İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/922 K.2024/927

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak, ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle, dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirkete davalı şirketler ... ve ... tarafından kullanılan elektrik tüketimine göre fatura tahakkuk ettirildiğini, bu faturalara Kayıp-Kaçak (K/K) bedeli adı altında bir ücret yansıtıldığını, davacı şirketin 2013 yılı Ocak ile 2013 Eylül dönemleri,

2015 Ocak ve Şubat aylarına ilişkin fatura bedellerinin tamamının düzenli olarak ödendiğini belirterek fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla 2013 Ocak-Eylül ayları ile 2015 Ocak-Şubat aylarına ilişkin davalı ... tarafından davacı şirket adına düzenlenen faturalar ile K/K bedeli altında haksız hukuka aykırı olarak tahsil edilen şimdilik toplam 20.000TL nin davacıdan tahsil edildiği tarihlerden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Davalı ... vekili 05.05.2015 tarihli cevap dilekçesinde özetle.

Husumet yönünden perakende satış sektöründe faaliyet gösteren ...’m davaya konu K/K bedelini temin etmediğinden davanın muhatabı olmadığını bu sebeble davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davalı şirketin EPDK mevzuat ve tarifelerine uygun hareket ettiğini, K/K bedelleri ve diğer tutarların EPDK'nın şirketlere verdiği yetki ve belirlediği oranlar çerçevesinde faturalara yansıtıldığını. yargı yolunun Danıştay,da açılması gerektiğini belirterek yargı yolu itirazı nedeniyle davanın reddine, husumet yokluğu nedeniyle ve davacının açtığı davanın, K/K bedellerinin avans faizi birlikte iadesine ilişkin talebinin reddine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle.

Zaman aşımı, husumet yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davaya bakmakla görevli mahkemenin Danıştay olduğundan görev yönünden davanın reddi gerektiğini, davacının aynı konu ile ilgili olarak farklı mahkemelerde 6 adet dava açtığını, bu davaların usul ekonomisi açısından birleştirilmesi gerektiğini, faturalarda yer alan K/K tahakkunun kaçak enerji kullanımından dolayı bir bedel olmadığını, bu bedelin elektrik sisteminden ortaya çıkan teknik ve teknik olmayan kaybın maliyetinin K/K hedef oranları ölçüsünde karşılanabilmesi amacıyla belirlenen bir bedel olduğunu,

Türkiye genelinde dağıtım şirketlerinin uygulayacağı Ulusal Elektrik Tarifelerinin EPDK tarafından belirlendiğini, EPDK tarafından belirlenerek uygulanan tarifelere lisans sahibi tüm dağıtım şirketleri tarafından uygulanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu, tarifede yer almayan bir bedeli hiçbir dağıtım şirketinin değiştiremeyeceğini ve bu konuda inisiyatifi olmadığını, K/K tahakkuklarının EPDK mevzuat ve içtihatlarına uygun olduğunu belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Mahkemece, yargılama sırasında yürürlüğe giren 6719 sayılı yasanın getirdiği düzenleme sebebiyle dava konusuz kaldığından, esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Söz konusu kararı davacı vekili istinaf etmiştir.

Davacı tarafça istinaf sebepleri olarak, dava konusu bedellerin Yargıtay içtihatlarına ve hukuka aykırı olarak tahsil edildiğini, yargılama sırasında yürürlüğe giren 6719 sayılı yasanın Anayasa'ya aykırı olduğunu, bu yasanın getirdiği düzenlemenin kanunların geriye yürümezliği şeklindeki Anayasal ilkeyi ve hak arama özgürlüğünü ihlal ettiğini,

dosya kapsamında düzenlenen 27.07.2023 tarihli bilirkişi ek raporunda yapılan hesaplamalar doğrultusunda EPDK tarafından belirlenmiş olan hedef oranları aşan oranda tahsil edilen K/K bedellerinin müvekkil şirkete iadesi yönünde karar verilmesi gerekirken bunun aksi şekilde verilen kararın kaldırılması gerektiğini,

yargılama sırasında yürürlüğe giren yasa değişikliği nedeniyle dava tarihinde haklı olan müvekkil şirket aleyhine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmesi yönünde verilen kararın kaldırılmasını gerektiğini beyanla lehe vekalet ücreti ve yargılama gideri verilmesi ile davanın kabulüne karar verilerek kararın kaldırılmasını istenmiştir.

Dava, aboneden tahsil edilen kayıp kaçak ve diğer bir kısım bedellerinin haksız tahsil edildiği iddiası ile istirdadı talebine ilişkindir.

HMK 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda; yargılama sırasında 17.06.2016 tarih ve 29745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6719 sayılı kanunun 21. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu Kanunu'nun 17. maddesinin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları ile altıncı fıkrasının (a), (ç), (d) ve (f) bentleri değiştirilmiş ve aynı maddeye eklenen 10. bend ile.

"Kurum tarafından gelir ve tarife düzenlemeleri kapsamında belirlenen bedellere ilişkin olarak yapılan başvurularda ve açılan davalarda; tüketici hakem heyetleri ile mahkemelerin yetkisi, bu bedellerin, kurumun düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır" hükmü getirilerek,

Tüketici Hakem Heyetlerinin ve Mahkemelerin bu konularda açılacak davalarda inceleme ve araştırma yetkileri sadece bu dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedellerinin kurumun bu konulardaki düzenleyici işlemlerine uygunluğunun denetimi ile sınırlanmış, bu bedellerin alınmasında esas olan ilgili tarifelerin düzenlenmesinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun Kanundaki yetkileri genişletilerek, yukarıda sözü edilen bedeller maliyet unsuru kapsamına dahil edilmiştir.

Yine, 6719 sayılı Kanunun 26. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'na eklenen; geçici madde 19; "Bu maddeyi ihdas eden Kanunla öngörülen düzenlemeler yürürlüğe konuluncaya kadar, kurul tarafından yürürlüğe konulan mevcut yönetmelik, tebliğ ve kurul kararlarının bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur" hükmünü, geçici madde 20; "Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17. madde hükümleri uygulanır" hükmünü içermektedir.

Görüldüğü üzere, 6719 sayılı Kanunun 21. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 17. maddesine eklenen 10. bend ile dava konusu uyuşmazlığın da özünü oluşturan bedeller konusunda, davanın açıldığı tarihteki içtihat durumundan farklı ve yeni bir düzenleme getirmiş; hem de, geçici 20. maddeyle, anılan düzenleme devam etmekte olan davalarda da uygulanacak şekilde geçmişe yürütülmüştür.

Anılan yasanın bazı maddelerinin Anayasaya aykırılığı iddiasına ilişkin istinaf sebeplerinin incelenmesinde, dava tarihinden sonra yürürlüğe giren 6719 sayılı yasanın yürürlük tarihi gözetildiğinde 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’na, 04.06.2016 tarihli ve 6719 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un hükümlerine göre somut olayı sonuçlandırması hukuka aykırı bulunmamıştır.

Kaldı ki, 28/12/2017 de Anayasa Mahkemesi bu konudaki muhtelif mahkeme başvurularını reddetmiş olup, Anayasa Mahkemesince anılan yasanın eldeki davalara da uygulanacağına ilişkin hükmü iptal edilmediğinden, davalı tarafın bu bedelleri maliyet unsuru olarak talep edebileceği hususu kesinleştiğinden, buna ilişkin istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Davacı, hedef oranların üzerinde tahsilat yapıldığı belirlenmişken, özenli inceleme yapılmadan bu kararın verilmesinin hukuka aykırı olduğunu istinafında ileri sürmüş ise de, talep, dava konusu bedellerin hiç alınamayacağına ilişkin olduğundan taleple bağlılık kuralı gereği, talebin aşılamayacağı da dikkate alınarak, bu konudaki Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2018/5200 E. - 2019/115 K. sayılı ilamı da gözetilerek, bu istinaf talebinin reddi gerekmiştir.

Davacının diğer istinaf taleplerinin incelenmesiyle; yargılama sırasında yürürlüğe giren geçmişe etkili yasa değişikliklerinin, dava konusu hakkın özünü ortadan kaldırdığı açıktır. Davacının, lehine vekalet ücreti takdiri gerektiği yolundaki istinafı yönünden yapılan incelemeye göre ise.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 18/11/2009 gün, 2009/18-421 E., 2009/526 K. sayılı ilamında belirttiği üzere, "Dava tarihinde davasında haklı olan davacının sonradan yürürlüğe giren yasa nedeniyle haksız duruma düşmesi söz konusu olmadığından, davacı lehine masraf ve vekalet ücretine" hükmedilmesi gerekir. Yargılama sırasında yürürlüğe giren geçmişe etkili yasa değişikliklerinin, dava konusu hakkın özünü ortadan kaldırdığı açıktır.

Diğer bir anlatımla, geçmişe etkili yeni yasa nedeniyle dava konusuz kalmıştır. Bu sebeple mahkemece "dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına" karar verilmesi ve HMK 331/1 maddesi uyarınca maktu vekalet ücretinin haksız tarafa yükletilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve hukuka aykırılık oluşturmaktadır.

Yukarıda açıklanan gerekçeye binaen, dava tarihindeki haklılık durumu sebebiyle davacı lehine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemesi ise usul ve hukuka aykırı olduğundan, davacı tarafın istinaf başvurusunun kabulü ile, karar HMK 353/1-b-2 maddesi gereği kaldırılarak, bu konuda yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden, davacı lehine vekalet ücreti ve yargılama gideri yönünden yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

KARA R

Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacı şirketin, davalı şirketler aleyhine açtığı kayıp kaçak bedeli olarak, davacı şirket faturalarına yansıtılan bedelin iadesine ilişkin davanın, yargılama devam ederken yasal mevzuatta yapılan değişiklik nedeniyle, dava konusu hakkın özü yönünden konusuz hale geldiği anlaşılmakla, konusuz hale gelen davanın esası hakkında hüküm tesisine yer olmadığına, 2-Alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcının davalılardan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, 3-Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 8.442,00 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT uyarınca 17.900,00 TL maktu vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 5-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısımların talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,İstinaf incelemesiyle ilgili olarak.

26/03/2024