İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2021/1010 K.2024/1476

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; sigortalı ...'a ait işyerinin 13.12.2015 başlangıç tarihli ...Poliçesi ile müvekkili nezdinde sigortalandığını, işyerinde bulunan ... marka su sebilinin kompresörünün patlaması nedeniyle 12.10.2016 tarihinde yangın çıktığını, hasar nedeniyle sigortalıya 14.12.2016 tarihinde 220.000,00 TL sigorta tazminatı ödendiğini, Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/655 D. İş sayılı tespit dosyasında alınan rapor ve ek raporda yangının su sebilinden çıktığının tespit edildiğini, bu nedenle davalının hasardan sorumlu olduğunu ileri sürerek 220.000,00 TL'nin 14.12.2016 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevabında; kendilerine tebliğ edilmeyen tespit raporunun delil niteliğine haiz olmadığını, ürünün her türlü yangını önleyecek emniyet tedbiri barındırdığını, teknik olarak komperesör patlamasının beklenen bir durum olmadığını, yapılan incelemede su sebiline ait kompresörün patladığı iddiasına ilişkin delil görülmediğini, yangının üründen kaynaklı bir ayıp nedeniyle meydana geldiğine ilişkin bir tespit bulunmadığını, ürünün elektrik fişine ulaşılabilecek şekilde konumlandırılması gerekirken, kullanım klavuzuna aykırı olarak uzatma kablosu ile kullanıldığını, standartlara uygun olmayan elektrik tesisatının veya elektrik dağıtan kurumların kusurlu davranışlarının müvekkili şirkete yüklenemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; yangının davalının üreticisi olduğu su sebilinden kaynaklandığı, davacının ancak sigortalısının gerçek zararını rücu edebileceği, verilen kesin süreye rağmen zarara dayanak delillerin sunulmadığı, sigortalının defterlerinin sunulmaması nedeniyle gerçek zarar tespitinin yapılamadığı, sigortalının satışları toplu olarak kaydettiği ve satış faturaları bulunmadığından alınan ürün ile satılan ürünlerin karşılaştırılamadığı, bu nedenle yangında emtia hasarının tespit edilemediği, demirbaşlara ilişkin hasar tespitinin aksi yönde delil bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 30.000,00 TL'nin ödeme tarihi olan 14.12.2016 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, fazlaya dair istemin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karar, yasal süre içerisinde davacı ve davalı vekilleri tarafından istinaf edilmiştir.

Davacı sigortacı vekili istinaf nedenleri olarak; ekspertizlerin tarafsız ve bağımsız çalışma ilkesine göre çalıştığını, eksper raporlarının delil niteliğine haiz olduğunu, yangın sonrasında sunulan fotoğraflardan anlaşılacağı üzere işyerinde yaklaşık 1 metre yığın oluştuğunu ve bunun da 120 m³ hacim oluşturduğunu, bunun da yalnızca yanan tekstil emtiasının hacmi olup, yanan ve kül olan emtianın bu hacim hesabına dahil olmadığını, ekspertizin vergi beyannameleri ve resmi yıl sonu bilançosuna göre hasar tespiti yaptığını,

olay tarihine yakın girişi yapılan 121.479,53 TL faturayı da geçerli saymayarak bu faturalar ile ilgili sigortalıya hasar ödemesi yapılmadığını, zararın bedeline ilişkin rapor sunan bilirkişilerin tekstil ve finans uzmanı olup, rapor verecek donanıma sahip olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

Davalı ...AŞ vekili istinaf nedenleri olarak; sigortalının su sebilini muhafaza etmemesi nedeniyle ürün üzerinde inceleme yapılmadığını ve üründe üretim hatası olup olmadığının tespit edilemediğinı, su sebilinin kullanım klavuzuna aykırı olarak üçlü uzatma kablosu ile kullanıldığını, işyerinin elektrik tesisatının uygunsuz olduğunu, su sebiline ait besleme kablosundaki erimenin harici bir ısı kaynağı nedeniyle meydana geldiğini, uzatma kablosunun ucuna takılı olan grup prizin eriyerek topak haline geldiğinin tespit edilmesi karşısında yangına neden olan kısa devrenin grup priz kısmında meydana geldiğini,

bu nedenlerle müvekkilinin sorumlu olmadığını belirterek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, işyeri sigorta poliçesi gereği sigortalıya ödenen sigorta tazminatının, hasar sorumlusu olduğu ileri sürülen davalıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir. Sigortalı ...'a ait işyerinin 13.12.2015 başlangıç tarihli ...

