İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2020/1923 K.2023/1397

Taraflar arasındaki İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı tarafından emtia nakliyat riskleri bakımından sigortalı ... firmasına ait paletli vinç emtiasının Türkiye'den Türkmenistan'a davalı sorumluluğunda ... plakalı taşıtla taşıması sırasında hasarlandığı ve varma yerinde hasarlı teslim edildiğini, 12 metrelik luffing jib bomunda hasar tespit edildiğini, davacının sigortalısına hasar zararı tazmini için 21.10.2016 tarihinde 9.365,95 USD tazminat ödendiğini, TTK m.1472 gereği sigortalısına halef olduğunu, hasarın taşıma sürecinde meydana geldiğini,davalının gönderilen hasar tazmin rücu talebine olumlu cevap vermediğini, icra takibine de itiraz ettiğini,

bu nedenle işbu davanın ikame edilmek durumunda kaldığını beyanla, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasında gönderilen ödeme emrine itirazın iptali, takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; İcra dosyasına sunulan itirazlarda da belirtildiği gibi davalının kusurunda kaynaklanan zararlarını davacı tarafın davalı yandan talep ettiğini haksız ve kötüniyetli olduğunu, davanın reddi ile davalı lehine %20'den az olmayacak kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ..davalının emtiayı 02/03/2016 tarihinde dava dışı sigortalının şantiye sahasına teslim ettiği, teslim edilen emtiada hasar tutanağının 05/04/2016 tarihinde tutulduğu CMR 30. Maddesine göre ayıp ihbarının taşıyıcıya 7 iş günü içinde yapılmadığı, taşınan emtiadaki hasarın CMR 17/1 maddesi gereği taşıma süresince meydana geldiğinin ispat edilmediği tespit edilmiştir.

Davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tazminine yönelik takipte hasarın taşıma esnasında olduğunun ispat edilemediği, dava dışı sigortalıya teslim edilen emtiadaki hasar tutanağının CMR 30. Maddesine göre 7 iş günü içerisinde tutulmadığı anlaşıldığından davanın reddine..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Mahkemenin, bilirkişi raporundan yola çıkarak dava dışı sigortalı tarafından yapılan hasar ihbarının CMR hükümlerine göre zamanında yapılmadığını belirttiğini, davalı tarafın cevap dilekçesi incelendiğinde hasar ihbarının süresinde yapılmadığına ilişkin herhangi bir beyanı olmadığını, bilirkişi raporunda hasar ihbarının süresinde yapılmadığına ilişkin beyanda bulunulduğunu, söz konusu hususun bilirkişinin görev alanına girmeyip hukuki delillerin incelenmesine ilişkin olduğunu, bilirkişinin, davalı tarafın bu doğrultuda beyanı olmadan isteğe bağlı olarak böyle bir inceleme yapamayacağını,

Mahkemenin yine bilirkişi raporundan yola çıkarak emtiadaki hasarın taşıma sırasında meydana geldiğinin ispatlanamadığını belirterek davanın reddine karar verdiğini, dava konusu hasarlı emtianın ise ancak bir mühendisin anlayabileceği nitelikte olduğunu, söz konusu hasarlanma olayının emtianın niteliği gereği ancak taşıma esnasında olabileceğini, bu hususta bilirkişi raporuna itiraz edildiğini , emtianın konusunda uzman mühendis bilirkişilerce incelenmesi gerektiği belirtilmiş ise de mahkemece taleplerinin dikkate alınmadığını, bilirkişilerin,

dava konusu hasarlanma olayının yükleme/istifleme/sabitleme/ambalajlama gibi hususlarda gerekli özenin gösterilmemesinden kaynaklandığını ve bu suretle zarardaki sorumluluğun dava dışı sigortalı firmaya ait olduğu yönünde son derece hatalı bir değerlendirmede bulunduğunu, bu doğrultuda doğabilecek sorumluluğun ancak nezaret sorumluluğu olabileceğini, Mahkemece ilgili hususun da değerlendirilmediğini , bu yönde lehe veya aleyhe bir gerekçe gösterilmeden davanın reddedildiğini, davalının somut olaydaki söz konusu hasarlanmada %100 kusurlu olduğunu beyan ederek kararının kaldırılıp,

itirazları doğrultusunda istinaf incelemesi yapılarak davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama giderleri, avukatlık ücreti ve diğer sair giderlerin davalı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, Nakliyat Emtia Abonman Blok Poliçesi kapsamında ödenen hasar bedelinin davalı taşıyandan rücuen tahsili amacı ile başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali talebine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu ve dava dışı ... hakkında, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı takip dosyasında, "sigortalısına ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili" sebebine dayalı olarak 9.365,95 USD asıl alacağın 180,05 USD işlemiş faiziyle birlikte tahsili istemiyle 08/02/2017 tarihinde ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

Dava dışı sigortalı ...Tic A.Ş. ile davacı ... şirketi arasında, 29.09.2015-03.11.2017 tarihlerini kapsayan tüm dünya ülkelerine yapılan taşımaları kapsayan "Nakliyat Abonman Blok Sigorta Poliçesi" düzenlendiği, dosya içerisinde ekspertiz raporu bulunmadığı, CMR senedinde herhangi bir şerh bulunmadığı, 05.04.2016 tarihinde "09.03.2016 tarihinde ... plakalı çekici ve ... plakali araçla gelen 4 kasa vinç ve ekipmanlarından gelen bom parçasında 3 noktada hasar tespit edildi.

