İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2025/10 K.2025/412

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin tornacılık faaliyeti yaptığını, davalı ... şirketi ile 11.01.2012 -11.01.2013 tarihleri arasını kapsayan işyeri paket sigorta poliçesi yapıldığını, prim borçlarının ödendiğini, 12.08.2012 tarihinde, müvekkilinin işyerini, yağan yoğun yağıştan dolayı su bastığını ve işyerindeki su baskını nedeniyle meydana gelen hasarı davalıdan talep ettiklerini, ancak davalının bu hasarın muafiyet dışında kaldığı gerekçesi ile taleplerini kabul etmediğini, sel baskını nedeniyle davacı işyerinde 7 gün iş kaybı meydana geldiğini,

7 gün karşılığında yıllık ciro üzerinden 33.670,11 TL kazanç kaybı ve 92.435,28 TL makina bakım ve onarım gideri olmak üzere toplam 126.145,39 TL'nin hasarın bildirim tarihi olan 24.01.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; söz konusu poliçe kapsamında işyerinde ekspertiz incelemesi yapıldığını, bu inceleme neticesinde işyerindeki makina ve demirbaşların bedelinin sigorta bedelinden %30 oranında eksik tespit edildiğini, davacının, su basması neticesinde 22.648,90 TL zararı olduğu beyanı ile müvekkil şirkete olayı bildirmesine müteakip 14/08/2012 tarihinde ilk ekspertiz incelemesi yapıldığını, yapılan inceleme neticesinde davacının talepleri muafiyet altı bulunduğundan davacının talebi reddedildiğini, davacı,

raporun ve hasarın kendisine reddedildiği bildirilmesinden sonra bu kez kazadan 3,5 ay sonra yeni hasarlar tespit ettikleri iddiası ile yeniden inceleme talep ettiğini, davacının yeni tespit ettiği iddialar inandırıcı bulunmadığından talebi reddedildiğini, ayrıca işyerinin tamamen durmadığını ve durmanın 72 saati aşmadığını bu nedenle davanın tümden reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece.

Somut olayda taraflar arasında hasarın teminat kapsamında kalıp kalmadığı hususunda uyuşmazlık bulunmadığını, uyuşmazlığın; talep edilen hasar tutarı ile talep sahibi tarafından sunulan onarım bedeli faturaları, hasara konu makina ve demirbaşların değerleri, eksik prim ödemesi noktasında toplandığını, davalı taraf söz konusu poliçe ile teminat altına alınan işyerindeki makine ve demirbaşların gerçek değerlerinden düşük gösterilmesi nedeniyle söz konusu hasarın teminat kapsamında kaldığını bildirdiğini, bu kapsamda mahkemece 3 ayrı heyet raporu alındığını,

yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde denetime elverişli olayın oluşuna uygun 14.07.2015 tarihli heyet raporu ile yapılan tespitler yerinde görülerek hükme esas alındığını, Buna göre davacı tarafından bildirilen makine ve demirbaş bedeli ile teknik bilirkişilerce tespit edilen gerçek değeri arasında farkın olması nedeniyle %8,57 oranında eksik sigorta bildirildiği tespit edildiğini,

oluşan hasar bakımından teknik bilirkişilerce yapılan tespit uyarınca toplam hasar tutarının 74.167,40 TL olduğu bu bedelden %8,57 oranında eksik sigorta tenzili ve %2 oranında sel su baskını muafiyet tenzili yapılmak suretiyle tenzil neticesinde davacının uğradığı makina bakım ve tamirat bedelinin 52.911,26 TL olduğunu,

iş durması yönünden yapılan değerlendirmede ise davacı taraf sel baskını dolayısı ile 7 gün süre ile iş kaybı meydana geldiğini iddia ettiği ve işletmenin yıllık cirosu oranında 7 gün karşılığına denk gelen 33.671,11 TL iş kaybı talebinde bulunduğu ancak teknik bilirkişilerce yapılan değerlendirme neticesinde poliçe kapsamında meydana gelen sel ve su baskını hasarlarından dolayı ödenecek tazminatın %10'unun iş durması tazminatı olarak sigortalıya 50.000 TL limitle sınırlı olmak üzere ödeneceği özel şartını bulunduğu bu kapsamda davacı tarafın talep edeceği iş kaybı tazminatının 5.291,12 TL olduğu tespit edildiğinden bilirkişi raporunda

belirlenen miktarlar doğrultusunda davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir. Karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

