İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/758 K.2025/2611

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak,ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle,dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili Tüketici Mahkemesi'ne ibraz ettiği dava dilekçesinde. Müvekkili ...'ın davalı T. ... A.Ş. 'nın ihtiyaç fazlası olarak değerlendirilen ve tapuda, İzmir İli, Menemen İlçesi, Kesik Köyü, Panaz Mevkii, ... Ada, ...

Parsel, Arsa nitelikli gayrimenkule 93.500,00 TL'si peşin, kalanı 3 ay kredili/vadeli olarak toplam 435.000,00 TL (dörtyüzotuzbeşbin) teklif verdiğini, söz konusu teklifin 18.04.2014 tarih, 22 sayılı makam oluru ile uygun görüldüğünü, Davaya konu taşınmazın satış işlemleri amacıyla müvekkili tarafından davalı tarafa 07.02.2014 tarihinde 13.500,00 TL teminat, 21.04.2014 tarihinde 93,870,20 TL, taşınmaz (%20) peşinat değeri, 11.07.2014 tarihinde 36.797,87 TL, 29.09.2014 tarihinde 37.497,61 TL ve 17.11.2014 tarihinde 2.665,00 USD bölge katılım bedeli birinci taksit olmak üzere T. ...

Bodrum şubesinin ilgili hesabına yatırıldığını, Müvekkili ile davalı banka arasında yapılan Satış Protokolü gereği müvekkilinin tüm sorumluluklarını yerine getirdiğini, protokolde belirtilen bedelleri de yatırmış olmasına rağmen davaya konu taşınmazın zilyetliğinin müvekkiline devredilmediğini, Müvekkilinin daha sonra yaptığı araştırmalar neticesinde davaya konu taşınmazın Eko- nomi Bakanlığı'ndan Faaliyet Ruhsatı alınması halinde tapu işlemlerinin yapılacağı, aksi taktirde tapu işlemlerinin yapılamayacağını öğrendiğini,dolayısıyla T. ...

A.Ş.

Bodrum Şubesi'ne protokolün iptali ve yapılan ödemelerinin iadesi amacıyla talepte bulunduğunu, Davalı tarafça sözleşmenin esaslı unsurlarında yapılan hata nedeniyle müvekkilinin ödemiş olduğu, 07.02.2014 tarihinde 13.500,00 TL teminat, 21.04.2014 tarihinde 93,870,20 TL taşın- maz (%20) peşinat değeri, 11.07.2014 tarihinde 36.797,87 TL, 29.09.2014 tarihinde 37.497,61 TL ve 17.11.2014 tarihinde 2.665,00 USD bölge katılım bedellerinin iadesini talep etmişse de, ilgili banka tarafından müvekkiline sadece 77.558,29 TL geri ödeme yaptığını beyanla.

Davalı tarafa İzmir İli Menemen İlçesi ...

Ada, ..Parsel 8 Nolu Bağımsız Bölümün ihale usulü satışı amacıyla ödenen 13.500,00-TL teminat bedelinin 07.02.2014 tarihinden, 93,870,20 TL taşınmaz ( % 20) peşinat değerinin 21.04.2014 tarihinden , 36.797,87-TL bedelin 11.07.2014 Tarihinden, 37.497,61-TL bedelin 29.09.2014 tarihinden ve 2.665,00-USD (davalı tarafça ödenecek günkü kur üzerinden ) bedelinin 17.11.2014 tarihinden itibaren- işleyecek faizi ile birlikte kendilerine iade edilen 21.11.2014 tarihli 77.558,29-TL'nin mahsubu ile iadesini, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkilinin banka tarafından ihtiyaç fazlası olarak değerlendirilen , İzmir ili Menemen İlçesi. Kesik köyü. Panaz mevkii ... Ada.... parsel nolu , arsa nitelikli gayrimenkulü için 93.500,00 TL'sı peşin, kalanını 3 ay kredili/vadeli olarak toplam 435.000.00 TL teklif verdiğini, söz konusu teklifin uygun görüldüğünü, taşınmazın satış işlem- leri amacıyla 13.500.00 TL teminat.

21.04.2014 tarihinde 93.870,20 TL taşınmaz peşinat değeri (% 20), 11.07.2014 tarihinde 36.797.87 TL.

