İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1932 K.2024/2893

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle , dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkili şirket yetkilisi ve davalı şirket arasında hem sözlü hem de yazılı olarak ... plaka nolu aracın satışı konusunda anlaşma yapıldığını, müvekkilinin alıcı olarak anlaşma bedeli olan 530.000,00 TL'yi aynı gün davalı şirket hesaplarına gönderdiğini, davalının satış sözleşmesinden kaynaklanan tescil ve devir yükümlülüklerini yerine getirmediğini, Kadıköy ....Noterliğinin ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davalı şirkete 3 gün süre verildiğini, taahhüt edilen ...plaka nolu aracın veya bu mümkün değilse muadil aracın satış devrinin tarafına yapılması gerektiğini,

aksi halde bu sözleşmeden dönme hakkını kullanacaklarının ihtaren bildirildiğini, davalı tarafından herhangi bir dönüş yapılmadığını, davalı tarafa sözleşmenin 04/09/2023 tarihi ile feshedildiğinin ihtaren davalı tarafa bildirildiğini, tüm ihtarlara rağmen davalının herhangi bir dönüş yapmadığını, davalı şirketin sözleşmeye aykırı eylemleri sebebiyle sözleşme feshedildikten sonra davalı şirket tarafından aracın 12/10/2022 tarihli sözleşmede kararlaştırılan 530.000,00 TL'yi müvekkile ödendiğini,

iş bu ödeme ile borcun ikrar edilmiş olduğu sayılmakla birlikte aracın bedelinin bir yılı aşan bir süre sonucunda ödenmesinin müvekkilinin mağduriyetine yol açtığını, arabuluculuk yoluna gidildiğini ancak anlaşmanın sağlanamadığını iddia ederek;

davalı tarafın davacı müvekkilden elde ettiği haksız sebepsiz zenginleşmenin denkleştirici adalet ilkesi gereğince bilirkişi marifetiyle eski hale getirme bedelinin tespiti yapıldığında ıslah edilmek kaydıyla şimdilik 2.000,00 TL belirsiz alacak olmak üzere, ıslah tarihinden itibaren değişken avans faiz oranı uygulanmak suretiyle dava tarihinden itibaren işlemiş yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sebepsiz zenginleşme davalarında yetkili mahkemenin davalının yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, yetkili mahkemenin İstanbul Adliyesi mahkemeleri olduğunu, yetki itirazında bulunduklarını, müvekkili ile davacı arasında herhangi bir sözleşme yapılmadığını, edimlerin ifa zamanı konusunda da herhangi bir anlaşmanın yapılmadığını, davacının haksız şekilde Kadıköy ....Noterliğinden ihtarname gönderdiğini, müvekkilinin 1/09/2023 tarihinde dava konusu olan parayı davacının hesabına iade ettiğini, davacının davada herhangi bir edimden değil bir aracın teslimine ilişkin edimden bahsettiğini,

trafik tesciline kayıtlı araçların satış işlemlerini ve her türlü sözleşmelerin noterde resen düzenlenmesi gerektiğini, bunun dışında yapılan sözleşmelerin baştan itibaren geçersiz olduğunu, davacı tarafından gönderilen ihtarname ile dava konusu şeyi geri istediğini, müvekkili tarafından 11/09/2023 tarihinde 530.000,00 TL'yi iade ettiğini, ortada uyuşmazlığın kalmadığını, müvekkilinin davacıyı mağdur etmediğini savunarak; yetki itirazının kabulü ile dosyanın İstanbul Asliye Ticaret mahkemesine gönderilmesine, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece;" davanın sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak davası olduğu, süresi içerisinde sunulan cevap dilekçesinde yetki ilk itirazının bulunduğu, yetkili mahkeme olarak İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin gösterildiği, dava konusu alacağın sebepsiz zenginleşme temelli olması nedeniyle (sözleşmeye dayanan) para alacaklarına ilişkin özel yetki kuralının (ifa yerinin yetkili olduğu ve para alacaklarında ifa yerinin ödeme tarihinde alacaklının yerleşim yeri olduğu) somut olayda uygulanma olanağının bulunmadığı, sebepsiz zenginleşmeye dayanan alacaklarda HMK veya başkaca kanunda özel bir yetki kuralının bulunmadığı,

bu sebeple genel yetkili mahkemelerce davanın görülmesi gerektiği, bu mahkemenin de davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri olduğu, somut olayda davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yerinin Sarıyer/İstanbul olduğu, yetki itirazının süresinde ve yetkili mahkeme gösterilmekle usulüne uygun olarak ileri sürüldü, tüm bu sebeplerle mahkememizin davayı görmeye yetkili olmadığı" gerekçesiyle ,Mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin yetkili olduğunun TESPİTİNE, şeklinde karar verilmiştir.

