İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2025/1239 K.2025/1375

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı kooperatifin konut edindirme vasfını 2007 yılında yitiren ve alacak davalarının sonuçlarını bekleyen bir kooperatif olduğunu, Büyükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/521 Esas ve Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/42 Esas sayılı alacak davalarında faizleri ile birlikte ortakların toplam 380 milyon TL alacağının mevcut olduğunu, 18/12/2021 tarihli genel kurulda yönetim kuruluna sulh ve feragat yetkisi verilmesi için oylama yapıldığını,

İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/3 Esas 2024/252 Karar sayılı ve 09/05/2024 tarihli kararı ile sulh ve feragat yönünde yönetime verilen yetkinin red ve iptal edildiği, müvekkili ...'ın üyeliğinin devam ettiği ve alacaklı olduğuna karar verildiğini, bu karara rağmen ve karar yok sayılarak davaya konu 07/12/2024 tarihli genel kurulda yönetim kuruluna tekrar sulh ve feragat yetkisi istendiğini, amaçlananın 18/12/2024 tarihinde karar duruşması gerçekleşecek olan Büyükçekmece 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/521 Esas ve Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/42 Esas sayılı dosyalarını kapattırmak olduğunu,

genel kurulun kurucu unsurunun genel kurul yapılması hakkında alınan yönetim kurulu kararı olduğunu, yönetim kurulu başkanı ...'ın kooperatife ortak olmaması sebebi ile yönetim kurulu kararının ve genel kurul çağrısının yok hükmünde olduğunu, 1163 Sayılı Kanun gereği yönetim kurulu üyelerinin ortak olması gerektiğini, kooperatifin, Beşiktaş Vergi dairesi, SGK, ...

İnşaat, diğer alacaklı şirketler, istifa eden 45 ortak ve ihraç edilen 260 üzeri ortağa 280 milyon TL üzeri borcunun olduğunu, bu borcun alacak davalarından alınacak para ile ödenmesinin mümkün olduğunu, aksi halde borcun aktif ortaklar tarafından ödeneceğini, kooperatifin 182 ortağı olduğundan 1.538.461,53 TL ek ödeme yükümlülüğünün doğduğunu, bu nedenle bütün ortakların 3/4 rızası gerekirken genel kurulun 8. maddesine ilişkin alınan kararda çoğunluk sağlanamadığını,

müvekkili ...'ın noter ihtarlarına ve genel kurula gitmesine rağmen adının hazirun listesine yazılmadığını ve mahkeme kararına rağmen davaya konu genel kurulda içeri alınmadığını, yönetici ve denetçilerin görevi kötüye kullandığı ve 220 milyon TL üzeri parayı zimmete geçirdiği için haklarında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/181633 soruşturma sayılı dosyasının bulunduğunu, Bakanlık İl Müdürlüğünün görevini yerine getirmediğini, bakanlık temsilcilerinin gerçek dışı ve çelişkili genel kurul tutanaklarını kayda geçirdiğini, Bakanlık İl Müdürlüğüne verilmiş şerhlerle genel kurulun ertelenmesi gerekirken ertelenmediğini,

23 ortağın Bakanlığa gönderdiği ihtardaki gündem maddelerinin de genel kurul gündemine eklenmediğini, ortak olmayan Av. ...'ın itirazı ile gündeme madde eklemediğini, ortak olmayan kişiler içeri alınırken bakanlık tesmilcilerinin görev yerinde bulunmadığını, bakanlık temsilcilerinin görevleri gereği hazirun listesi ve kimlikleri ve vekaletlerin geçerliliğini kontrol etmesi gerekirken bunları yapmadığını, bu yüzden genel kurulda sahte vekaletler kullanıldığını, ıslak imzalı vekeletlerin renkli fotokopisinin taraflarına teslim edilmediğini, yöneticilerin mal beyanı vermediğini ve tutanağın ortaklara genel kurulda teslim edilmediğini,

genel kurulun 8. maddesinin oylanmasına ve ortak olmayan kişinin ibra edilmesine göz yumulduğunu, yasaları uygulamak ve uygulatmak bakanlık temsilcilerinin görevi iken Çevre Şehircilik Bakanlığının çıkardığı 1163 sayılı Kanuna kendi memuru muhalefet ederek hazirun listesi gerçeği yansıtmadığı halde müvekkili Gül Soydan'ın adını hazirun listesine eklemediğini, ortakların şerhlerinin söylendiği gibi yazılmadığını,