29.09.2014 tarihinde 37.497,61 TL ve 17.11.2014 tarihinde 2.665.00 USD bölge katılım bedeli birinci taksit olmak üzere T. ...A.Ş Bodrum Şube- si'ndeki hesabına yatırdığını, Müvekkili bankadan ihale yoluyla taşınmazı alan ...'ın Ege Serbest Böl- gede bulunan taşınmazı almak için ihracatçı olması gerektiğini bildiği halde, devrin gerçekleşeceği sırada kendisinin ihracatçı belgesinin bulunmadığının anlaşıldığını, bu nedenle kendisine sözkonusu belgeyi ibraz etmesi gerektiğinin bildirildiğini, ancak akabinde davacının protokolün iptalini talep ettiğini,

devir işlemi yapılamamasının sebebinin müvekkili Banka değil davacının kendisi olduğunu ,Davacının zilyetliğin kendisine devredilmemesi nedeniyle protokolün iptalini ve ödediği tüm bedellerin iadesini talep ettiğini, Ancak müvekkili banka gayrimenkul satış yönetmeliği ve satış şartnamesi gereğince geçici teminat bedelinin bankaya irat kaydedileceğinin hüküm altına alındığını, bu nedenle davacının yatırmış olduğu 13.500.00 TL teminat bedelinin davacıya iadesinin mümkün olmadığını,

Davacının yatırmış olduğu ve bankaya irat kaydedilen teminat bedeli dışındaki tüm yaptığı ödemelere ilişkin iade edilecek tutarın müvekkili banka tarafından değerlendirildiğini, dava- cının gayrimenkul için yatırmış olduğu toplam 167.113,58 TL tutarın %50'sinin cezai şart olarak ve koordinasyon bedelinin 2. Taksiti olan 5.998.50 TL tutarın banka gelirlerine alınmak sureti davacıya 21.11.2014 tarihinde 77.558.29 TL olarak ödendiğini, müvekkili bankanın davacıya ödemesi gereken başkaca bir bedel bulunmadığını, Netice itibariyle ,davacının kendi iradesi ile taşınmazı devralmaktan vazgeçtiğini,

davacı vekilinin dilekçesinde esaslı unsurlarda hata bulunması sebebiyle protokolü iptal ettiklerine dair iddialarının dayanağının bulunmadığını beyanla, davanın reddine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini vekaleten talep ve dava etmiştir.

İstanbul Anadolu 7. Tüketici Mahkemesi'nce 2017/899 E., 2017/1245 K. Nolu 25.12.2017 tarihli ilam ile;"uyuşmazlığın ticari dava niteliği arz ettiği " gerekçesi ile göreve ilişkin dava şart yokluğu nedeniyle "davanın HMK 114/c ve 115/2 md. gereğince USULDEN REDDİNE," karar veril- miş kararın istinaf edilmeksizin kesinleşmesi üzerine dosya Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmiştir.İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce yapılan yargılama sonunda 2018/116 E., 2024/248 K. Nolu 08.04.2024 tarihli ilam ile;1-DAVANIN KISMEN KABULÜ ile.

90.237,19.TL'nin 10.11.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz oranı üzerinden davalıdan alınarak davacıya verilmesine,2-2.665,00USD’nin 10.11.2014 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Yasanın 4/a maddesi gereğince Devlet Bankalarının USD para cinsinden açılacak bir yıllık mevduat hesabına uygulanan en yüksek oranı uygulanmak sureti ile işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,3-Fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.İstinaf Başvurusu: Hüküm davalı tarafından istinaf edilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde: 25.01.2023 tarihinde alınan ek raporda "Bankanın geçici teminat miktarı olan 13.500,00

TL' yi iade etmesi gerektiği, ceza-i şartın Satış Protokolüne uygun olduğu, 2.665,00 USD'nin iade edilemeye- ceği" tespit edilmiş olmasına rağmen mahkemece bu tespit dikkate alınmadan 2.665,00 USD'nin iadesine karar verildiğini,Davacının yatırmış olduğu ve bankaya irat kaydedilen teminat bedeli dışındaki tüm yaptığı ödemelere ilişkin iade edilecek tutarın müvekkili banka tarafından değerlendirildiğini ve 21.11.2014 tarihinde 77.558,29 TL'nin davacıya iade edildiğini, bu nedenle müvekkili bankanın da- vacıya ödemesi gereken başkaca bir bedel bulunmadığını,

Davacı vekili dilekçesinde esaslı unsurlarda hata bulunması sebebiyle protokolü iptal ettik- leri iddiasında bulunmuş ise de , davacı ...'ın Ege Serbest Bölgede bulunan taşınmazı almak için ihracatçı olması gerektiğini bildiği ,buna rağmen devrin gerçekleşeceği sırada kendisinin ihracatçı belgesinin bulunmadığının anlaşıldığı, belgenin ibrazı talep edildiğinde ise davacının proto- kolün iptalini istediği,

devir işleminin müvekkil bankadan değil, davacıdan kaynaklanan nedenlerle gerçekleşmediğini,Müvekkili bankanın geçici teminat miktarı dahil tüm ödemeleri iade etmesi gerektiğine dair kararın hatalı olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını istemiştir. İstinaf sebepleri ve 6100 sayılı HMK'nun 355 md. ile sınırlı olarak yapılan incelemeye göre.