Mahkemece verilen kararı, davalı vekili istinaf etmiştir. Davalı vekilince verilen istinaf dilekçesinde özetle.

Bir davanın hangi Mahkemede görüleceğinin tespiti için uygulanan görev ve yetki kurallarının, davanın niteliği, tarafların sıfatları, uyuşmazlık konusu vb gibi sebeplere bağlı olduğu, davacı yanın ise işbu davayı sözleşme hükümlerine aykırılık sebebiyle tazminat davası olarak açtığından öncelikle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 2. maddesindeki “dava konusunun miktar ve değerine bakılmaksızın malvarlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleridir” hükmü gereğince görevli Mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olarak belirlenmesi gerektiği,

sözleşme hükümlerine aykırılık sebebiyle tazminat davası olarak açılan bu davaya Asliye Hukuk Mahkemelerinin bakmakla görevli olduğu, her ne kadar davacı tacir ise de taraflar arasında ticari bir ilişkinin var olduğu hususunun kesin ve net olmamasına göre ticari dava niteliğinde bulunmayan davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği,yine işbu davada usulü eksikliklerin olmaması açısından 6100 sayılı Hukuk Mukameleri Kanunu’nun 10. maddesine göre “sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir'' şeklindeki hüküm de dikkate alınarak yetki unsurunun da dikkate alınması gerektiği,

görev unsuru kamu düzenini ilgilendiren ve Mahkemece davanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gereken bir dava şartı olmakla, işbu davada da hem görevsizlikten hem de yetkisizlikten davanın usulden reddi kararı verilmesi gerekirken yalnızca yetkisizlik kararı verilip dosyanın yetkili yere gönderilmesinin isabetsiz olduğu ileri sürülerek,kararın kaldırılması istenmiştir.

HMK.nun 355. maddesi uyarınca ve ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda. Görev yönünden inceleme. Dava, alacak talebine ilişkin olup 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 01/07/2012 tarihinden sonra açılmıştır. Görev hususunun çözümü için konuya ilişkin yasal düzenlemelerin irdelenmesi gerekmektedir.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4 üncü maddesine göre; bir davanın ticari dava sayılması için, uyuşmazlık konusu işin, taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bakacağı yönünde düzenleme olmalıdır.

Yine, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir.

6335 Sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5 . maddesi uyarınca, ticari davalar Asliye Ticaret Mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer Hukuk Mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir.

Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemesi Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan, mahkemelerce ve istinaf ve temyiz incelemesi aşamasında Yargıtay’ca ve BAM tarafından re'sen incelenir.

Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı ve davalı taraf yasa gereği tacir olup, uyuşmazlık konusu işin, taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olduğu da dikkate alındığında,ticari dava sözkonusu olmakla mahkeme davaya bakmaya görevlidir. Davalı tarafın bu yöne ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. Mahkemenin yetkisine ilişkin istinaf sebepleri yönünden yapılan incelemede.

Dava sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talebine ilişkin olduğundan, HMK.

6. maddesine göre , davalının ikametgahı mahkemesi HMK m.6'da belirtilen genel yetkili mahkeme olup,HMK'nun 10. maddesine göre “sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir'' şeklindeki hükmün ve TBK 89. madde hükmünün davanın sebepsiz zenginleşme temelli olması sebebiyle somut olayda uygulanamayacağı, davalı tarafın süresinde usulüne uygun şekilde yetki itirazında bulunduğu , dosyadaki bilgi ve belgelere göre ,davalının davanın açıldığı tarihteki yerleşim yerinin Sarıyer-İstanbul olduğu,

verilen kararda usul ve hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddine karar verilmesi gerekmiştir.

KARA R