DAİREMİZİN 2017/2484 E-2019/2243 K SAYILI 05.12.2019 TARİHLİ KARARI İLE; dosyaya sunulan bilirkişi raporlarında davacı şirketin sel baskını olayları nedeniyle 12.08.2012 tarihinden sonra bir üretim kaybı yaşadığı, davacı firmanın ulaşmış olduğu üretim ve satış hacmi verilerinin ticari defter kayıtları örtüşük mizan ve muavin kayıtlarından tespit edildiği,

günlük toplam gelir kaybı 72 saati aştığı anlaşılmakla davacının, iş durması teminatı kapsamında 2.960,04 TL tazminat alacağı da dahil edilmek suretiyle toplam zararının 32.560,48 TL olduğu ve zararın sigorta teminat kapsamında kaldığı anlaşılmakla bu miktar üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken poliçede yer alan yeni değer klozu dikkate alınmadan hesaplanan bilirkişi raporu doğrultusunda karar verilmesinin hatalı olduğu belirtilerek;

davacı vekilinin istinaf talepleri yerinde görülmediğinden esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/389 E. 2017/469 K. 22.05.2017 tarihli kararının kaldırılmasına, 29.600,44 TL makine, bakım ve tamirat bedeli ile 2.960,04 TL gelir kaybı olmak üzere toplam 32.560,48 TL'nin temerrüt tarihi olan 01.05.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

Dairemizin kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

YARGITAY 4 HUKUK DAİRESİNİN 2012/10207 E-2024/5135 E. SAYILI KARARI İLE; davalı ... şirketi tarafından düzenlenen Özel İş Yeri Paket Sigorta Poliçesinde yer alan "Yeni Yatırımlar Teminatı" klozuna göre; davacı tarafından dava konusu sel baskınından önce alınarak poliçe teminatına ilave edilen makine değerinin tazminat hesabında dikkate alınması için davacı şirketin ticari defter ve kayıtları incelenerek 30 gün içinde alınıp alınmadığının araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması doğru olmadığı gerekçesi ile Dairemizin kararın bozulmasına karar verimiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde;Dava, “Özel İşyeri Paket Sigorta Poliçesi“ kapsamında hasar bedelinin tahsili istemine ilişkindir.Dosya kapsamından, davacı şirket ile davalı ... şirketi arasında, başlangıç 01.01.2012, bitiş 01.01.2013 tarihi olan, sigorta poliçesinin düzenlendiği, sigortalının faaliyet konusunun poliçede, torna, freze, kaynak atölyesi olarak gösterildiği, hasara konu sel ve su baskını da teminat altına alındığı,

sigorta konusu emtea için 25.000,00 TL, demirbaş için 25.000,00 TL, makine- tesisat için 600.000,00 TL olmak üzere toplam 650.000,00 TL sigorta teminat bedeli belirlendiği, emtea, demirbaş ve makine tesisat gruplarının her birinin toplam bedelleri üzerinden %2 oranında bulunacak tenzili muafiyet tutarının bu grupların her biri için ayrı ayrı uygulanacağı, ancak bu muafiyet tutarı her bir hasarda 50.000,00 Euro ile sınırlı olacağı,

temin edilen risklerin gerçeklemesi sonucunda ticari faaliyetlerin tamamen durması halinde sigortalı mahalde meydana gelen hasarlardan dolayı ödenecek tazminatın %10"u iş durması tazminatı olarak sigortalıya ayrıca ödeneceği, sigortacının iş durması tazminatı 50.000,00 TL'yi aşamayacak olup, hasarın meydana geldiği tarihten başlamak üzere 72 saati geçmeyen durumlara sebep olan hasarlar iş durması teminatı dışında kaldığı kararlaştırılmıştır.

Taraflar arasında, sigorta poliçesi ve poliçenin içeriği ile ekleri konusunda herhangi bir uyuşmazlık yoktur. Uyuşmazlık, davacı sigortalı işyerinde meydana gelen hasarın sigorta teminatı kapsamında olup olmadığı ve hasar miktarıdır.

