İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2022/532 K.2023/1403

MAHKEMESİ İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

ESAS NO: 2014/1249

KARAR NO: 2021/1129

KARAR TARİHİ: 28/10/2021

DAVA

ALACAK (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 14/12/2023

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkili ile davalının 07/03/2013 tarihli ... Danışmanlık Sözleşmesi gereği anlaştıklarını, müvekkilinin başvuran kuruluş, davalı şirketin ise danışman kuruluş olarak anıldığı sözleşmenin 1-4.maddesi ile işin süresinin ''Danışman Başvuran kuruluşun gerekli evraklarının ve yeminli mali müşavir tarafından yapılan AGY -600 formu ile projenin adının tescilini müteakip ...

Programları Önerisini 60 gün içerisinde ... elektronik sistemine girmekle yükümlü olduğunu, ayrıca projenin destek sürecine alınmasına ve Tübitak-Başvuran Kuruluş tarafından karşılıklı sözleşmenin imza edilmesine kadar olan süre sözleşme süresinin 1.evresidir. Yazım aşaması için belirtilen süre atanan hakemlerin projeyi denetleme ve destek sürecine alınmasına kadar olan 1.evre süreyi kapsamaktadır.

2.evre sürede ise onaylanmış projenin sonuçlanma raporuna kadar geçen süredir'' şeklinde düzenlendiğini, bu hükme göre sözleşmenin davalı tarafından müvekkili adına projenin hazırlanması, sunulması, onaylanması ve işin sonlandırılmasına kadarki süre boyunca geçerli olduğunu, sözleşmeye göre davalı şirketin müvekkili için Ar-Ge hibe desteği için bir proje hazırlayacağını ve Tübitak tarafından bu projenin onaylanarak müvekkilinin Tübitak tarafından yapılan hibeden-destekten yararlanacağını, bunun karşılığında müvekkilinin davalı şirkete iki eşit taksitte 10.000 TL olmak üzere 20.000 TL ödemede bulunacağını,

bu sözleşme gereği müvekkilinin üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini ve davalı şirket hesabına 04/03/2013 tarihinde 10.000 TL - 30.000 TL ödemede bulunduğunu, ödemelere ilişkin dekont suretlerinin dilekçe ekinde sunulduğunu, davalı şirkete ödenen bedellerin miktarından da anlaşıldığı üzere davalının müvekkili adına birden fazla proje hazırlayarak Tübitak'a sunacağını ve sunulan proje bedelinin en az %75'i kadar hibe sağlayacağını, davalı şirketin sözleşme gereğini yerine getirmediğini, müvekkili şirket adına hazırladığı projenin Tübitak tarafından onaylanmadığı gibi bir diğer projede de amaçlanan sonucun elde edilemediğini,

proje bedelinin 500.000 TL olarak hazırlanmış ve bu bedelin %75'i oranında (375.000 TL'lik) hibenin müvekkiline sağlanacağı taahhüt edilmiş olmasına karşılık müvekkiline sağlanan desteğin bu bedelin yaklaşık %2'si oranında (12.000 TL civarında) olduğunu, müvekkili adına hazırlanması planlanan diğer iki projenin akıbetinin bilinmediğini, davalının sözleşme ile müvekkili adına hazırladığı hibe destek projesinin Tübitak tarafından onaylanmasını garanti etmiş olduğu halde üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediğini,

müvekkili tarafından davalı şirketten kendi adına yapılmış olan başvuruya ve hazırlanmış projelere ilişkin bilgi istendiğinde davalının başvurunun inceleme aşamasında olduğunu beyan ettiğini ve çeşitli hileli davranışlar ile müvekkilini aldattığını, oysa ki davalı şirketin müvekkili adına yapmış olduğu başvurunun bir tanesinin red ile sonuçlanırken bir diğeri ile amaçlanan sonucun elde edilemediğini, müvekkili ile davalı şirket arasında yapılan sözleşmenin üzerinden uzun zaman geçtiğini davalı şirketin müvekkilini oyalamaya devam ettiğini, müvekkilinin yapılan sözleşme gereği sonuç alamayacağını anladığını,

