İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 40. Hukuk Dairesi E.2025/174 K.2025/1201

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; kolluk tarafından düzenlenen tutanakta sürücüsünün kaza yerinden ayrıldığı belirtilen davalı ... Servis AŞ'nin işleteni olduğu seyir halindeki ... plakalı otomobilin, müvekkili şirkete Tüm ...

Poliçesi (genişletilmiş kasko) ile sigortalı dava dışı sigortalı ...'a ait park halindeki ... plakalı otomobile çarparak hasar görmesine neden olduğunu; davalı işleten şirketin, müvekkili sigorta şirketinin ödediği tazminatı rücuen tahsili için başlattığı İstanbul 20'nci İcra Dairesinin ... (E) sayılı takibine itiraz ettiğini belirterek, itirazın iptaline, takibin devamına, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmolunmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Servis AŞ vekili cevap dilekçesinde, kazaya karışan ... plakalı otomobilin, 11/12/2021 günü imzalanan Bireysel Paylaşımlı Araç Kiralama Sözleşmesiyle ileri sürerek, davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince, davanın pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili dilekçesinde özetle, bilirkişi incelemesi yapılmadan eksik ve hatalı verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu; davalı tarafından sunulan kira sözleşmesinin hatalı değerlendirildiğini, davaya konu aracın ... isimli internet uygulaması üzerinden kısa süreli kiralandığını, araç üzerindeki fiili hakimiyetin ve işleten sıfatının kaza anında davalıda olduğunu; aksinin kabulü halinde davalı lehine vekâlet ücreti ile yargılama giderine hükmedilmesinin yerinde olmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355'inci maddesi uyarınca ileri sürülen istinaf nedenleri ve kamu düzenine ilişkin konularla sınırlı biçimde yapılan incelemede:Dava, kasko sigortacısı davacının, dava dışı sigortalısına ödediği tazminatın, haksız eylem sorumlusu davalıdan rücuen tahsili için başaltılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. İstanbul 20'nci İcra Dairesinin ...

(E) sayılı takip dosyasının Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminden incelenmesinde, davacı ... Sigorta AŞ'nin, hasar dosyasına konu toplam 35.576,63 TL alacağı davalı ...

Servis AŞ'den tahsili amacıyla 8/6/2023 günü haciz yoluyla icra takibine başladığı; ödeme emri 17/6/2023 günü tebliğ edilen adı geçen davalının vekili tarafından 16/6/2023 günü verilen dilekçeyle takip konusu borca ve ferilerine itiraz edilmesi üzerine 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 66'ıncı maddesi uyarınca takibin durdurulmasına karar verildiği, eldeki itirazın iptali davasının ise aynı Kanunun 67'nci maddesinde öngörülen süre içinde 27/5/2024 günü açıldığı anlaşılmıştır.Dava dışı ...

Bankası AŞ vekili İstanbul 37'nci İcra Dairesinin ... (E) sayılı takip dosyasına sunduğu borca itiraz dilekçesinde, davalı ... Servis AŞ ile müvekkili ... Bankası AŞ arasında 17/11/2021 günü bağıtlanan finansal kiralama sözleşmesi ile anılan sözleşmenin tadiline dair protokoller uyarınca, yalnızca finansman sağlayan ... Bankası AŞ'ye devredilen ... plakalı otomobilin işleteninin davalı ... Servis AŞ olduğunu bildirmiş; davalı ...

Servis AŞ ise cevap dilekçesinde, 11/12/2021 günü bağıtlanan Bireysel Paylaşımlı Araç Kiralama Sözleşmesiyle üçüncü kişi ...'ya kiralanan ... plakalı aracın, adı geçene 10/5/2022 günü saat 03.21'de teslim edildiğini savunarak, dilekçe ekinde... Çözümleri ve Araç Kiralama AŞ ile ... arasında bağıtlanan Bireysel Paylaşımlı Araç Kiralama Sözleşmesi, araç teslim formu ile Ön Bilgilendirme Formunu sunmuştur.

Somut olayda tartışılması gereken hukuki sorun, davaya konu kazanın meydana geldiği 10/5/2022 günü itibarıyla trafik sicilinde dava dışı ... Bankası AŞ adına kayıtlı, davalı ... Servis AŞ tarafından ise Finansal Kiralama Sözleşmesiyle kiralanarak... Çözümleri ve Araç Kiralama AŞ aracılığıyla dava dışı ...'ya kiralanan ... plakalı otomobilin karıştığı kazada, davacıya kasko poliçesiyle oluşan maddi hasardan, davalı ... Servis AŞ'nin sorumlu olup olmadığına ilişkindir.

Davalı vekili tarafından sunulan... Çözümleri ve Araç Kiralama AŞ ile ... arasında bağıtlanan Bireysel Paylaşımlı Araç Kiralama Sözleşmesinin incelenmesinde, mobil uygulama üzerinden açtırılacak hesapla ... paylaşımlı araç kiralama sistemine üye olan kişilerin, iş bu sözleşme kapsamında akıllı cep telefonuna indirmesi gereken ...Uygulaması üzerinden, kiralayan...

Çözümleri ve Araç Kiralama AŞ tarafından üyelerle paylaşımlı olarak araçları sözleşme hükümlerine uygun biçimde kiracının kullanımına sunacağına ilişkin hükümlere yer verilmiş; anılan sözleşmede kiracının kural olarak araçların kapılarını açtığı anda araç kullanım süresinin başlayacağı, araçların hizmet bölgesi içerisinde erişime açık alanlarda veya kiralamanın başlatıldığı istasyonlar içerisinde istasyon tarafından belirlenen park alanlarına park edilmesi ve kiracının mobil uygulaması üzerinden yönlendirmeleri takip ederek kapıları kitlemesiyle sonlandırılacağı;

en kısa araç kullanım süresinin 1 dakika, günlük kiralamak isteyen kullanıcılar için ise özel hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununu (KTK) hükümlerine göre, trafik sicil kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işleten sıfatının 3'üncü kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir kanun hükmü yoktur.

Nitekim aynı Kanunun 3'üncü maddesinde işleten, " ... araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." biçiminde tanımlanmıştır.

Anılan Kanunun 85'inci maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de,

araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir.

Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek öğretide, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.Somut uyuşmazlık yukarıda yapılan açıklamalar ışığında değerlendirildiğinde, ... plakalı otomobilin davalı ...

Servis AŞ tarafından akıllı cep telefonuna indirilen mobil uygulama üzerinden faaliyet gösteren dava dışı... Çözümleri ve Araç Kiralama AŞ aracılığıyla dava dışı ...'ya kısa süreli kiralandığı, böylece adı geçen davalının araç üzerindeki fiili hakimiyeti ile ekonomik yararlanmasının devam ettiği sonucuna varılmıştır.

Nitekim davaya konu ... plakalı otomobil dava dışı ...'ya 10/5/2022 günü saat 03.21'de teslim edilmiş davaya konu trafik kazası ise 10/5/2022 günü saat 17.29'da meydana gelmiştir.

Bu itibarla davaya konu ... plakalı otomobilin işleteni olduğu anlaşılan davalının, doğan zarardan KTK'nin 85'inci maddesi uyarınca sorumlu olduğunun anlaşılması karşısında, tarafların ileri sürdüğü kanıtlar toplanıp oluşacak sonuca göre nihai karar verilmesi gerekirken davanın usulden reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.