İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2023/1153 K.2024/23

Yukarıda yazılı İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... Ticaret ve Sanayi AŞ'ye ait, davalı ... Sigorta AŞ'ye Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesiyle sigortalı, davalı sürücü ...'ın yönetimindeki ... plakalı aracın yönetimindeki motosikletle seyir halindeki müvekkili davacıya çarparak yaralanmasına neden olduğunu belirterek, 100.000 TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...

Otomotiv Ticaret ve Sanayi AŞ'den tahsil edilerek davacıya verilmesine, belirsiz alacak davacı niteliğinden 1.000 TL maddi tazminatı davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş. 21/11/2022 günü sunduğu dilekçeyle talep ettiği maddi tazminat tutarını toplam 84.124,75 TL'ye yükseltmiştir. Davalılar ..., ... Ticaret ve Sanayi AŞ ve ... Sigorta AŞ vekilleri cevap dilekçelerinde davanın reddini savunmuşlardır.

İlk derece mahkemesince, soruşturma dosyası kapsamında uzlaşmanın gerçekleştiği gerekçesiyle, davacının maddi ve manevi tazminat davalarının reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili dilekçesinde özetle; bedensel zarar henüz belli olmadan, maddi zarar henüz saptanmadan ve eldeki hukuk yargılaması devam ederken avukatın bilgisi dışında mağdur durumundaki davacının bilgisizliğinden yararlanılarak yürütülen uzlaştırmanın tüm davalılar yönünden ibra sonucu doğurmayacağını, öte yandan ceza dosyasında uzlaşma yapılmasının feragat anlamına gelmeyeceği,

2918 sayılı Karayolları Tarfik Kanunu'nun (KTK) 111'inci maddesi uyarınca tazminat miktarlarına ilişkin olup da yetersiz veya pek aşırı olduğu açıkça belli olan anlaşmalar veya uzlaşmaların yapıldıkları tarihten itibaren iki yıl içinde iptal edileceğini, müteselsil borçluların borçtan tamamen veya kısmen kurtulabilmelerinin huzurdaki davada açık feragati bulunmayan müvekkili davacı alacaklının bilfiil tatmin edilmiş olması durumunda söz konusu olacağını, somut olayda davacının bilgisizliğinden yararlanılarak aleyhine durum yaratıldığını, soruşturma dosyasında vekil olarak bulunmalarına karşın uzlaştırmacının kendisiyle değil,

doğrudan müvekkili davacı ile iletişime geçerek sonuçlandırması nedeniyle davacının uzlaşma tarihi üzerinde yasal süre olan iki yıl içinde irade fesadı savunmasında bulunduğunu, talep miktarının 16 kat aşağıda bedele razı edilen davacı yönünden aşırı yararlanma durumunun meydana getirildiğini, somut olayda davacının uzlaşmada aldatıldığı bedelin 12.000 TL, gerçek zararın ise 84.124,75 TL olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede:Dava, trafik kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davacı ...'ın yönetimindeki ... plakalı motosiklet ile seyir halinde iken, davalı sürücü ...'in yönetimindeki davalı işleten ... Ticaret ve Sanayi AŞ'ye ait davalı ...

Sigorta AŞ'ye ZMSS poliçesiyle sigortalı ... plakalı kamyonetle çarpışması sonucu yaralandığı konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Dava dosyasına eklenen İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/88989 sayılı soruşturma belgelerin incelenmesinde, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 19/11/2019 tarihli gönderme kararının ardından görevlendirilen uzlaşmacı tarafından uzlaşmanın sağlanması durumunda soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat, eski halin iadesi veya diğer bir tazminat davasının açılamayacağı, açılmış olan davadan feragat edilmiş sayılacağına ilişkin "uzlaşma teknik formunun" davacı ... ile davalı sürücü ...'a ayrı ayrı tebliğ edildiği,

davacı ... ile davalı ...'in 12.000 TL karşılığında uzlaştıklarına ilişkin adı geçen davacı ile davalının imzalarını taşıyan uzlaştırma raporunun düzenlendiği, edimin ise 12.000 TL'nin davalı ... tarafından 25/12/2019 günü yatırılarak yerine getirildiği, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 31/1/2020 gün ve 2018/88989 soruşturma sayılı kararıyla soruşturmaya yer olmadığına karar verildiği anlaşılmıştır.İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2018/88989 sayılı soruşturma dosyasında yer alan uzlaştırma işlemlerinin incelenmesinde;

uzlaştırmacı tarafından düzenlenen 23/12/2019 tarihli uzlaşma teklif formu ile davacıya uzlaşmanın sağlanması durumunda soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat, eski halin iadesi veya diğer bir tazminat davası açılamayacağı, açılmış olmuş davadan ise feragat edilmiş sayılacağı; uzlaşmanın gerçekleşmesi ve şüphelinin edinimini yerine getirmemesi durumunda uzlaşma raporu veya belgesinin 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 38'inci maddesinde yazılı ilam niteliğinde belgelerden sayılacağı bildirilmiş;

uzlaştırmacı tarafından düzenlenen ve davacının imzasını taşıyan uzlaştırma raporunda da davacının maddi ve manevi tazminatı kapsayacak biçimde 12.000 TL karşılığında davalı sürücü ile uzlaştığı belirtilmiş; soruşturma dosyası kapsamında uzlaşmanın gerçekleştiği gerekçesiyle, davacının maddi ve manevi tazminat davalarının reddine karar verildiği anlaşılmıştır.Ancak eldeki dava henüz kesinleşmeden davanın reddine dayanak CMK'nin 253'üncü maddesinin 19'uncu fıkrasında yer alan "Uzlaşmanın sağlanması halinde,

soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz;..." ibaresi Anayasa Mahkemesinin 26/7/2023 gün ve 2023/43 (E) - 2023/141 (K) sayılı kararıyla iptal edildiğinin anlaşılması karşısında, uzlaşmanın gerçekleştiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesine olanak bulunmamaktadır. Ne var ki, davacı ... eldeki dava ilk derece mahkemesine görülmekte iken 16/1/2020 günü sunduğu dilekçeyle davalı ...'e ilişkin açtığı dava ve tüm taleplerinden feragat ettiğini bildirmiştir.