bunun üzerine müvekkili tarafından gerekli araştırmaların yapıldığını ve davalı şirket tarafından müvekkili adına yapılan başvurunun red ile sonuçlandığı, hazırlanma aşamasında olduğu belirtilen iki projenin ise hiç sunulmadığının tespit edildiğini, davalı şirketin sözleşme gereği üzerine düşen yükümlülükleri gereği gibi ifa etmediğini tespit eden müvekkili şirketin davalıya ödemiş olduğu bedelin iadesini talep ettiğini, ancak davalın, almış olduğu bedelleri iade etmediğini, tüm bu nedenlerle müvekkilinin 04/03/2013 tarihinde ödemiş olduğu 10.000 TL, 05/03/2013 tarihinde ödemiş olduğu 10.000 TL'nin,

05/06/2013 tarihinde ödemiş olduğu 20.000 TL ve 05/09/2013 tarihinde ödemiş olduğu 3.000 TL'nin her birinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

07/03/2013 tarihinde imzalanan sözleşmede iki adet proje olduğunu, tek sözleşme üzerine 20.000 TL olarak hazırlanan sözleşmenin sonradan mutabakat üzerine 2 projeye ve 40.000 TL'ye çıkartıldığını, bunun üzerine sözleşme üzerindeki bedelin değiştirildiğini, 4 proje iddiasının asılsız olduğunu, yapılan ödemelerin sözleşme hükümlerine göre 2 proje için yapılan ödemeler olduğunu, iddia edilen diğer 3.000 TL'nin projeler kapsamı boyunca danışman firmanın masraf ve harcamaları için gönderildiğini ve bununda sözleşme hükümleri içerisinde yer alan 3-2-4 maddesinde başvuran kuruluşun kabul ettiğini,

sözleşmede kararlaştırılan iki projeden ilkinin ... no ve Gıda Sanayiinde Kullanılmak Üzere Kalsit Üretiminin Araştırılması adıyla 22/07/2013 tarihinde verildiğini, proje önerisinin 23/09/2013 tarihinde Tübitak tarafından ''Destek Sürecine'' alındığını, Tübitak-Başvuran Kuruluş arasında 23/10/2013 tarihinde sözleşme imzalandığını Tübitak tarafından onaylandığını ve destek kapsamına alındığını, akabinde projenin yürütülme aşamasına geçildiğini, proje süresi boyunca yapılması gerekenlerin danışman tarafından belirli dönemlerde elektronik posta yoluyla başvuran kuruluşun belirttiği elektronik posta adresine bilgilendirme yapıldığını,

danışman tarafından ikici proje önerisinin ... nolu ve Karayollarındaki Buzlanmayı Engelleyecek Alternatif Sıvı Kalsiyum Klorürün Yerli Olarak Eldesinin Geliştirilmesi'' adıyla hazırlandığını, Tübitak'a sunulduğunu ve proje önerisinin 27/02/2014 tarihinde yapılan Tübitak'ın ilgili komitesi tarafından başvuran kuruluşun eksikleri nedeniyle reddedildiğini, başvuran kuruluşun yükümlülüklerini uyarılara rağmen yerine getirmediğini, müvekkilinin onaylama garantisini verdiğini iddia etmenin mahkemeyi etkileme çabası olduğunu,

iddiayı kabul etmemekle birlikte garanti verilse bile basiretli bir tacirin Türkiye'de aracılık danışmanlık yapan şirketlerin garanti verme hakkı ve yetkisinin olmadığını bilmesi gerektiğini, ayrıca müvekkilinin proje hazırlamadığı,

kendilerini oyaladığı iddiasını kabul etmediklerini, danışmanın sadece projeyi hazırlamak, Tübitak'a sunmak, projeyi atanan hakemlere karşı savunmak, proje kabul edildiğinde projeyi yürütmekle yükümlü olduğunu, davacının umduğu gibi hibe sağlama mevki olmadığını,

proje yürütme aşamasında başvuran kuruluşun proje önerisinde bulunmayan ve danışman tarafından başvuran kuruluşa defalarca hatırlatılan Tübitak'ın kullanılmış makine kabul etmediğini ve proje önerisinde belirtilenler dışındaki gider kalemlerinin destek kapsamı dışında olduğunun hatırlatılmasına rağmen ... nolu proje önerisinin 2013/2 dönem raporuna gider kaleminde olmayan giderlerin müvekkiline beyan edildiğini, başvuran kuruluşun telkin ve bilgilendirmesi ile hazırlanan raporun Tübitak'a sunulduğunu, danışman firmanın projenin sunduğu şekliyle yürütülmesini kontrol edeceğini,

Tübitak tarafından yapılan incelemeler ve hakem raporu doğrultusunda verilen destek miktarına danışman firmanın müdahil olma durumu bulunmadığını, başvuran kuruluşun kendi beyanı ile diğer dönem raporlarını yapmayacağını bildirdiğini ve bundan dolayı yapılması gereken 2014/1 dönem raporunun yapılmadığını, danışman kuruluşun bu raporun yapılmamasından sorumlu olmadığını, davacıyı zorlama hakkı olmadığını, başvuran kuruluş-danışman arasında imzalanan sözleşmenin 3-2-6 maddesinde başvuran kuruluşun ret olan proje için yeni bir proje hazırlanmasına yönelik yetkili kıldığı danışmanın proje önerisi hazırlama çalışmalarına başladığını,

başvuran kuruluştan eksikliklerinin giderdiği anda tekrar proje sunulacağını ifade ettiğini, ayrıca sözleşmenin fesh olunduğuna yönelik danışman firmaya herhangi bir belge de gönderilmediğini, müvekkilinin üzerine düşen edimlerini yerine getirdiğini, davacıyı da eksikliklerini gidermesi için uyardığını, sözleşmenin müvekkiline yüklediği bütün edimlerin danışman müvekkili tarafından yerine getirildiğini, proje önerisinin hakemlere sunumunda yer aldığını, başvuran kuruluşun gerekli ödemeleri yapmakla yükümlülüklerini yerine getirmiş sayılmayacağını,

sözleşmenin 3-2 maddesinde belirtilen başvuran kuruluşun proje ile ilgili yükümlülüklerini düzenleyen hususlara davacı tarafından uyarılara rağmen uyulmadığını ve yerine getirmediği için kendi ihmaliyle projeyi ve de müvekkilini zorda bıraktığını, müvekkilinin destek aldığı projelerin tubikat kayıtlarında mevcut olduğunu, kurumsallaşmış firmaların bu destekleri aldıklarını ve bundan sonra da yasal şartları yerine getiren firmaların bu destekleri almaya devam edeceklerini, haksız tahsilat yapıldığına yönelik iddianın ispata muhtaç olduğunu, tüm bu nedenlerle haksız ve kötü niyetli davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk derece mahkemesince, tarafların iddia ve savunmalarına, bilirkişi raporu içeriğine göre; davacının taraflar arasında düzenlenen sözleşme gereğince, iki proje nedeniyle hak ettiği ücreti 25.000,00 TL olduğu, iş bedeli olarak 43.000,00 TL ödendiğinden, davalının 25.000,00 TL yi aşan bakiye 18.00,00 TL yönünden hizmet vermediği, yine yaptığı ödenen 3.000,00 TL lik kısma ilişkin yaptığı masraflar dahil bir belge sunmadığı ve bu masrafları ispat edemediği kabul edilerek talep konusu yapılan 43.000,00 TL'ye ilişkin davanın kısmen kabulü ile;

