İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2021/930 K.2024/1110

ukarıda yazılı İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı .. poliçesiyle sigortalık ..plakalı otomobilin, müvekkili davalıya ait .. plakalı otomobile çarparak KDV dahil 24.746,85 TL bedelle onarılacak biçimde hasar görmesine neden olduğunu ileri sürerek, belirsiz alacak davası niteliğinde 250 TL hasar tazminatının davalı sigorta şirketinden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Asli müdahil ...

AŞ vekili dilekçesinde özetle; davaya konu ...plakalı otomobilin müvekkili banka ile davacı arasında düzenlenen rehin sözleşmesiyle kullandırılan krediyle alındığını, keşide edilen ihtarname ile borcun muaccel hale geldiği ve hesabın kat edildiği tebliğ edilen davacı .. aleyhine rehnin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibine başlanılarak davaya konu otomobile ilişkin yakalama şerhi işlendiğini, müvekkili bankanın kullandırdığı krediye teminat olarak rehin şerhi işlenen aracın karıştığı kazada hasar bedeli kadar teminatın azalmasına vemüvekkilinin hasar bedeli kadar zarara uğramasına neden olduğunu,

hasar bedelinin davacı ...'ya ödenmesine alacak devam ettiği sürece muvafakatlerinin bulunmadığını belirterek şimdilik 100 TL hasar bedelinin müvekkili asli müdahale talebinde bulunan bankaya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı... AŞ vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur.

İlk derece mahkemesince, davanın kabulüne, 14.800,30 TL hasar bedelinin 21/12/2016 gününden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine; asli müdahilinin davasının reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davalı ... vekili dilekçesinde özetle; huzurdaki dava açıldıktan sonra tazminatın davacıya ödenmesine onay vermediği anlaşılan...banka tarafından, asli müdahale talebinde bulunarak tazminatın kendilerine ödenmesinin istenmesi dikkate alındığında, husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini; davacının dava açmadan önce aldığı ekspertiz raporuyla zarar miktarını kendisi yönünden belirlediği gözetildiğinde, eldeki davanın belirsiz alacak davası olarak görülmesinin hukuka aykırı olduğunu;

her durumda, eldeki davanın kısmi dava olarak görülmesi durumunda dahi, davacının ıslahla arttırdığı maddi tazminat taleplerinin zamanaşımına uğradığını; dava konusu hasarın beyan edildiği yer ve biçimde meydana gelmediğini, çarpma noktaları ile hasarmiktarları itibarıyla araçlar arasında uyumsuzluk bulunduğu belirlendiği halde, bu yöndeki savunmaları hakkında değerlendirme yapılmadan eksik incelemeyle hüküm kurulduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. ...

AŞ vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; gördüğü hasar nedeniyle düşük bedelle satılan aracın değerinin azalmasının, teminat değerinin azalması anlamına geldiğini; hasardan meydana gelen zararın rehinli aracı satılan ... ödenmesinin, adı geçenin sebepsiz zenginleşmesine yol açacağını; müvekkilinin sigorta tazminatını talep etmesinde herhangi bir engel bulunmadığını, hasarın oluşturduğu zararın müvekkilinin uhdesinde meydana geldiğini.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1456'ncı maddesinin amacının rehin alacaklısının teminatı olan araçta meydana gelme olasılığı bulunan rizikolardan rehin alacaklısını korumak olduğunu, bu davada taleplerinin de teminat niteliği bulunan aracın teminat değerinin azalması ve azalmaya neden olan hasar bedelinin rehin alacaklısı müvekkiline ödenmesi talebinden ibaret olduğunu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 879'uncu maddesinin taşınmazlar ile ilgili düzenlenme olmasına karşın, Kanun'un ruhuna uygun olarak rehinli araçlar yönünden de uygulandığını;

müvekkili aleyhine hükmedilen vekâlet ücretini de kabul etmediklerini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamudüzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede:Dava,

trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir.26/10/2016 günü meydana geldiği ileri sürüyen davaya konu trafik kazası nedeniyle ...plakalı otomobilinde oluşan hasardan kaynaklanan maddi zararını tam ve kesin biçimde kendisinden beklenemeyecek olması nedeniyle maddi tazminat davasını HMK'nin 107'nci maddesi uyarınca belirsiz alacak davası biçiminde açmakta hukuki yararı olduğu anlaşılan davacının, eldeki davayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun (KTK) 109 uncu maddesinin 1'inci fıkrasında öngörülen 2 yıllık zamanaşımı içinde 3/11/2017 günü açtığının anlaşılması karşısında,

11/9/2020 günü sunulan bedel artırım dilekçesiyle artırılan talep sonucunun zamanışımna uğradığına ilişkin istinaf nedeni görülmemiştir. Somut uyuşmazlıkta tartışılması gereken hukuki sorun, davalı AŞ'nin, 26/10/2016 günü meydana geldiği iddia edilen, dava dışı işleten ...yönetimindeki davalı ...