bakanlık temsilcilerince genel kurul tutanağında 20 gün önce ortakların gündeme madde eklenmesi için yönetim kuruluna noterden çekilen ihtarlara yer verilmesine rağmen gündeme madde eklenmesi için kimse önerge vermediğinden bahisle gündeme madde eklenmediğinin yazıldığını, müvekkilleri ... ve ...'ın şartlı yetki verilmesini kabul ettiği anlamına gelen gerçek dışı beyanların bakanlık temsilcileri tarafından izinsiz şekilde tutanağa geçirildiğini,

ortakların yaş ortalamasının 68-92 yaş aralığında olduğunu ve neyi oyladıklarını dahi bilmeyen bu kişilerin 17.5 yıldır alacak davasının sonucunu beklerken alacaktan vazgeçmelerinin hayatın olağan akışına da aykırı olduğunu, ...'ın yönetim kurulu adına konuşarak genel kurul tutanağının 1. maddesinde yer alan ortakların % 10'unun gündeme madde ekletmek için gönderdiği noter ihtarını reddettiğini, gündem teklifinin genel kurulda oylamaya açılmasını engellediğini, ana sözleşmeye aykırılık ile gerçekleşen genel kurulun yok hükmünde olduğunu, kooperatifin 2024 yılı Haziran ayında ...

Ticaret Merkezi adresinden taşındığı ve bu adrese başka bir şirketin taşındığının ... yönetiminden alınan bilgi ile ortaklarca tespit edildiğini, bu sebeple gündem maddeleri değişikliğinin bu adrese gönderilemediğini, kooperatif adresinin olmadığının, bakanlık temsilcilerince kooperatif ile yazışma adresi tespit edimesi amacıyla gündeme madde ekletilmesinden belli olduğunu, halbuki kooperatif tasfiye halinde olduğundan ihtar ve ihbarnamelerin kanun gereği tasfiye memuruna yapılacağını,

genel kurulda gerçek üyelerin isimleri hazirun listesinden usulsuzce silinerek 3. kişilerin isimlerinin eklendiğini ve genel kurulda feragat için oy kullandırıldığını, 2021 yılı genel kurulunda hazirun listesi 182 kişi iken bu genel kurulda 186 kişi olduğunu, 2009 yılı tarihli noterden tastikli ortaklar üye kayıt defterinin genel kurula incelemeye getirilmediğini, ortaklar hazirun listesinin gerçeği yansıtmadığını, genel kurullarda gelmeyenler adına sahte vekaletler düzenlenerek kararlar alındığını, tutanakta 51 adet vekalet varken bakanlık temsilcilerinin tutanağa 38 vekalet olarak kayıt düştüğünü,

ıslak imzalı vekaletlerin renkli fotokopisi il müdürlüğünden istenmişse de müvekkili ...'a teslim edilmediğini, yöneticilerin 2009 yılından bugüne mal beyanında bulunmadığını, il müdürlüğünden mal beyanları istenmişse de müvekkil ...'a teslim edilmediğini, mal beyanında bulunmayan yöneticiler tescil edilemeyeceğini, bu sebeple görevlerine de devam edilmesine Bakanlık İl Müdürlüğünce izin verilmemesi gerekirken görevde kalmalarına fırsat verilmesinin 3628 sayılı Kanunun 2, 6,

7 ve 10. maddelerine aykırı olduğunu belirterek alacak davaları sebebiyle mevcut kooperatif yönetiminin sulh ve feragata ilişkin herhangi bir işlem yapmasının HMK'nun 389. ve devamı maddeleri uyarınca önlenmesine dair ihtiyati tedbir konulmasına; ...'ın kooperatif yönetiminde ortak olmaması sebebiyle 2018 yılından bugüne alınan kararların ve sözleşmelerin geriye dönük feshine.

2018 yılından bugüne 3628 sayılı Kanunun 2, 6, 7 ve 10. maddeleri bendinde yazılı bildirimi vermeyen yöneticilerin göreve atama yapılamayacağına; yeni bir yönetim seçilene kadar kooperatife kayyum atanmasına; ertelenmeden devam edilen genel kurulun yoklukla malul olduğuna.

