün fikirlerini, metotlarını,

verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermek" olarak tanımlandığını,"İktibas Serbestisi" başlıklı FSEK 35'e aykırılığın da intihal olarak kabul edildiğini, Müvekkiline atfedilen kurallara uygun biçimde atıf yapılmaması, yani FSEK 35 maddesine aykırı davranmanın tespitinin yapılacağı görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri olduğunu, İlk derece mahkemesince taraflar arasındaki niza salt davalının e-mail olarak gönderilmesi olarak ele alınmasının hatalı olduğunu, öncelikli sorunun müvekkilinin atıf yapmasına dair iddianın intihal olup olmadığı,

FSEK 35'e aykırılığının veya uygunluğun ihtisasa mahkemesince çözülmesi gerektiğini, Yargıtay kararları sunduklarını,Yargıtay kararlarına göre eser vasfının resen araştırılacağını, İlk derece mahkemesinin gerekçesinde yer alan "dava konusunun tezin hukuki niteliğine veya eser vasfına ilişkin olup olmadığı" ibaresine dayalı görevsizlik vermesinin yerinde olmadığını, FSEK 76. Maddeye aykırılık oluştuğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TBK 58.maddesine gereğince manevi tazminat ve kınama kararı yayınlanması istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince görevsizlik nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Somut uyuşmazlıkta, davacı netice-i talebinde;"...

Davalının müvekkili hakkında iktibas serbestliğini aştığı, intihal yaptığı, meslek etik ve bilimsel atıflara aykırı ithamlarının haksız olduğunu, bu ithamların öncelikle müvekkiline iletilmesi gerekirken kurumuna içerisinde yaptırımlar içerecek taleplerle iletilmesinin, müvekkilin kişilik haklarına saldırı niteliğinde olduğunu" belirterek TBK 58 gereğince saldırıyı kınayan bir kararın yayınlanmasını ve 1 TL manevi tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.

Bu durumda FSEK hükümlerine göre değil, haksız fiile ilişkin TBK hükümlerine göre değerlendirme yapılması gerekli olmakla uyuşmazlığı çözmekle görevli olan mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Açıklanan nedenle ilk derece mahkemesinin davanın usulden reddine ilişkin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacı vekilinin istinaf isteminin HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.