Davalı tarafından düzenlenen poliçenin tanzim ve riziko tarihi itibariyle yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1462. maddesinde "sigorta bedeli, sigorta değerinden az olduğu takdirde, sigorta edilmiş menfaatin bir kısmının zarara uğraması hâlinde sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre tazminat öder" denilmek suretiyle eksik sigorta ve bu durumda sigortacının sorumluluk sınırının ne olacağı düzenlenmiştir.

Eksik sigorta tespitinin, poliçede teminat verilen her bir unsur (somut olayda makine/tesisat- demirbaş- emtea) bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Eksik sigortaya ilişkin belirleme yapılırken, poliçedeki toplam teminat bedeli değil; her bir sigortalı unsur için verilen teminat bedeli ile o sigortalı unsurun gerçek değeri dikkate alınmalıdır.

Davalının düzenlediği 12/01/2012 tanzim tarihli poliçede; emtea için 25.000,00 TL, demirbaş için 25.000,00 TL, makine- tesisat için 600.000,00 TL olmak üzere toplam 650.000,00 TL sigorta bedeli üzerinden, teminat verildiği; poliçenin yeni yatırımlar teminat klozunda ise, "sigorta poliçesi kapsamında ki mevcut tesislerine ilave yeni yatırımlar sigorta bedelinin %20'si ile sigorta şirketine bildirim yapılmaksızın ilave tarihinden itibaren poliçede belirtilen limitler çerçevesinde otomatik olarak kuvertür altında olduğu, otomatik kuvertür 30 gün süreyle geçerli olduğu,

sigortalı bu süre içerisinde sigortacıya detaylı olarak yeni yatırım hakkında bilgilendirmekle yükümlü olduğu kararlaştırılmıştır. Dava konusu sel baskınından 4 gün önce davalının 195.000,00 Euro bedel ile freze makinesi satın alması nedeniyle iş bu makinenin taraflar arasında münakit Makine Kırılması Sigorta Poliçesine ilave edilmiştir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin bozma ilamında, davalı ... şirketi tarafından düzenlenen Özel İş Yeri Paket Sigorta Poliçesinde yer alan "Yeni Yatırımlar Teminatı" klozuna göre; davacı tarafından dava konusu sel baskınından önce alınarak poliçe teminatına ilave edilen makine değerinin tazminat hesabında dikkate alınması için davacı şirketin ticari defter ve kayıtları incelenerek 30 gün içinde alınıp alınmadığının araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Dairemizce Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 22/05/2024 tarih, 2021/10207 Esas ve 2024/5135 Karar sayılı bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Dosya kapsamında yer alan 23/05/2014 tarihli bilirkişi raporunda davacının ticari defterleri incelenmiş ve raporunun 17. sayfasında davacının 253. Tesis, makina ve cihazlar ana hesap altında ... marka makinanın 08.08.2012 tarihinde kayıtlı olduğu görülmüştür.

Yine bilirkişi rahorunun ekinde yer alan mizana göre ... marka makinanın 253.01.007 hesap kodu ile yer aldığı ve ekindeki muavin defterine göre de bu hesap kodu altında 08/08/2018 tarihinde kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda bahse konu makinanın satın alındığı tarihten itibaren 30 içinde davacı defterlerine kayıt edildiği anlaşılmakla, bu nedenle usul ekonomisi bakımından davacının defterleri üzerinde yeniden defter incelemesine gerek görülmemiştir.

Dosya kapsamında yer alan makina kırılması genel tahakkuk el belgesine göre; davacı tarafından hasar tarihi olan 12.08.2012 tarihinden 4 gün önce 08.08.2012 tarihinde davacı defterlerine kayıt edilen makinanın poliçeye eklenmesi ile birlikte toplam sigorta bedelinin 1.080,000,00 TL olduğu (poliçe bedeli 600.000,00 TL+ artan bedel 480.000,00 TL) görülmüştür. Bu durumda eksik sigortadan söz edilemeyecektir.

