İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi E.2024/2367 K.2024/1933

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasında; kararda yazılı nedenlerden dolayı usulden reddine yönelik verilen karara karşı davalı asil ve davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulduğundan, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmalı yapılmasına gerek görülmediğinden, dosyanın tevdi edildiği Dairemiz Üye Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra, yapılan müzakerede de ön inceleme ve usule ilişkin eksikliğin bulunmadığının anlaşılması üzerine, işin esasına geçilmek suretiyle dosya üzerinden heyetçe yapılan inceleme ve değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili olan davacı ile davalı arasında akdedilen 14.01.2021 tarihli "Tohumluk Sözleşmesi" çerçevesinde; davacının davalıya yetiştirmek üzere Sözleşme kapsamında belirlenmiş ölçü ve özellikle ayçiçeği tohumu sağlamak ve hasat sonrası hasat edilen ürünlere ilişkin bedeli davalıya ödemek, davalı (çiftçi) ise anılan tohumları yine Sözleşmeye uygun şekilde ekip yetiştirme, bakımlarını sağlama ve hasat sonrasında taahhüt edilen miktarda ayçiçeği bitkisini davacı Şirket'e teslim etme edimini üstlendiğini,

taraflar arasında mevcut Tohumluk Sözleşmesi kapsamında davacı Şirket teslim edilen ayçiçeği ürünlerine ilişkin ödemeyi yine Sözleşmede belirlenen hesaplama yöntemleri dahilinde davalıya ödeyeceğini, davacı şirketin sözleşme çerçevesinde davalıya taahhüt ettiği ayçiçeği tohumlarını teslim ettiğini, davalı tarafın da ürünlerin ekim ve bakımlarını gerçekleştirerek 05.10.2021 tarihinde ürünlerin hasadını gerçekleştirdiğini, yapılan hasat sonrası Sözleşme uyarınca hesaplanan fire ağırlıklarının mahsup edilmesi ile ödeme esas ürün ağırlığı 4767,66 kg olarak belirlendiğini ve bu hususun her iki tarafça imza altına alındığını,

sözleşme çerçevesinde çiftçilere muhtemel verim kayıplarına karşı garanti olarak çeşit ortalamasının 120 kg/da'nın altına kalması neticesinde çiftçilere bu ortalamayı tamamlayacak miktarda verim ortalamasının ekleneceğini, anılan bölgedeki tüm çiftçilerin tarlalarına bu çeşitten toplam 1397 dekar'lık alana ekim yapıldığını, toplam 132 ton 875 kg ürün hasat edildiğini, bu çerçevede ilgili bölgedeki çeşit ortalaması 132 ton 875 kg / 1397 dekar = 95,11 kg/da olarak belirlendiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşme çerçevesinde davalıya ödenmesi gereken toplam net tutar 156.276,63-TL olarak hesaplandığını,

bu çerçevede davacı şirket tarafından takip konusu 08.11.2021 tarih ... nolu 156.276,63-TL bedelli Müstahsil Makbuzu keşide edildiğini, bu tutarın 37.350,00-TL'lik kısmının 08.11.2021 tarihinde davalıya avans ödemesi olarak gönderildiğini, son ödeme öncesi davalının davacı şirket nezdinde bakiye alacağının 118.926,63-TL olduğunu, hasat sonrası davacı şirket tarafından Sözleşemeler dahilinde ilgili bölgede ekim yapan tüm çiftçilere ilişkin hak edişler düzenlendiğini ancak davalıya 118.926,63-TL ödeme yapılması gerekirken sehven 190.438,17-TL meblağında ödeme gerçekleştirildiğini, durumun,

tıpkı davalı gibi sehven yanlış tutarda ödeme yapılan çiftçilerden birinin konu ile ilgili davacı şirkete bildirimde bulunması neticesinde fark edildiğini, davacı şirketin sehven eksik veya fazla ödeme yapılan 14 çiftçi ile iletişime geçerek konuyu izah ettiğini, eksik yatırılan tutarların tamamlandığını, fazla ödenen meblağların ise çiftçiler tarafından davacı şirkete iade edildiğini, bu kapsamda fazla ödeme yapılan 14 çiftçiden 13 tanesinin fazla ödenen tutarları davacı şirkete iade edildiğini, davalı tarafından fazla ödenen tutarın davacıya iade edilmediğini, alacağın tahsili adına İstanbul Anadolu ...

İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyası üzerinden icra takibine başlandığını, ancak itiraz edilmesi nedeni ile takibin durduğunu, arabuluculuk yoluna gidildiğini ancak anlaşma sağlanamadığını ileri sürerek, davalının İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ...

E. Nolu dosyası üzerinden gerçekleştirdiği haksız ve mesnetsiz itirazın iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri, arabuluculuk giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraftan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşmenin yapıldığı yerin Konya Çumra ilçesi olması nedeni ile yetki itirazında bulunduğunu, davacı tarafa ait hasat makinesinin ürün hasat zamanından bir hafta önce tarlaya girdiğini, kendisine haber verilmesi üzerine henüz hasat zamanının gelmemiş olması karşısında davacı şirket mühendisinin hasatı sonlandırmadığını, davacı tarafın kusuru nedeni ile hasat sonu ürünün taahhüt edilen verimde gerçekleşmediğini, davayı kabul etmediğini beyan etmiştir.

İlk derece mahkemesince; " ..1-)6100 Sayılı HMK m.114/c ve m.115/2 gereği göreve yönelik dava şartı yokluğundan davanın USÛLDEN REDDİNE, 2-)Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, Görevli Mahkemenin İstanbul Anadolu Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunun TESPİTİNE, 3-)6100 Sayılı HMK m.21 kararın kesinleştiği tarihten itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize başvurulması halinde dosyanın görevli ve yetkili Mahkemeye gönderilmesine, aksi takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin ihtarına,.. " karar verilmiş, bu karar davalı asilce istinaf edilmiştir.Davalı asil istinaf dilekçesinde özetle;

ilk derece mahkemesindeki savunmalarını tekrarla, yerel mahkeme görevsizlik kararı vererek İstanbul Anadolu Asliye Hukuk Mahkemelerinin davaya bakmakla görevli olduğu yönünde karar verdiği, kararı kabul etmediği, sözleşmenin yapıldığı yer Konya ili Çumra ilçesi olduğu, davaya bakma yerinin Çumra Mahkemelerinin görevli olduğu, istinaf başvurunun kabulü ile kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davacı vekili istinaf eden ( cevap ) dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesindeki iddialarını tekrarla, cevap dilekçesi olarak sunulduğu, ancak içerik olarak kararı istinaf ettiği, istinaf harcınında yatırdığı görülmekle, İlk Derece Mahkemesi görevli mahkemelerin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunu belirtmiş ise de, görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu, gerekçeli kararda ATM' nin görev alanına giren davalar açıklanmış, fakat olay ve deliller yeterince değerlendirmeden görevsizlik kararı verildiği,

taraflar arasında tohumluk sözleşmesi çerçevesinde müvekkil şirket davalıya yetiştirmek üzere sözleşme kapsamında belirlenmiş ölçü ve özellikle ayçiçeği tohumunu sağlamak ve hasat sonrası hasat edilen ürünlere ilişkin bedeli davalıya ödemeyi, davalıya ise alınan tohumları sözleşmeye uygun şekilde ekip yetiştirmeyi, taahhüt edilen miktarda ayçiçeği bitkisini müvekkil şirkete teslim etmeyi üstlendiği, müvekkil şirket tacir sıfatına haiz olduğu, davalıda çiftçi kayıt sistemine kayıtlı olduğu, tacir sisteme haiz olup taraflar arasındaki imzalanan sözleşme ticari iş niteliğinde olduğu, esnaf faaliyetlerini aşan seviyelerde olduğu,

davalının vergi kayıtlarının bulunduğunun sözleşmede görüleceği, dolayısıyla görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunun açık olduğu, hükmün kaldırılarak İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemelerinde devam edilmek üzere İlk Derece Mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.

Dava, taraflar arasında yapılan hizmet sözleşmesine istinaden davalı tarafa fazladan ödeme yapıldığı iddiasıyla tanzim edilen icra takibine yapılan itirazın iptali, % 20' den aşağı olmamak üzeri icra inkar tazminatına hükmedilmesi talebine ilişkindir.

Davacı tarafça müvekkili olan davacı ile davalı arasında akdedilen 14.01.2021 tarihli "Tohumluk Sözleşmesi" çerçevesinde; davacının davalıya yetiştirmek üzere Sözleşme kapsamında belirlenmiş ölçü ve özellikle ayçiçeği tohumu sağlamak ve hasat sonrası hasat edilen ürünlere ilişkin bedeli davalıya ödemek, davalı (çiftçi) ise anılan tohumları yine Sözleşmeye uygun şekilde ekip yetiştirme, bakımlarını sağlama ve hasat sonrasında taahhüt edilen miktarda ayçiçeği bitkisini davacı Şirket'e teslim etme edimini üstlendiğini,

taraflar arasında imzalanan sözleşme çerçevesinde davalıya ödenmesi gereken toplam net tutar 156.276,63-TL olarak hesaplandığını, bu çerçevede davacı şirket tarafından takip konusu 08.11.2021 tarih ... nolu 156.276,63-TL bedelli Müstahsil Makbuzu keşide edildiğini, bu tutarın 37.350,00-TL'lik kısmının 08.11.2021 tarihinde davalıya avans ödemesi olarak gönderildiğini, son ödeme öncesi davalının davacı şirket nezdinde bakiye alacağının 118.926,63-TL olduğunu,

hasat sonrası davacı şirket tarafından Sözleşemeler dahilinde ilgili bölgede ekim yapan tüm çiftçilere ilişkin hak edişler düzenlendiğini ancak davalıya 118.926,63-TL ödeme yapılması gerekirken sehven 190.438,17-TL meblağında ödeme gerçekleştirildiğini, davalının İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ...

E. Nolu dosyası üzerinden gerçekleştirdiği haksız ve mesnetsiz itirazın iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. 6100 s.HMK.nun 1.m.si hükmü uyarınca“Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir.

Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir.”Bu yasıl düzenlemeye göre taraflarca görev itirazı ileri sürülmese dahi yargılamanın her aşamasında Mahkemece resen nazara alınır ve Mahkemenin görevli olup olmadığı incelenir.

Asliye hukuk mahkemelerinin görevi ise 6100 s.HMK.nun 2.m.sinde " (1) Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. (2) Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir. " şeklinde düzenlenmiştir.

Davacı taraf davalı ile yapılan tohum sözleşmesi çerçevesinde davalı tarafa fazla ödendiği iddia ettiği bedelin tahsili amacıyla yapılan icra takibine yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatı talep ettiği anlaşılmıştır. Dava konusu İstanbulAnadolu ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasının alacaklısı davacı Maısadour semences...ltd şti, borçlusu ... takip konusu alacak miktarının 34.511,54TL olduğu,yasal süre içinde borca itiraz edildiği görülmüştür.

İtirazın iptali talebinin 1 yıllık yasal süre içinde açıldığı anlaşılmıştır. Davalının müstahsil makbuzunda ve sözleşmede Çumra Vergi Dairesi olarak belirtilen ve vergi numarası belirtildiği görülmüştür.

Konya Çumra Vergi Dairesi Başkanlığının 07.06.2023 tarihli cevabi yazılarında ticari,zirai, serbest meslek kazancı yönünden mükellef kaydı bulunmadığı, gayrimenkul sermaye iradı ile mükellef olduğu, 05.07.2023 tarihli Esnaf Sanatkarlar Odası Başkanlığının oto tamircisi 16.11.2021 tarihinde kaydının silindiği belirtildiği anlaşılmıştır. Dosyaya gelen cevabi yazılarda gözetildiğinde davalının tacir kaydının bulunmadığı,davanın 6102 s.TTK.

Da sayılan mutlak ticari davalardan olmadığı,görevli mahkemenin Asliye Hukuk mahkemesi olduğu, İlk Derece Mahkemesi kararının yerine olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenlerle; tarafların istinaf başvurularının HMK m. 353/1-b-1 uyarınca oy birliğiyle esastan reddine karar verilmesi sonuç ve kanaatine varılmakla aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M