Poliçesi ile davacı sigortacı nezdinde sigortalandığı, 12.10.2016 tarihinde sigortalı işyerinde yangın çıktığı, davacının hasar nedeniyle sigortalıya 14.12.2016 tarihinde 220.000,00 TL sigorta tazminatı ödediği ve ödenen bedelin rücuen tahsili için bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Mahkemece, sigortalı işyerinde hasara neden olan yangının davalıya ait su sebilinden kaynaklandığı, davacının bina ve demirbaş hasarı dışında, emtiayı ilişkin zararı ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, taraflar hükmü istinaf etmiştir.

İstinaf konusu edilen uyuşmazlık; sigortalı işyerinde zarara neden olan yangının davalının ürettiği su sebilindeki imalat hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı ile hasarın gerçek miktarının ne olduğu hususlarında toplanmaktadır.1-Davalı, yangında herhangi bir sorumlulukları bulunmadığını belirterek hükmü istinaf etmiştir. Mersin 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/655 D.

İş sayılı dosyasında elektrik elektronik mühendisi bilirkişiden alınan raporda; su sebilinin yangının başlangıç noktası olduğu, su sebilinin bulunduğu bölgede elektrik tesisatının bulunmadığı, elektriğin en yakın prizden 3x2,5 mm² iletken kesitli uzatma ara kablosu ile çekildiği, uzatma kablosunun sağlam olduğu, ancak su sebilinin kablosunun dış kılıfının tamamen yandığı, işyerinde elektrik yönetmeliğine uymayan bağlantılar olsa da, yangının mevcut elektrik tesisatından kaynaklanmadığı,

su sebilinin tamamen erimiş ve kompresörünün patlamış olmasından dolayı, su sebili içerisinde meydana gelen kısa devre sonucu yangının başladığı belirtilmiştir.İlk derece mahkemesince elektrik elektronik mühendisi, yangın uzmanı ve sigortacı bilirkişiden alınan 28.03.2018 tarihli raporda; yangının su sebilinden kaynaklı olduğu belirtilmiş olup, bilirkişi heyeti ek raporunda da aynı görüşünü tekrarlamıştır.

Buna göre alınan uzman bilirkişi raporlarına göre sigortalı işyerinde hasara neden olan yangının su sebili içerisinde meydana gelen kısa devre sonucu gerçekleştiği, su sebiline elektrik verilmesi için kullanılan uzatma ara kablosu sağlam olup, bu kablonunu kullanılmasının yangına neden olmadığı gibi, işyerinde elektrik yönetmeliğine uygun olmayan tesisatında yangına neden olmadığı, bu nedenle yangının su sebilinden kaynaklı olduğu anlaşıldığından,

davalının hasarda sorumluluğu bulunmadığı yönündeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.2-Davacı vekili, sigortalıya ödenen emtia hasarı yönünden de davanın kabulü gerektiğini belirterek hükmü istinaf etmiştir.Ekspertiz raporunda; fiili sayım imkanı bulunmayan emteaların değerlendirilmesinin muhasebe kayıtlarına ve fiili incelemelere dayalı olarak hesaplandığı, yangın tarihi olan 12.10.2016 tarihi itibariyle sigortalının emtia stok değerinin 326.858,70 TL olduğu, ancak sigortalının yangın tarihine yakın 121.479,53 TL mal alışının normal olmadığı ve bu faturaların hatıra dayalı faturalı olduğu kanaatine varıldığı,

sigortalının belgesiz satışları ve envanter fazlası emtia bedeli 15.379,17 TL düşüldüğünde sigortalının emtia hasar tutarının sovtaj indirimi ile 188.145,00 TL olduğu belirtilmiştir.Talimat mahkemesince muhasebeci bilirkişiden alınan 15.01.2019 tarihli raporda; sigortalının 2011-2015 yılları arası defterlerinin zayi olması nedeniyle mahkemece zayi belgesi verildiği, sigortalının 2016 yılı defterlerini ise sunmadığı belirtmiştir.İlk derece mahkemesinde finans uzmanı ve tekstil mühendisi bilirkişilerden alınan 07.03.2019 tarihli raporunda;

ekspertiz raporunda bina ve demirbaş hasarının 30.000,00 TL olarak hesaplanmasının doğru olmadığını gösteren kanıt bulunmadığı, ancak emtia için hesaplanan 190.000,00 TL hasar tutarının sadece sigortalının ticari defterlerine kayıtlı olarak bulunması,

sigortalının tüm defter ve belgeleri üzerinden alış ve satış faturalarında yazan miktarlar, yangında hangi ticari malın ne miktarda hasar gördüğünün tespit edilememesi ve bu miktarda malın 120 m² büyüklüğündeki bir işyerinde depolanıp depolanamayacağının belirlenememesi nedeniyle emtia hasarı hususunda ekspertiz raporuna itibar edilemeyeceği belirtilmiştir.Halefiyete dayalı olan rücu davasında, esas itibariyle sigortalının kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının, onun halefi sıfatıyla sigortacı tarafından açılmasıdır.