Bakanlığa verdikleri resmi belge ve deliller incelenmeksizin ve kooperatiften ispat istenmeksizin yeterli inceleme araştırma yapılmadan ertelenmesi gereken genel kurulun yapılması sebebiyle 1163 sayılı Kanun ve ana sözleşmeye aykırı tüm kararların iptaline. İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/3 Esas 2024/252 Karar sayılı kararına aykırı olarak alınan 07/12/2024 tarihli genel kurulun 8. maddesinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı İstanbul Valiliği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; davacıların talep sonucunun yani hüküm altına alınmasını istediği şeyin müvekkili tarafından tesis edilen bir işlem olmaması yada müvekkilini ilgilendirmemesi nedeniyle kooperatifin iç işleyişi ile ilgili olduğundan açılan davanın müvekkili yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini,

1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 87. maddesi ile Kooperatif ve Üst Kuruluşlarının Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile Bu Toplantılarda Bulundurulacak Bakanlık Temsilcisinin Nitelik ve Görevleri Hakkında Yönetmeliğin 14. maddesi incelendiğinde kooperatif genel kurul toplantısına katılma yükümlülüğü bulunan İl Müdürlüğü temsilcilerinin görevlerinin özetle;

toplantı çağrısının kanuna ve anasözleşme hükümlerine uygun yapılıp yapılmadığını, ortaklar listesinin ...’ten alınıp alınmadığını, ortaklar listesini imzalayanların kimlik, ortaklık ve varsa temsile ilişkin belgelerini ibraz edip etmediklerini, toplantıya katılma hakkına sahip ortakları gösterir listenin ortaklar veya temsilcisi tarafından imzalanıp imzalanmadığını, temsilci tarafından imzalanan listenin görünür şekilde asılıp asılmadığını, en az bir yönetim kurulu üyesinin genel kurul toplantısında hazır bulunup bulunmadığını,

toplantıya asaleten ve vekâleten katılanların sayısının rakamla ve yazıyla toplantı tutanağında yer alıp almadığını incelemek olduğunu, davacılar tarafından ise ...'ın kooperatife ortaklığı olmaksızın yönetim kurulu başkanı olduğunun, kooperatif ortağı olmayan yönetim kurulu başkanının genel kurulu toplantıya çağırmasının ve genel kurul toplantısı yapılmasının yok hükmünde olduğunun ileri sürüldüğünü, Kooperatifler Kanununun 42. maddesi gereğince yönetim kurulu, genel Kurul tarafından seçildiğinden davacıların bu iddiasının müvekkili ile herhangi bir ilgisinin olamayacağını,

5 Temmuz 2023 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi incelendiğinde ...'ın 17/06/2026 tarihine kadar yönetim kurulu üyesi olarak seçildiğinin görüldüğünü, yönetim kurulu üyeleri, genel kurul tarafından seçildiğinden üyelerin yönetim kurulu üyesi olma şartlarını taşımadığı iddiası ile müvekkili Bakanlık temsilcisinin görevini yerine getirmediği iddiasının bağdaşmadığını, bu hususun ayrı bir yargılamayı gerektirdiğini, İl Müdürlüğünün görevleri arasında yönetim kurulu üyesi olarak seçilen kişilerin, yönetim kurulu üyesi olma şartlarını taşıyıp taşımadığını denetleme yükümlülüğünün bulunmadığını,

yine İl Müdürlüğüne verilen dilekçeler gereği genel kurulun ertelenmesi yada mal bildirimin yapılıp yapılmadığının denetlenmesi hususlarının yerine getirilmediği iddia edilmiş ise de, İl Müdürlüğü temsilcilerinin mevzuattan kaynaklı böyle bir görevlerinin olmadığını, davacılar İl Müdürlüğü temsilcilerinin görevini yerine getirmediğini iddia etmekte iseler de, genel kurul toplantı tutanağı incelendiğinde İl Müdürlüğü temsilcilerinin mevzuattan kaynaklanan görevlerini yerine getirdiklerinin anlaşıldığını belirterek davanın müvekkili yönünden öncelikle pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine,

aksi halde davanın esastan reddine karar verilmesini savunmuştur.