1/6/2016 başlangıç, 1/6/2017 bitiş tarihleri arasında geçerli ... poliçesiyle sigortalı... plakalı otomobilin karıştığı trafik kazasında zarar gördüğü ileri sürülen, davacı ...ya ait ... plakalı araçta oluşan hasardan sorumlu olup olmadığına ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (KTK) 91'inci maddesinin 1'inci fıkrasında, "İşletenlerin, bu Kanun'un 85'inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur" hükmüne, anılan Kanun'un 85'inci maddesinin son fıkrasında, "işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." hükmüne yer verilmiş;

aynı Kanun'un 85'inci maddesinin 1'inci fıkrasında ise, bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı belirtilmiş;

dava konusu rizikonun gerçekleştiği ve...poliçesinin akdedildiği tarihte yürürlükte bulunan sigortanın kapsamı, "sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder" biçiminde ifade edilmiştir.Yukarıda açıklanan madde hükümlerinden, ZMSS;

motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin, zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve açıklanan yasal düzenlemeler uyarınca yapılması zorunlu kılınan bir "zarar sigortası" türü olduğu anlaşılmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1453'üncü maddesi uyarınca malı rehin alan kimse, o mal üzerindeki menfaatini kendi adına sigorta ettirebileceği gibi,

aynı Kanunun 1406'ncı maddesi uyarınca bir başkasının da rehin konusu malı rehin alan hesabına ve onun lehine sigorta ettirmesi olanaklıdır.

Ayrıca 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 879'uncu maddesi ile sigorta türlerine ilişkin özel hükümlere yer verilen TTK'nin ikinci kısmının, zarar sigortalarına ilişkin birinci bölümünün 1456'ncı maddesinin 1'inci ve 2'nci fıkraları uyarınca da, sigorta tazminatının öncelikle rehin hakkı sahibine verilmesi ya da rehin hakkı sahibinin malın sahibine sigorta tazminatının ödenmesine kayıtsız şartsız, açık onayının alınması gereklidir.

Böyle bir durumda sigortalı, rehin hakkı sahibi olduğundan, sigorta şirketinden tazminat talep etme hakkının da öncelikle ona ait olması gerekir. Sigorta ettiren, ancak sigortalı malın rehin alacaklısı (daini mürtehin) olan ve lehine sigorta edilenin açık onayını almak suretiyle sigortadan, şayet kendi çıkarı da zedelenmişse, tazminat istemek hakkına sahip olur.

Diğer bir anlatımla rehin konusu malın uğradığı zararın giderilmesini talep etme hakkı öncelikle rehin hakkı sahibine ait olup sigortalı malın sahibinin, sigorta tazminatına ilişkin istemleri rehin hakkı sahibinin kayıtsız şartsız onayı koşuluna bağlıdır.Diğer yandan poliçenin tanzim tarihinde ve olayın meydana geldiği günde yürürlükte bulunan TTK'nin 1409'uncu maddesi uyarınca sigortacı geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikonun gerçekleşmesinden doğan zarardan veya bedelden sorumlu olduğu gibi aynı maddenin 2'nci fıkrası hükmüne göre,

kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigortacı tarafından kanıtlanmalıdır.

Olayın sigortalının ihbar ettiği şekilde değil de sigortacının iddia ettiği şekilde gerçekleşmesi halinde ise, bu oluş şeklinin Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının (KMAZMSSGŞ) A.6'ncı maddesinde sayılan teminat dışında kalan haller ile B.4'üncü maddesinde sayılan zarar görenlerin haklarının saklı tutulması ve sigortacının sigortalıya rücu hakkı kapsamında olması gerekmektedir.

