İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2021/988 K.2024/663

Yukarıda yazılı İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ Dava, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 77 vd. maddeleri uyarınca açılan sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, borçlu olmadığını bildiği halde kendi isteğiyle ödediği paranın istirdadını talep edinemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin işleteni olduğu davalı sigorta şirketi nezdinde İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası (İMSS) poliçesiyle sigortalı ... plakalı aracın sürücüsünün neden olduğu kazada ... plakalı aracın araçta oluşan maddi hasar nedeniyle, davalı sigorta şirketi tarafından 35.000 TL hasar bedelinin ödendiğini; sürücünün 0,51 promil oranında alkollü olması nedeniyle ödenen paranın sigorta şirketi tarafından talep edilmesi üzerine,

ticari itibarın sarsılmasından endişe duyan müvekkili şirketin 14/1/2020 günü davalıya 36.000 TL ödediğini, böylece davalı sigorta şirketi tarafından hasarın teminat dışı kaldığından bahisle haksız para alındığını; müvekkilinin ödeme yapmaması durumunda davalı tarafından açılan davada ihtiyati tedbir kararı alınması durumunda müvekkili davacının ticari itibarının zedeleneceğini, müvekkili şirketin ise ödeme yaparak bunun önüne geçmek istediğini,

sunulan emsal kararlar incelendiğinden müvekkili şirketin mallarına ihtiyati tedbir uygulanması durumunda davacının ticari itibarının zedeleneceğini ve giderilmesi olanağı bulunmayan zararlar meydana geleceğini, davacının da itibarının zedelenmemesi için parayı ödediğini.

İstanbul 3'üncü Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/24 (E) sayılı dosyası ile müvekkili şirkete karşı 10/1/2020 günü ihtiyati tedbir talebiyle birlikte dava açıldığını, müvekkili şirketin de 14/1/2020 günü sigorta şirketine parayı ödediğini, bunun sebebinin ise ihtiyati tedbir kararı verilmesi durumunda ticari itibarının zedeleneceği gerçeğinin olduğunu;

gerekçeli kararda yer verilen emsal Bölge Adliye Mahkemesi kararının dava konusu olayla bağlantısının bulunmadığını, zira 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) Sigorta Hukuku'na ilişkin düzenlemelerinin tamamında sigortalı lehine yorum ilkesinin benimsendiğinin yasa koyucunun sigorta sözleşmelerinde özel uzmanlığı olan tacir sigortacıya TTK'nin 18'inci maddesinin 2'nci fıkrası anlamında ağırlaştırılmış özen ödevi yüklediğini, sigortacının akdin müzakeresi, kurulması,

poliçe düzenlenmesi ve devamı aşamalarında sigorta ettirenin çıkarlarını korumak için 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nu 2'nci ve 3'üncü maddelerinde düzenlenen doğruluk ve dürüstlük kurallarına göre kendisinden beklenen özeni göstermek zorunda olduğunu, açık irade beyanının dışında çekince iradesinin varlığının durumun gereğinden anlaşılabileceğini, durumun gereğinin de açık irade beyanı olmamakla birlikte gerek tarafların konumu,

gerekse ilişkinin niteliği ve olayın kendine özgü koşulların ayrı ayrı veya bir bütün olarak değerlendirilmesinde borç ilişkisinde alacaklısının çekince koyma arzusunda olduğu sonucu çıkarılabiliyorsa durumun gereğinden kaynaklanan çekince iradesinin varlığından söz edilebileceğini, bu nedenle yapılan ödemede ihtirazı kaydın varlığının kaydı gerektiğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede: TBK’nin 78'inci maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca, borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir. Zenginleşmenin iadesi talebinde bulunan, borcu ifa ederken yanılgıya düştüğünü ispat etmek zorundadır.

Fakirleşen, borcun mevcut olup olmadığı konusunda kuşku duymasına rağmen ifada bulunmuş ise varılacak sonuç yönünden en iyi çözüm, borçlunun çekince koyarak borcu ifa etmesidir. (Prof. Dr. M.Kemal Oğuzman, Prof. Dr. M.

Turgut Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler Genişletilmiş 11'inci bası, 2'nci cilt, sayfa 352) 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72'nci maddesinin 7'nci fıkrasına göre de, takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek zorunda kalan kişi, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, genel hükümlere göre mahkemeye başvurarak paranın geri verilmesini isteyebilir. Dava dilekçesinde davalı ...

Sigorta AŞ'ye İMSS poliçesiyle sigortalı müvekkili şirkete ait ... plakalı araç sürücüsünün neden olduğu kazada hasar gören... plakalı araçta oluşan maddi hasar nedeniyle 35.900 TL tutarında tazminat ödeyen davalı sigorta şirketi tarafından, müvekkiline ait araç sürücüsünün 0,51 promil oranında alkollü olduğundan söz edilerek rücu talebinde bulunulması üzerine ticari itibarının sarsılmasından endişe duyan davacının 36.000 TL'yi 14/1/2020 günü ödediğini ileri süren davacı vekili, 22/10/2020 günü sunduğu ara kararına ilişkin beyanlarını içeren dilekçesinde ise,

davalı sigorta şirketi tarafından Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesi kapsamında 36.000 TL kasko poliçesi kapsamında 43.265 TL ödendiğini belirterek bu davanın 36.000 TL'nin ödenmesi amacıyla açıldığını belirtmiştir. Bu itibarla dosyada bulunan İstanbul 21'inci Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/202 (E) - 2020/484 (K) sayılı gerekçeli kararı içeriğinden, anılan davanın 43.265 TL'nin geri ödenmesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında davacının geri verilmesini istediği 36.000 TL'nin davalı sigorta şirketine çekince koyarak ödendiğine ilişkin kanıt bulunmamaktadır. Diğer yandan davalı ... Sigorta AŞ tarafından, sigorta teminatı kapsamında oluşan hasar nedeniyle üçüncü kişiye ödenen tazminatın ödenmesi için... Limited Şirketine karşı İstanbul 3'üncü Asliye Ticaret Mahkemesine 10/1/2020 günü açılan 2020/24 (E) sayılı davada, henüz dilekçe teatisi aşaması dahi tamamlanmadan, ...

Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin, ... Sigorta AŞ tarafından talep edilen parayı, herhangi bir zorlayıcı neden bulunmaksızın, kendi isteğiyle ödediği anlaşılmıştır.

Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde; eldeki davada geçerli bir sebebe dayanmayan zenginleşmelerin bir türü olan borçlanılmamış edimin (borç olmayan şeyin) ifası sonucu sebepsiz zenginleşmeye ilişkin TBK'nin 78'inci maddesinin 1'inci fıkrasında öngörülen koşulların oluşmaması nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir.