İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1493 K.2024/1463

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle , dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının itirazı haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, dolayısıyla takip dosyasına yapılmış olan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesi gerektiğini, müvekkil şirket alacağını yaklaşık olarak ispatlanmış olup vadesi gelmiş alacağın için borçlunun taşınır/taşınmaz mallarının, alacaklıların haklarının ihtayaten haczine, müvekkil şirket dava şartının yerine getirmiş, arabuluculuk süreci başlatıldığını, kaçak elektrik tespit tutanakları aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu,

kötü niyetli borçlunun itirazının iptali ile %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, davalı/borçlunun kaçak kullanımı sebebiyle açılan, ...İcra Müdürlüğü'nün .... esas sayılı dosyası nezdinde yapılan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesi ve davalının icra takibine yaptığı itirazda haksız ve kötü niyetli olması sebebiyle %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazimatı ödenmesine hükmedilmesi talep edilmiştir.

İlk derece mahkemesince; " Dosyanın işlemden kaldırılmasının düzenlendiği 6100 Sayılı HMK'nın 150.

Maddesinin ilk üç fıkrasında belirtilen nedenlerle dosya işlemden kaldırılmışsa, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibariyle açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar vererek kayıt kapatılır.(HMK 150/5) Davacı tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davada 18/05/2023 tarihli oturumda taraflarca takip edilmediğinden dosya işlemden kaldırılmış ve hak düşürücü nitelikte olan üç aylık süre içinde dosyanın yenilenmesi için başvuru yapılmadığından HMK'nın 150/5.

Maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına," karar verilmiştir. Söz konusu karar davacı vekili istinaf etmiştir.

Davacı istinaf başvuru dilekçesinde; her ne kadar yerel mahkemenin 11.10.2023 tarihli celsesinde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olsa da işbu karar tarafımıza henüz tebliğ edilmediğinden hukuka aykırı bir şekilde hüküm tesis edildiğini, adil yargılanma ilkesinin bir unsuru olan hukuki dinlenilme hakkına aykırı olarak duruşma zaptı tebliğ edilmemiş ve dosya hakkında yerel mahkeme tarafından davanın açılmamış sayılmasına karar verildiğini, nihayetinde bu kararın kaldırılması gerektiğini davalının itirazı haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu,

dolayısıyla takip dosyasına yapılmış olan itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesi gerektiğini, davalı'ya tahakkuk ettirilen fatura ve kaçak elektrik tüketim tutanakları incelendiğinde müvekkil şirketin alacağı ortaya çıkacağını, bu sebeple Sayın Dairenizince haklı davamızın kabulü ile İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyasında vaki itirazın iptali ile kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 150. maddesinde "Tarafların duruşmaya gelmemesi, sonuçları ve davanın açılmamış sayılması'' düzenlenmiştir.

6100 sayılı HMK'nin 150/1 maddesinde, ''Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflar, duruşmaya gelmedikleri veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirdikleri takdirde dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir'' denilmiş, devamında da "Usulüne uygun şekilde davet edilmiş olan taraflardan biri duruşmaya gelir, diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine, yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır.

Geçerli bir özrü olmaksızın duruşmaya gelmeyen taraf, yokluğunda yapılan işlemlere itiraz edemez" hükmüne yer verilmiştir. 6100 sayılı Kanun'un 150/2. maddesi gereğince dosyanın işlemden kaldırılabilmesi için davacı tarafın usulüne uygun olarak duruşmaya davet edilmiş ve mazeretsiz şekilde duruşmaya katılmamış olması gerekir.

Duruşmaya mazereti sebebiyle gelmeyen taraf mazeret dilekçesinde bu yönde bir talepte bulunsa ve duruşma gününü kalemden ya da UYAP sisteminden öğreneceğini bildirse dahi. Mahkemece, bir sonraki duruşma gün ve saatinin kalemden ya da UYAP sisteminden öğrenilmesine karar verilemez.

Bununla birlikte Yetkili makamlar tarafından bir takım hukukî işlemlerin, bunların hukukî sonuçlarından etkilenmeleri amaçlanan kimselere kanuna uygun şekilde bildirimi ve bu bildirimin de usulüne uygun şekilde yapıldığının belgelenmesi olarak tanımlanan tebligat, Anayasa ile güvence altına alınan iddia ve savunma hakkının, daha da özelde hukukî dinlenilme hakkının tam olarak kullanılması ve bu suretle adil bir yargılamanın yapılmasını sağlayan çok önemli bir araçtır.

Bir davada davanın taraflarının yapılan hukuki işlemlerden haberdar olmaları, davacının duruşma gününden haberdar olması, usulüne uygun olarak duruşma gününden haberdar olup hazır olabilmesi usulüne uygun tebligat yapılmasına bağlıdır. Aksi durumun, ilgilinin hak arama hürriyetini kısıtlayacağına şüphe yoktur. Aslında hemen her hukuksal işlemin tebligat ile sonuç doğuracağını söylemek mümkündür.

Yargılamanın sağlıklı bir biçimde sürdürülebilmesi, iddia ve savunma ile ilgili delillerin eksiksiz toplanıp tartışılabilmesi, itirazların yapılabilmesi, davanın süratle sonuçlandırılabilmesi, öncelikle tarafların duruşma gününden usulünce haberdar edilmesi ve böylece taraf teşkilinin sağlanması ile mümkündür.

Bu yolla kişi, hangi yargı merciinde duruşması bulunduğuna, hakkındaki iddia ve isnatların nelerden ibaret olduğuna, yargılamanın safahatına, duruşmanın hangi tarihte yapılacağına, verilen kararın ne olduğuna, Tebligat Kanununda açıklanan usule uygun tebligat yapılması ile vakıf olabilecektir. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde "Hukuki dinlenilme hakkı" düzenlenmiştir.

Buna göre davanın taraflarının yargılama ile ilgili bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkı bulunmaktadır. Maddenin gerekçesinde açıklandığı üzere bu hak Anayasanın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsurudur.

İddia ve savunma hakkı olarak da bilinen bu hak, tarafların yargılama konusunda tam bilgi sahibi olmalarını, açıklama ve ispat hakkını tam ve eşit olarak kullanabilmelerini, yargı organlarının da bu açıklamaları dikkate alarak gereği gibi değerlendirme yapıp karar vermelerini zorunlu kılmaktadır. Hakim tarafları dinlemeden veya açıklama ve ispat hakkını kullanmaları için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez.

(YHGK.'nun 2009/52 Esas, 2009/105 Karar sayılı kararı) Taraf teşkili dava şartı olup, davanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Mahkemenin, dava dilekçesini ve duruşma gününü taraflara kendiliğinden tebliğ edip taraf teşkilini sağlaması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun amir hükmü gereğidir.Görüldüğü üzere, taraf teşkili sadece davanın açılması aşamasında değil, yargılamanın diğer aşamalarında da önem taşımaktadır.

(HGK.23.11.2011 gün ve 11-554 Esas-684 Karar) Somut olayda. 27/02/2023 tarihinde duruşma gününü bildirir ön inceleme tensip tutanağı düzenlendiği ve davacı vekiline 08/03/2023 tarihinde işyerinde daimi çalışanına usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, 18/05/2023 tarihli celsede davacının hazır bulunmadığı HMK 150. Madde uyarınca işlemden kaldırılmasına karar verilerek 11/10/2023 tarihinde açılmamış sayılma kararı verildiği görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda vakıa ve hukuki değerlendirme noktasında, usul ve esasa aykırılık tespit edilmediğinden, davacının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 md gereğince reddine karar verilmesi gerekmektedir.

KARA R