... nolu ''Gıda Sanayinde Kullanılmak Üzere Kalsit Üretiminin Araştırılması'' projesinin 2.evresi için yapılan fazla ödeme olan 5.000 TL'nin ödeme tarihi olan 05/06/2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ... nolu '' Karayollarındaki Buzlanmayı Engelleyecek Alternatif Sıvı Kalsiyum Klorürün Yerli Olarak Eldesinin Geliştirilmesi'' projesinin 2.evresi için yapılan fazla ödeme olan 10.000 TL'nin ödeme tarihi olan 05/06/2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Masraf olarak yapılan 3.000 TL ödemenin ise ödeme tarihi olan 05/09/2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karar yasal süresinde taraf vekillerince istinaf edilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde, mahkemece yetersiz bilirkişi raporuna dayanarak davanın kısmen kabulüne karar verildiğini, rapora itirazlarının değerlendirilmediğini, her iki projenin 1. evresi ve 2. evresinin davalı tarafça gereği gibi yürütülmediği,

bu nedenle de müvekkilden tahsil ettiği bedellerin karşılığının bulunmadığını beyanla yerinde olmayan ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde, müvekkilinin üzerine düşen edimleri yerine getirdiğini, davacıyı da eksikliklerini gidermesi için uyardığını, davacının kendi kusurunu müvekkiline yüklemeye çalıştığını, müvekkilinin sözleşme gereği raporları hazırlayıp kuruma başvuru yaptığını,

TÜBİTAK kayıtlarının da bu hususu doğruladığını beyanla yerinde olmayan ilk derece mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, 07/03/2013 tarihli ... Danışmanlık Sözleşmesi gereği davalıya peşin olarak ödenen 43.000,00 TL nin, davalının sözleşmedeki edimlerini yerine getirmemesi sebebiyle ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ilişkin alacak davasıdır.

Uyuşmazlık, taraflar arasında tartışmasız olan sözleşme gereğince davalının tahsil ettiği 43.000,00 TL yi karşılayacak oranda hizmet verip vermediği, masraf yapıp yapmadığı hususlarında toplanmaktadır.Davaya konu ihtilafın özü teknik bilgi ve inceleme gerektirmekle aldırılan 03/09/2018 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dava dosyasında bulunan taraflar arasındaki sözleşmenin incelenmesinde, taraflar arasında sözleşmeye istinaden davalı tarafından iki adet proje başvurusunun TÜBİTAK Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı'na yapıldığı,

... numaralı ''Gıda Sanayiinde Kullanılmak Üzere Kalsit Üretiminin Araştırılması'' proje başvurusunun 22/07/2013 tarihinde yapıldığı, destek sürecine 23/09/2013 tarihinde alındığı, destek kapsamına 23/10/2013 tarihinde TÜBİTAK ile Başvuran Kuruluş arasında imzalanması neticesinde alındığı, ... numaralı ''Karayollarındaki Buzlanmayı Engelleyecek Alternatif Sıvı Kalsiyum Klorürün Yerli Olarak Eldesinin Geliştirilmesi'' projesinin 01/01/2014-31/12/2014 dönemini kapsayan proje başvurusunun yapıldığı, projenin 27/02/2014 tarihinde yapılan ilk değerlendirmede projenin reddedildiği,

davalı tarafından ... ve ... numaralı projelerin başvurularının sözleşme gereği zamanında ve uygun şekilde yapıldığı, projelerin ilk taksit ödemeleri olan miktarının 04/03/2013 tarihinde 10.000 TL ve 05/03/2013 tarihinde 10.000 TL olmak üzere toplam 20.000 TL olarak yapıldığı, ... numaralı projenin destek kapsamına alındığı, 01/09/2013-30/06/2014 tarihleri arasındaki dönem için yanı taraflar arasında sözleşmede belirtilen projenin ikinci evresinde herhangi bir ilerlemenin gözlenmediği, ... numaralı projenin ikinci evresi için yapılması gereken ödemenin 01/09/2013 tarihinden önce ve 05/06/2013 tarihinde yapıldığı,

destek kapsamına alınmayan ... numaralı projenin ödemesinin alındığı, ödemesi alınan söz konusu projenin sözleşmede yer alan şartları sağlamadan ve başvuru tarihinden önce alındığı, davalının dava konusu ... numaralı ve ... numaralı projeleri için söz konusu işin birinci evresi kapsamında yapılması gereken yükümlülükleri yerine getirdiği, ... numaralı projenin ikinci evresi ile ilgili davalının gerekli iş ve işlemleri yerine getirdiğine dair herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanmadığı,