Her tazminat davasında olduğu gibi, sigortacının açtığı rücu davasında da zararı ispat etmek davacı sigortacıya düşer.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunun 2/1-n bendinde sigorta eksperinin, sigorta konusu risklerin gerçekleşmesi sonucunda ortaya çıkan kayıp ve hasarların miktarını, nedenlerini ve niteliklerini belirleyen ve mutabakatlı kıymet tespiti, ön ekspertiz ve hasar gözetimi gibi işleri mutat meslek olarak yapan tarafsız ve bağımsız kişi olarak tanımlandığı, sigorta eksperlerinin düzenlendiği aynı kanununun 22/13. fıkrasında sigorta eksperlerinin tarafsız olmak zorunda olduğu,

yine aynı kanunun 22/17 fıkrasında eksperler tarafından düzenlenen raporların delil niteliğinde olduğu düzenlenmiştir."Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, Of Vergi Dairesi 04/2009-06/2009 dönem geçici gelir vergisi beyanname ekindeki işletme hesap özetinde sigortalının 21.100 TL emtia stoğu bilgisi bulunduğundan, poliçe teminat limiti 20.000 TL üzerinden emtia hasarı hesaplanmıştır. Ancak, işletme hesap özetinde stok detayı bulunmamaktadır.

Bu halde, sigortalı elindeki faturalı mallar dışında, yangın sırasında yanmış olduğundan faturası ibraz edilemeyen diğer emtia zararını, tüm ticari kayıtlar, emtia aldığı ve sattığı yerlerden yangın tarihinden geriye doğru temin edilecek faturalar, irsaliyeler, teslim belgeleri gibi belgelerle kanıtlamalı, buna göre gerçek zararın tespiti için muhasebeci bilirkişi ve sigorta hukukunda uzman bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetinden rapor alınmalıdır.

Bu yolla gerçek zararın miktarı kesin olarak saptanamaz ise, dava tarihinde yürürlükte olan BK.nun 43. ve 44. maddeleri uyarınca mahkemece, uygun bir tazminata hükmedilmesi gerektiği gözetilmelidir.

(Yargıtay 17. HD'nin 2013/5434 Esas, 2014/4181 Karar sayılı kararı) Somut olayda ekspertiz raporunda, fiili sayım imkanı olmayıp, muhasebe kayıtlarına ve bilançoya göre sigortalının yangın tarihi itibariyle emtia stoğunun 326.858,70 TL olduğu tespit edilmiş, ancak sigortalının yangın tarihine kadar 121.479,53 TL mal alışının normal olmadığı, bu alışlara ilişkin inceleme yapılmasının gerektiği belirtilmiştir.

Bu hususta dava dışı şirkete yaptırılan incelemede, sigortalıya fatura düzenleyen işletmelerin toptan mal sattığı ve faal işyerleri olduğu, mali kayıtlarında herhangi bir olumsuzluklarının bulunmadığı, alınan beyanların gerçeği yansıttığı tespit edilmiştir.

Bununla birlikte ekspertiz raporunda 121.479,53 TL tutarında faturaya konu emtia da hasar miktarından düşülmüş ve sigortalının emtia hasarı bedelinin sovtaj tenzili ile 188.145,00 TL olduğu belirtilmiştir.Ekspertiz ve yangın raporlarında yangında sigortalının tekstil ürünlerinin de yandığı tespit edilmiştir.Ekspertiz raporu; sigortalının muhasebe kayıtlarına, son bilançosuna ve faturalara dayalı olarak hazırlanmıştır.

Salt sigortalının ticari defterlerinin incelenmemesi, sigortalının zararını ispatlayamadığı sonucunu doğurmayacaktır.

Kaldı ki zararın miktarının tam olarak ispat edilememesi halinde dahi, yukarıda belirtilen Yargıtay'ın emsal kararı ve 6098 sayılı TBK'nun 50/2 maddesi uyarınca hakim tarafından hakkaniyete uygun olarak belirlenmesi gerektiği dikkate alındığında, yangın nedeniyle fiilen sayım imkanı bulunmayan ekspertizin tespit ettiği emtia hasarının, tekstil alanında faaliyet gösteren sigortalı yönünden hakkaniyete uygun bir bedel olduğu da kabul edilmelidir.

Bu nedenle mahkemece istinafa konu edilmeyen 30.000,00 TL demirbaş ve bina hasarı dışında, 188.145,00 emtia hasarı olmak üzere toplam 218.145,00 TL yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, emtia zararının ispatlanamadığı gerekçesiyle bu zarar kalemi yönünde davanın reddedilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenler ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun ise yukarıda kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında davanın kısmen kabulüne karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.