Ancak davacı vekilinin 09.01.2020 tarihli temyiz dilekçesinde, dosya içindeki 07/07/2015 tarihli 2. Rapora karşı hasar tarihindeki rayiç değerlerin esas alınması nedeniyle bir itirazlarının bulunmadığını, esas alınan makine bedellerinin rayiç bedeller olması ve saha araştırmasının da bu alanda faaliyette bulunan firmalardan yapılmış olması nedeniyle %8,57’lik eksik sigorta değerine ve dosyadaki raporlardan karar vermeye en elverişli rapor olduğu yönündeki beyanı dikkate alındığında,

taleple bağlı kalınarak ve usuli kazanılmış haklar gözetilerek oluşan hasar bakımından 07/07/2015 tarihli rapor ile teknik bilirkişilerce yapılan tespit uyarınca toplam hasar tutarının 74.167,40 TL olduğu bu bedelden %8,57 oranında eksik sigorta tenzili ve %2 oranında sel su baskını muafiyet tenzili yapılmak suretiyle tenzil neticesinde davacının uğradığı makina bakım ve tamirat bedelinin 52.911,26 TL olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan sigorta poliçesinde temin edilen risklerin gerçekleşmesi sonucunda ticari faaliyetlerin tamamen durması halinde sigortalı mahalde meydana gelen hasarlardan dolayı ödenecek tazminatın %10'u iş durması tazminatı olarak sigortalıya ayrıca ödeneceği kararlaştırılmıştır.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporlarında davacının sel baskını olayları nedeniyle 12/08/2012 tarihinden sonra bir üretim kaybı yaşadığı, davacının ulaşmış olduğu üretim ve satış hacmi verilerinin ticari defter kayıtları örtüşük mizan ve muavin kayıtlarından tespit edildiği, günlük toplam gelir kaybı 72 saati aştığı anlaşılmakla davacının, iş durması teminatı kapsamında, Yargıtay bozma ilamı içeriğine göre, usulü kazanılmış haklar da dikkate alınarak,

Dairemizin kaldırma kararın öncesinde hüküm altına alınan 2.960,04 TL tazminat alacağı da dahil edilmek suretiyle toplam zararının 55.871,10 TL olduğu ve zararın sigorta teminat kapsamında kaldığı anlaşılmakla bu miktar üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere. 1-Davacının davasının kısmen KABULÜ İLE, 52.911,26 TL makina bakım ve tamirat bedeli ve 2.960,04 TL gelir kaybı olmak üzere toplam 55.871,30 TL'nin temerrüt tarihi olan 01.05.2013 tarihinde itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,

2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 3.816,57 TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 2.154,25 TL harcın mahsubu ile bakiye 1.662,32 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,3-Davacı tarafından karşılanan 24,30 TL peşin harç ile 2.154,25 TL başvuru harcı ve 355,00 TL keşif harcının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,4-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.207,90 TL'den kabul ve ret oranına göre hesaplanan 1.863,73 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

kalan kısmın davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 5-Davalı tarafından yapılan posta gideri ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 850,00 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre hesaplanan 473,52 TL'sinin davacıdan tahsili ile davalı tarafa verilmesine,

bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AÜTT gereğince belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, 7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AÜTT gereğince belirlenen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

İstinaf Giderleri Yönünden. 8-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 615,40 TL harçtan davacı tarafından peşin olarak yatırılan 31,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 584,00 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA, 9-Davacı tarafından yatırılan 117,10 TL istinaf harçları ile 84,00 TL istinaf ve temyiz yargılama giderleri olmak üzere toplam 201,10 TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

10-Hüküm tarihinde yürürlükte bulanan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 615,40 TL harcın davalı tarafından peşin olarak yatırılan 993,95 TL harçtan mahsubu ile bakiye 378,55 TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya İADESİNE, 11-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konu hakkında karar verilmesine YER OLMADIĞINA, 12-İstinaf yargılamasının Yargıtay bozma ilamı sonrasında duruşmalı olarak gerçekleştirilmiş olması nedeniyle,

kendisini vekil ile temsil ettiren davalı yararına hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAAÜT gereğince belirlenen 32.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, 13-6100 sayılı HMK'nun 333. maddesi gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının hüküm kesinleştiğinde ve kararın tebliğ gideri karşılandıktan sonra artan kısmın yatıran tarafa İADESİNE, Dair, davalı vekilinin yokluğunda, davacı vekilinin yüzüne karşı,