projenin hibe desteğine alındıktan sonra hibe azlığındaki nedenden iki tarafın karşılıklı gerekli proje faaliyetlerini yürütememesi kaynaklı olduğu ve her iki tarafın eşit oranda sorumluluklarını yerine getiremediği, ... numaralı projenin red edilmesi nedeniyle ikinci evre kapsamında olmadığı, projenin reddedilme gerekçesi olan nedenlerin davalı kaynaklı olmadığı, davacı tarafın yükümlülüğünde olan ve yetersiz proje alt yapısı kaynaklı olduğu,

davalı tarafından yapılan iki projenin başvuruları için olan birinci evre bedeli ilk taksiti olan toplam 20.000 TL'lik hizmetin yerine getirildiği ... numaralı projenin reddedilmesi nedeniyle ikinci evresine geçilemediği ve sözleşme gereği söz konusu hizmet bedelini talep edemeyeceği, davalının sözleşme gereği iki projenin 1. Evresi başvuruları için 20.000 TL ve ... numaralı projede yükümlülükleri tarafların eşit oranda ihmali nedeni ile 5.000 TL olmak üzere toplamda 25.000 TL bedeli karşılayan işi ifa ettiği, davalının sözleşmenin “3-2-4.

Maddesinde yer alan BAŞVURAN KURULUŞ' un İSTANBUL dışında olması durumunda, DANIŞMAN'ın bu ile gidiş-dönüş ve konaklama masraflarını BAŞVURAN FİRMA bu sözleşme ile kabul eder.” hükmü gereği yapılan masrafların (konaklama,araç kiralama,yakıt vb.) faturalarının ibraz edilmesi ve taraflar arasında söz konusu tarihlerde yapılmış toplantı tutanaklarının ibraz edilmesi durumunda yapılan masrafları sözleşme gereği talep edebileceği görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

İncelenen tüm dosya kapsamına, tarafların iddia ve savunmalarına, bilirkişi raporu içeriğine göre; davalının ... numaralı ve ... numaralı iki başvuruya ilişkin sözleşmede her biri için 10.000,00 TL olarak belirlenen 1. Evre yazılım işlemlerinin tamamlandığı, dolayısıyla bu iki projenin birinci evre işlemlerinin tamamlanması nedeniyle davalının 20.000,00 TL ücreti hak ettiği, ... numaralı proje reddedildiğinden ikinci evreye geçilemediği, dolayısıyla bu proje için davacının başkaca ücret talep edemeyeceği, ... numaralı projenin ise kabul edilmesine rağmen taraflarca müteakip ikinci evreye devam edilip projenin tamamlanmadığı,

projenin hibe desteğine alındıktan sonra hibe azlığındaki nedenden iki tarafın karşılıklı gerekli proje faaliyetlerini yürütememesi kaynaklı olduğu ve her iki tarafın eşit oranda sorumluluklarını yerine getiremediği, dolayısıyla davanın bu hizmeti yerine getirememesinde davacı %50 oranında kusurlu olmakla bu evreye karşı ödenen 10.000,00 TL'nin 5.000,00 TL'sini isteyebileceği kalan 5.000,00 TL'yi isteyemeyeceği, yine davacı tarafça ödenen ve davalı tarafça masraf ve harcamalar için alındığı bildirilen 3.000,00TL'ye ilişkin davalı tarafça bir belge sunulmadığından,

davacının bu miktarın iadesini de yani toplam 18.000,00 TL isteye bileceği, davalının sözleşme gereğince tamamladığı iş bölümüne karşılık gelen ödenen miktarın 25.000,00 TL'lik bölümünün iadesini isteyemeyeceği anlaşılmakla bu paralelde verilen ilk derece mahkeme kararında hukuka aykırılık görülmediğinden taraf vekillerinin yerinde görülmeyen istinaf taleplerinin ayrı ayrı reddine karar verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere.

1-İstanbul Anadolu 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/1249 esas 2021/1129 karar ve 28/10/2021 tarihli karar usul ve yasaya uygun bulunduğundan taraf vekillerinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1b-1 bendi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 269,85 TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 162,10 TL harcın mahsubu ile bakiye 107,75 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,3-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 269,85 TL