İlkeler yukarıda anlatılan şekilde olmakla birlikte sigortalı, KMAZMSSGŞ'nin, A.6'ncı ve B.4'üncü maddeleri ve TTK'nin 1446'ncı maddesinin 2'nci fıkrası uyarınca rizikonun gerçekleştiğine dair doğru ihbar yükümlülüğünü kasten yerine getirmez veya iyiniyet kurallarına açıkça aykırı şekilde sigorta teminatı dışında kalan bir hususu sanki bu oluşan riziko teminat içindeymiş gibi ihbar ederse ispat yükü yer değiştirir.

Bu durumda oluşan rizikonun teminat içinde kaldığını ispat yükü sigortalıya geçer.Eldeki davada asli müdahil ...AŞ vekili müvekkili banka tarafından verilen krediyle satın alınan ... plakalı otomobilin, rehin sözleşmesine dayanılarak trafik kaydına rehin şerhinin işlendiğini belirterek, ... plakalı aracın trafik siciline rehin şerhinin işlendiğine ilişkin belge ile davacı ve asli müdahil banka arasında imzalanan Genel Kredi ve Teminat Sözleşmesini ve Müşteri Hesap Özetini sunarak kredi borcunu ödemeyen davacı aleyhine İstanbul ...

İcra Dairesinin ... (E) sayılı dosyasıyla rehnin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibine başlandığını bildirmiştir. Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde; davacıya ait ...plakalı otomobilin rehin alacaklısı asli müdahil ...AŞ tarafından davacı aleyhine başlatılan İstanbul ... İcra Dairesinin ...

(E) sayılı icra dosyasının infaz edilip edilmediği araştırılıp asli müdahil...AŞ'den de, takibe konu borcun tahsil edilip edilmediği sorulduktan sonra oluşacak sonuca göre, davacının aktif husumet ehliyeti olup olmadığı saptandıktan sonra karar verilmesi gerekirken, davanın kabulünde isabet görülmemiştir.

Kabul ve uygulamaya göre yapılan incelemede ise; davaya konu trafik kazasına karıştığı ileri sürülen .. plakalı otomobil sürücüsü ....davalı sigorta şirketine verdiği yazılı beyanında, kazaya karışan ...plakalı otomobillerin sahip ve sürücülerini kesinlikte tanımadığını beyan etmesine karşın, davalı .. tarafından yapılan araştırmada, davacıya ait ... plakalı otomobilde oluşan hasar ile kazanın oluş biçimi arasında uyumsuzluk bulunduğu,

kazadan sonra olay yerinde çekilen fotoğraflarda ...plakalı otomobilin, ...plakalı otomobile çarptığına dair hiçbir parça kırığı bulunmadığı gibi davacıya ait otomobilin adeta olay yerine getirtilerek bırakılıp bu şekilde fotoğrafının çekilmiş olduğu; ... plakalı otomobil sürücücünün facebook sayfasında, kazaya kusuruyla neden olan .... plakalı otomobilin sahibi ... ile aynı soyadı taşıyan başka kişinin arkadaş olduklarının saptandığı; ... plakalı otomobilin ekspertizinin yapıldığı "..." ile ... plakalı otomobili ...'e kazadan üç gün önce satan ...adındaki kişilere ait ... isimli iş yerinin yan yana olduğu,

bu itibarla ilgili kişilerin aynı yerde ve aynı bölgede oto kaporta boya ve oto mekanik işi yaptıklarının belirlendiğini ileri sürmüştür.

Bu itibarla, davacıya ait ..plakalı otomobil sürücüsü... ile kazaya karışan... plakalı aracın sahibinin birbirlerini tanıyıp tanımadıkları değerlendirilip; olaydan sonra çekilen fotoğraflar temin edilerek, hasar dosyası içeriğinde ileri sürülen ... plakalı otomobilin, ... plakalı otomobile çarptığına dair hiçbir parça kırığının bulunmadığına ilişkin savunmanın doğru olup olmadığı konusunda bilirkişiler kurulundan ek rapor alındıktan sonra, davacının doğru ihbar yükümlülüğüne uyup uymadığı belirlenerek, oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle davanın kabulüne karar verilmesinde;

aktif husumet ehliyetinin bulunmaması nedeniyle davasının reddine karar verildiği anlaşılan ve vekili tarafından sunulan dilekçeyle talep ettiği maddi tazminat tutarını 14.800 TL'ye yükselten asli müdahil ... AŞ aleyhine, ilk derece mahkemesinin hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin (AAÜT) 7'nci maddesinin 2'nci fıkrası uyarınca 2.220 TL vekâlet ücretine hükmolunması gerekirken, maktu vekâlet ücretine hükmolunmasında isabet görülmemiştir.