Davayı sonuçlandıran tek taraflı hukuki işlemlerden olan ve karşı tarafın kabulüne de bağlı olmayan davadan feragat, HMK'nin 307'nci maddesi uyarınca davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Davadan feragat aynı Kanun'un 311'inci maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur.

ZMSS, motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türüdür.

İşletenin Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında öngörülen trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminattan sorumluluğunu limitler dahilinde teminat altına alan ZMSS poliçesini düzenleyen sigorta şirketi, KTK'nin 88'inci maddesi uyarınca, diğer tazminat sorumluları olan işleten ve haksız fiil faili sürücü ile doğrudan maddi zararlardan müteselsilen sorumludur.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 61'inci maddesi uyarınca birden çok kişi birlikte bir zarara sebebiyet verdikleri veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu oldukları takdirde, haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanır.

KTK'nin 85'inci maddesinin 1'inci fıkrası gereğince bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

Aynı maddenin son fıkrasına göre de, işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. Davadan feragatin diğer borçlulara sirayetinin düzenlendiği TBK'nin 168'inci maddesinin 2'nci fıkrası hükmüne göre alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır.

Aynı Kanun'un 166'ncı maddesinin 1'inci fıkrası uyarınca, borçlulardan biri, ifa veya takasla borcun tamamını veya bir kısmını sona erdirmişse, bu oranda diğer borçluları da borçtan kurtarmış olur. Aynı Kanunun 168'inci maddesinin 2'nci fıkrası uyarınca da, alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır. Davadan feragat, öncelikle bir usul işlemidir.

Dava konusu olayda, davalılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğundan davacı tarafın davalılardan birisi hakkındaki feragati usul hukuku bakımından diğer davalı aleyhine bir sonuç doğurmaz ise de, davadan feragat aynı zamanda bir maddi hukuk işlemi olduğundan, davalı sürücü ... hakkındaki feragatin, rücu hakkı bulunan diğer davalıları etkileyip etkilemediğinin üzerinde durulması gerekir.Yukarıda açıklandığı üzere, davalılar sürücü, işleten ve ZMSS poliçesinin düzenleyen sigorta şirketi davacıya karşı doğrudan maddi zararlardan, davalı sürücü ve işleten ise davacıya karşı manevi zarardan müteselsilen sorumludurlar.

TBK'nin, müteselsil sorumlulukta borçluların iç ilişkilerini düzenleyen hükümleri gereğince, müteselsil borçlulardan biri alacaklıya borcu ödediği takdirde, diğer müteselsil borçlulara rücu hakkı bulunmaktadır. TBK'nin 167'nci maddesinin 2'nci fıkrası ve 168'inci maddesinin 7'nci fıkrası gereğince diğerlerine rücu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur.

Aynı Kanunun 168'inci maddesinin 2'nci fıkrası uyarınca da, alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır. Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde, eldeki davaya konu trafik kazasından kaynaklanan doğrudan maddi zarardan, trafik kazasına kusuruyla neden olduğu ileri sürülen davalı sürücü ... ile kazaya karışan ... plakalı aracın maliki ...

Ticaret ve Sanayi AŞ ve ZMSS poliçesini düzenleyen davalı ... Sigorta AŞ'nin müteselsilen; manevi zarardan ise trafik kazasına kusuruyla neden olduğu ileri sürülen davalı sürücü ... ile kazaya karışan ...plakalı aracın maliki ... Ticaret ve Sanayi AŞ'nin müteselsil sorumlu oldukları konusunda duraksama bulunmamaktadır. Davacı ... hakkındaki dava ve tüm taleplerinden feragat ettiği davalı sürücü ...'in durumunu iyileştirirken diğer müteselsil borçlu davalılar ...

Ticaret ve Sanayi AŞ ve ... Sigorta AŞ'nin iç ve dış ilişkideki durumunu ağırlaştırmıştır. Şu halde, TBK'nin 168'inci maddesi ile Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 11/4/1940 gün ve 70 sayılı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 21/11/1981 gün ve 1981/2-551 sayılı kararları uyarınca davalı sürücü ... hakkındaki davadan feragatin, müteselsil sorumlu olan diğer davalılar ... Ticaret ve Sanayi AŞ ve ... Sigorta AŞ'ye sirayet edeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davacının davalı sürücü ... hakkındaki dava ve taleplerinden feragat etmesi nedeniyle davalı işleten ... Ticaret ve Sanayi AŞ'nin davalı sürücüyle birlikte manevi tazminat talebi yönünden; davalı işleten ... Ticaret ve Sanayi AŞ ile ...

Sigorta AŞ'nin ise trafik kazasından kaynaklanan doğrudan maddi zarar talepleri yönünden sorumluluktan kurtulduklarının anlaşılması karşısında, davalarının feragat nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle reddine hükmolunmasında isabet görülmemiştir.