Davalı kooperatif tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesinin 17/12/2024 tarihli ara kararı ile; davaya konu 07/12/2024 tarihli genel kurulun iptali talep edilen 8.maddesi ile, ihtilaflı tüm taraflarla ... inşaat , SS Sarayköy KYK ve diğer alacaklılarla sulh ve feragat yetkisinin yönetim kuruluna yetki verilmesi hususunun oyçokluğu ile kabul edildiği, davacıların sulh ve feragat konusunda yönetim kuruluna yetki verilmesinin tedbiren durdurulmasını talep ettiği, üyelerden ... ve ...'ın "kayıtsız ve şerhsiz olarak yetki verilmesini istemiyorum" şeklinde şerh düştüğü, adı geçenlerin işbu dosyada davacı sıfatında yer aldığı,

davacı Gül Soydan ve ... tarafından 18/12/2021 tarihli genel kurul kararının 3-4-5-6-7-8-9-10 ve 11 numaralı maddelerin iptali talebi ile açılan davada İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/3 esas 2024/252 karar sayılı kararı ile verdiği iptal kararının istinaf aşamasında olduğundan kesinleşmediği,

bahsi geçen iptal kararına konu genel kurulun 11. maddesinin de dava konusu genel kurulun 8. gündem maddesi ile aynı içeriğe sahip olduğundan ve tarafların başka mahkemelerde de karşılıklı davaları bulunduğundan bu aşamada HMK'nun 389. maddesi uyarınca 07/12/2024 tarihli genel kurul kararının 8. maddesinin yürütülmesinin tedbiren durdurulmasına yönelik yaklaşık ispat koşulları oluştuğu,

TTK'nun 449. maddesi gereğince yönetim kurulu üyelerinin görüşlerinin işin acil olup tedbirin de HMK'nun 389. maddesi kapsamında verilmiş olması sebebiyle bu aşamada görüşleri alınmaksızın 07/12/2024 tarihli genel kurul kararının 8. maddesinin yürütülmesinin HMK'nun 389. maddesi gereğince tedbiren durdurulmasına dair oy çokluğu ile karar verilmiştir.

Davacılar vekili tarafından UYAP üzerinden sunulan 04/07/2025 tarihli dilekçede; vergi dairesi, SGK ve kooperatif ortakları ile ilgili kamu zararı oluşturan her türlü hileye başvuran yönetim ve denetim kurulunun, tasfiye kurulunun görevden alınarak alacak davaları sonuçlanana kadar kooperatifin kayyum ile yönetilmesine karar verilmesi talep edilmiş ve Mahkemenin 08/07/2025 tarihli celsesinde, kooperatife kayyum atanması talebinin, kooperatifin organsız olmadığı nazara alınarak ve bu hususta yakın ispat koşulları oluşmadığından reddine karar verilmiş ve buna ilişkin 11/07/2025 tarihli ara kararda da aynı gerekçelere yer verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

İlk derece Mahkemesinin 11/07/2025 tarihli ara kararı yasal süresinde davacılar vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde; kooperatife ortak olmadığı halde ...'ın başkanlık yaptığı gibi yok hükümündeki usulsüz genel kurullarda hukuka aykırı kararlar aldırdığını, kooperatifin 380 milyonun üzerindeki borcundan sorumlu olmamak için üyeliğini ortaklar üye kayıt defterine işletmediğini,

ayrıca 2018 yılından bugüne yönetimlerde görev alan yönetim kurulu üyeleri ...'ın da 2021 yılı ile bilikte borçlardan sorumlu olmamak için yönetim kurulu karar defterinde boş sayfa bıraktıkları ve geçmişe dönük ortaklıktan istifa kararı alacaklarının bilindiğini, zira kooperatif kapanmadan 3 yıl önce ortaklıktan ayrılanların borçlardan sorumlu olmayacağını, yöneticilerin Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İstanbul İl Müdürlüğüne mal beyanında bulunmadığını, buna rağmen yöneticilerin göreve devam etmesinin TTK, 3628 sayılı Kanun ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa aykırı olduğunu,

kooperatifin ortak olmayan kişiler tarafından yönetilerek ortakların zarara uğratıldığını, yöneticilerin şahsi hesaplarına para toplamaya devam ettiğini ve ödeme yapmayanların ihraç ile tehdit edildiğini, kooperatif yöneticilerinin görev süreleri boyunca kooperatifi ve ortaklarını zarara uğratan eylemleri sebebiyle müfettişler tarafından usulsüzlük cezası aldığını, kooperatifin usulsüz yönetilmesi,