Bomun alt kisminda ayni hizada bulunan hasarlarin transport esnasında bomun altına konula ve bomda asinmaya, ezilmeye sebep olan vincin ağırlık taşlarından kaynaklandığı tespit edildi.

Bomda meydana gelen bu hasarlar vinç yük altindayken bom sistemi icin zayıf nokta olacağından bu bom parçası kullanılamaz." şeklinde makine ekipman şefi, ambar şefi ve iki kişinin imzalarını ihtiva eden el yazılı şekilde tutanak düzenlendiği, dava dışı sigortalı şirkete 9.365,95 USD hasar bedelinin davacı ... şirketi tarafından ödendiği görülmektedir. Dosyaya sunulan poliçe Blok Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesidir.

Blok nakliyat abonman sigorta poliçesi uygulamada "sigortalının bildireceği ve sigorta dönemi içinde gerçekleştireceği poliçeye konu sevkiyatların toplam tahmini tutarı üzerine poliçe fiyatının uygulanması sonucu tespit edilen prim, minimumve depo prim olarak hesap edilerek taksitler halinde ödenir.Böylece, sigortacı ile sigortalının önceden anlaştığı teminat limiti, şart ve süre çerçevesindeki tüm sevkiyatları herhangi bir ihbar ve bildirim yükümlülüğü olmaksızın teminat altındadır.

Poliçe dönemi sonunda, gerçekleşen sevkiyat tutarı üzerine ayarlama fiyatı uygulanarak,minimum ve depo primi aşan kısım olursa ek prim tahakkuk ettirilir." şeklinde tarif edilmektedir. Buna göre poliçenin türü itibariyle spesifik poliçe düzenlenmesi gerekmemektedir.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, meydana gelen hasardan nakliyeyi gerçekleştiren davalının sorumlu olup olmadığı, bilirkişi raporunun yeterli olup olmadığı noktasındadır.

Hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunda, CMR taşıma senedinde şerh-ihtirazi kayıt olmadığı, taşıyıcı ve adamlarının katılımı ile düzenlenmiş bir hasar tutanağı olmadığı, 18.02.2016 tarihli taşıma başlangıcı ve 02.03.2016 tarihli Türkmenistan Gümrük girişini teyit eden CMR taşıma senedi konusu emtianın sigortalının şantiye sahasına teslim edildiği, CMR 30.maddesi ile düzenlenen ihbar süresi şartına uyulmadığı, 05.04.2016 tarihli tutanağın sadece alıcı-gönderilen saha yetkililerince imzalandığı için taşıyıcı için bağlayıcı bir tespit olmadığı,

iddia edildiği gibi bir şekilde hasar meydana gelmiş ise sabitleme- istifleme-sürtünmeyi engelleyecek ambalaj ve sair hususların hasar sebebi olduğu sonucuna varılacağı, bu durumda davalının nezaret sorumluluğunun söz konusu olabileceği, hasarın taşıma sürecinde meydana geldiğinin sabit olmadığı,

taşıma sürecinde meydana gelse bile davalı tarafa en çok %15 gibi bir oranda nezaret sorumluluğu gereği kusur ve tazminat yansıtılabileceği belirtilmiştir.Uyuşmazlık konusu taşımanın Türkiye-Türkmenistan arasında karayolu ile gerçekleştirilen uluslararası bir taşıma olması nedeniyle CMR hükümlerinin uygulanması ve değerlendirilmesi gerekecektir.CMR'nin 17. maddesinde taşımacının sorumluluğuna yer verilmiştir.

Konvansiyonun17/1. maddesi kapsamında, taşıyıcının yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar bunların kısmen veya tamamen kaybından doğacak zarardan sorumludur. Taşıyıcı ancak kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya taşıyıcının verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmişse sorumlu olmaz (CMR m. 17/2). Bu durumda ispat yükü taşıyıcıdadır (CMR m. 18/1).

CMR m 30 başlığı “ İstem ve Davalar” dır. CMR 30/1. maddede, alıcının, taşımacı ile durumlarını kontrol etmeden veya ziya ve hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslimden yedi gün içinde (pazar günleri ve resmî tatiller hariç) durumu kendisine bildirmeden malı tesellüm ederse bu hususun yükü sevk mektubunda belirtildiği şekilde alındığına kanıt oluşturacağı, açıkça gözükmeyen ziyan veya hasarlarda bildirmenin yazılı olarak yapılacağı belirtilmiştir.

Somut olayda, taşımaya konu malın alıcısına ihtirazı kayıtla teslim edildiğine dair herhangi bir kayıt mevcut değildir. 05.04.2016 tarihli hasar tutanağında da taşıyıcı yer almamaktadır.

Bu durumda, CMR'nin 30. madde hükmünde aranan şartların oluşmadığı, dosya içinde eksper raporu bulunmadığı gibi mahkemece alınan bilirkişi raporunda da hasarın taşıma sırasında oluştuğu belirtilmediğine göre davacı, hasarın taşıma sırasında meydana geldiğini ispat edememiş olduğundan mahkemece davanın reddine karar verilmesi isabetli olmuştur.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda;

ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.