Dava, sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan alacağın tahsili talebine ilişkindir.Bilindiği üzere ,tapulu taşınmazların satışına ilişkin sözleşmeler resmi biçimde yapıl- madıkça geçersizdir. (TMK m.706, BK m.213, Tapu Kanunu m.26 ve Noterlik Kanunu m.60).

Geçersiz sözleşmeye dayalı olarak elde edilen kazanımlar sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir.Emsal Yargıtay kararlarında belirtildiği üzere, akdi yapanlardan birisi tarafından, ön- ceden diğerine ödenen pey akçesi (kapora) veya cayma akçesi de ceza şartı gibi borcu kuvvetlendir- meye yarayan fer'i bir şarttır; bu bakımdan esas akit geçersiz olduğunda, fer'i şart da geçersizdir.

Geçerli olmayan bir akit dolayısıyla ödenmiş bulunan pey akçesinin (kaporanın) geri verilmesi ise sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre gerçekleşecektir.

(Yargıtay 3 HD 2017/1137 E, 2018/11653 K, .../11/2018) Bundan ayrı olarak genel itibariyle müspet zarar; "sözleşmenin ifa edilmemesinden doğan zararı" menfi zarar , "sözleşmenin kurulmamasından veya geçerli olmamasından kaynaklanan zararı", aşkın (munzam) zarar ise "para borcunun ifasında borçlunun kusuruyla temerrüde düşmesi nedeniyle alacaklı nezdinde ortaya çıkan zararın temerrüt faiziyle karşılanamaması hâlinde söz konusu olan bir zararı" ifade etmektedir.HGK’nun 29.09.2010 gün ve 2010/14-386 E. 2010/427 K. Nolu ilamında ve Yargıtay 3. HD'nin, dairemizin yerleşik kararlarında;

geçersiz sözleşme kapsamında menfi ve müspet zarar , munzam zarar talep edilemeyeceği belirtilmiştir.Dosya kapsamından;Davalı T. ... A.Ş. 'nin ihtiyaç fazlası olarak değerlendirilen , İzmir İli, Menemen İlçesi, Kesik Köyü, Panaz Mevkii, ... Ada, ..

Parsel nosu arsa nitelikli kayıtlı taşınmazın satışı için ihale yaptığı, Davacının söz konusu gayrimenkule 93.500,00 TL'si peşin, kalanı 3 ay kredili/vadeli olarak toplam 435.000,00 TL (dörtyüzotuzbeşbin) teklif verdiği ve bu teklifin 18.04.2014 tarih, 22 sayılı makam oluru ile uygun görüldüğü, Davaya konu taşınmazın satış işlemleri kapsamında, davacı tarafından davalıya 07.02.

2014 tarihinde 13.500,00 TL teminat, 21.04.2014 tarihinde 93,870,20 TL, taşınmaz (%20) peşinat değeri, 11.07.2014 tarihinde 36.797,87 TL, 29.09.2014 tarihinde 37.497,61 TL ve 17.11.2014 tari- hinde 2.665,00 USD bölge katılım bedeli birinci taksit olmak üzere T. ...

Bodrum şubesinin ilgili hesabına yatırıldığı,Ancak taşınmazın devri aşamasında, "Ege Serbest Bölgede bulunan taşınmazı satın ala- bilmek için ihracatçı olunması gerektiği" belirtilerek davacıdan " ihracatçı belgesini ibraz etmesinin iste- nildiği, davacının ihracatçı belgesine sahip olmaması nedeniyle bahisle protokolün iptalini, yaptığı ödemelerin iadesini istediği, davalı tarafça davacıya 77.558,29 TL tutarındaki ödemenin iade edildiği, diğer kısmın iade edilmediği ,çıkan uyuşmazlık üzerine eldeki davanın açıldığı,Mahkemece alınan bilirkişi raporuna göre;

davalı tarafça tapulu taşınmazın satışına ilişkin idari şartnamede gayrimenkulü alacak kişinin ihracatçı olması şartının arandığına dair bir düzenleme bulunmadığı, satış kapsamında davacıdan tahsil edilen tutarın toplam 167.795,48 TL ve 2.665,00 USD olduğu, davalı tarafça iade edilen 77.558,29 TL'nin 167.795,48 TL 'den mahsubu sonucu bakiye 90.237,19 TL ve 2.665,00 USD kaldığı anlaşılmıştır.Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda vakıa ve hukuki değerlendirme noktasında, usul ve esasa aykırılık tespit edilmediğinden,davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 md gereğince reddine karar vermek gerekmiştir.