yolsuzluk şüphesinin yanında alacak davalarının kapatılması ve borçları ödememek için kooperatifi kapatma kararının 2 kez oylamasını yaptıran, yine alacak davasından sulh ve feragat kararını 2 kez oylatan, yapılan genel kurulları tescil ettirmeyerek 3 yıl sonunda kooperatifin otomatik olarak kapatılmasını planlayan, kooperatifin intibakı yapılmadığı için kapatılacağını planlayan yöneticilerin bir de kooperatife ortak olmamasının Yönetim kayyumu atanmasını gerektirirken bildirdikleri deliller toplanıp değerlendirilmeden kayyum atanması taleplerinin reddine yönelik ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, 07/12/2024 tarihinde yapılan genel kurulun yoklukla malul olduğunun tespitine ve alınan kararların iptaline karar verilmesi istemine ilişkindir.Davacılar vekili dava dilekçesi ile birlikte kooperatife kayyum atanmasına yönelik ihtiyati tedbir talebinde bulunduğu gibi ayrıca UYAP üzerinden sunduğu 04/07/2025 tarihli dilekçesinde de;

vergi dairesi, SGK ve kooperatif ortakları ile ilgili kamu zararı oluşturan her türlü hileye başvuran yönetim ve denetim kurulunun, tasfiye kurulunun görevden alınarak alacak davaları sonuçlanana kadar kooperatifin kayyum ile yönetilmesine karar verilmesini talep etmiştir.İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nun 355. maddesi uyarınca istinaf başvurusunda ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılmıştır.Kooperatifin organsız olmadığı ve bu hususta yakın ispat koşulları oluşmadığı gerekçelerine istinaden kooperatife kayyum atanması talebinin reddine yönelik Mahkemenin 11/07/2025 tarihli ara kararı

davacılar vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davacı ... 19/02/2025 tarihli dilekçesi ile davadan feragat ettiğini bildirmiştir. İhtiyati tedbir, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun onuncu kısım birinci bölümde geçici hukuki korumalar üst başlığı ile, ihtiyati tedbirin şartları ise 389. maddede düzenlenmiştir.

Maddede, mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesi önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakınca yahut ciddi bir zarar doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği belirtilmiştir.

Yani ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için Yasanın düzenlediği şartların varlığı gerekli olmakla birlikte, şartların varlığı halinde, her konuda ihtiyati tedbir kararı verilmemekte sadece uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmektedir.Tedbir talep eden taraf, öncelikle tedbir istemine ilişkin dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak, yasal delillerle ispat etmek zorundadır (HMK. m.390/3).

İspat ölçüsü ise, “yaklaşık ispat” kuralına göre belirlenir. Yaklaşık ispat kuralının uygulanmasında hakim, iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğruluğunu kabul etmekle birlikte, zayıf bir ihtimalde olsa aksinin mümkün olduğu ihtimalini de gözetmelidir.

Bu sebepledir ki ihtiyati tedbire karar verilirken, haksız olma ihtimali de dikkate alınarak talepte bulunandan kural olarak teminat alınır.Mahkemenin 08/07/2025 tarihli duruşmasında, HMK'nun 31. maddesi kapsamında davaya konu talebini kısa ve net olarak açıklamak üzere süre verilen davacılar vekili 22/07/2025 tarihli beyan dilekçesinde, yönetim kurulu başkanı ...'ın kooperatife üye olup olmadığının tespiti ile,

üye olmadığı tespit edilirse üye olmayan yönetim kurulu başkanının katıldığı bütün yönetim kurulu kararlarının ve genel kurulların yoklukla malul olduğuna: aksi halde dava dilekçesinde belirtilen sebeplerle dava konusu olan genel kurulun iptaline;

bu kararla birlikte kooperatife kayyum atanmasına karar verilmesini talep etmiş olup dosya kapsamı ve mevcut delil durumuna göre gerekçelerine nazaran usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılan Mahkemenin istinaf başvurusuna konu 11/07/2025 tarihli ara kararında bir isabetsizlik görülmediğinden istinaf başvurusu yerinde bulunmamıştır.Açıklanan sebeplerle, ilk derece mahkemesince tesis edilen ara kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacılar vekilinin istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.