İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2024/500 K.2024/790

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının ticari araçlarının tamir, onarım ve bakımından kaynaklı olarak müvekkilinin, davalıdan 1.122,09 USD alacaklı olduğunu, alacağın tahsili için Çorlu İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından başlatılan takibin davalının itirazı üzerine durduğunu belirterek icra takibine karşı yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dayanak icra takibi yabancı para cinsinden (USD) olmakla birlikte takip talebi ve ödeme emrinde Türk Lirası karşılığı gösterilmediğinden geçerli bir icra takibinin bulunmadığını, bu nedenle davanın usulden reddi gerektiğini, taraflar arasındaki ticari münasebet Türk Lirası cinsinden yapıldığından dolar cinsinden talepte bulunulamayacağını, ayrıca taraflar arasında yazılı bir cari hesap sözleşmesi bulunmadığı gibi bundan başka herhangi bir dayanak belgeye de dayanılmadığını belirterek davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince; somut olayda, takip talebi ve ödeme emrinde, yabancı para alacağının hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve TL karşılığı gösterilmediği gibi yabancı para alacağının harca esas Türk Lirası karşılığının da yazılmadığı, buna göre geçerli bir takibin bulunmadığı gerekçelerine istinaden usulüne uygun yapılmış bir icra takibinin bulunması dava şartı olduğundan davanın usulden reddine dair karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davalının dayandığı Yargıtay içtihatlarının eski tarihli olup güncellikten uzak olduğunu, günümüzde borçlu vekillerinin icra dosya hesabı bölümünden TL cinsinden borcu görme imkanının bulunmadığını, UYAP Vatandaş Portal icra dosya hesabı ve UYAP Avukat Portal dosya hesabı bölümünden dosyanın güncel dosya hesabının ve takip çıkışının TL cinsinden görüldüğünü, bu haliyle kararın gerekçesinin bugün itibariyle geçerliliğini ve güncelliğini yitirdiğini, kaldı ki dayanak olarak merkez bankası döviz kurunun da icra dosyası içerisine sunulduğunu, ortada bir dava şartı noksanlığı var ise Mahkemenin,

davayı usulden reddetmek yerine, taraflarına kesin süre vererek iddia edilen eksikliğe yönelik beyan istemesi gerektiğini, bu nedenle hukuki dinlenilme haklarının ihlal edildiğini, dava şartı noksanlığı giderilerek itirazın iptali davası ıslah ile alacak davasına dönüştürülebilecekken Mahkemenin kararının hukuka aykırı olduğunu, diğer taraftan iptal edilmiş bir takip veya ödeme emrinin de bulunmadığını,

davalı tarafından halihazırda Çorlu İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/701 Esas sayılı dosyasında ödeme emrinin iptaline yönelik açtığı davanın sonuçlanmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde, istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, cari hesap alacağının tahsili amacıyla başlatılan icra takibine karşı yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.Davacının, davalı hakkında Çorlu İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında 1.122,09 USD alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlattığı, davalının takibe ve borca karşı itirazda bulunduğu, davacının ise İİK'nun 67. maddesi gereğince bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde işbu itirazın iptali davasını açtığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, takip talebi ve ödeme emrinde, yabancı para alacağının hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve TL karşılığı gösterilmediği gibi yabancı para alacağının harca esas Türk Lirası karşılığının da yazılmadığından bahisle usulüne uygun yapılmış bir icra takibi bulunmadığı gerekçesiyle davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmiş olup uyuşmazlık, itirazın iptali davasına konu geçerli bir icra takibinin bulunup bulunmadığı, buna göre Mahkemece tesis edilen kararın yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

6098 sayılı TBK'nun 99/3. maddesi uyarınca, ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden ülke parası ile ödenmesini isteyebilir.

2004 sayılı İİK'nun 58. maddesinde "takip talebi ve muhtevası" düzenlenmiş olup 58/3 maddesinde, alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı günün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğinin ve faizinin takip talebinde gösterilmesi gerektiği belirtilmiştir. İİK'nun 60/1.

Maddesinde ise, ödeme emrinin, alacaklının veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere, kanunun 58. maddesine göre takip talebine yazılması lazım gelen kayıtları içereceği belirtilmiş olmakla aynı şart ödeme emri bakımından da kabul edilmiştir. "...6098 sayılı TBK’nın 99. maddesi (818 sayılı BK’nın 83. maddesi) uyarınca yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde alacaklı, bu borcun aynen veya vade ya da fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini isteyebilir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 58. maddesinin üçüncü fıkrasında ise; alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarının ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı günün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğinin ve faizinin, takip talebinde belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

Buna göre; alacaklı, yabancı para alacağının TL karşılığını, takip talebinde göstermek zorunda olup, buna bağlı olarak bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır (HGK'nın 12/05/1999 tarih ve 1999/12-271 E. - 99/301 K.sayılı kararı)..." (Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 2021/8111 Esas 2021/13025 Karar sayılı ilamı).

Yapılan açıklamalar uyarınca, gerek takip talebinde gerekse ödeme emrinde yabancı para alacağının karşılığının Türk Lirası olarak gösterilmesi yasal bir zorunluluk olup somut olayda, takip talebinde ve ödeme emrinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı gösterilmediğinden icra takibinin usul ve yasaya uygun olduğundan söz edilemez.

Usulüne uygun bir icra takibinin bulunması ise, itirazın iptali davası bakımından bir dava şartı olduğundan Mahkemece davanın, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. Somut olayda, tespit edilen dava şartı noksanlığının sonradan giderilmesi mümkün olmayıp HMK'nun 115. maddesi uyarınca dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırması gereken Mahkemece tesis edilen karar yerindedir.

Bu nedenle davacı istinaf başvurusunda haklı görülmemiştir. Açıklanan sebeplerle, ilk derece mahkemesince tesis edilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.