İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2020/830 K.2022/254

İlk derece mahkemesince verilen davanın reddine dair hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili, davalıdan satın aldığı elektrik malzemesi karşılığında 10.000- TL bedelli senedi verdiği, 20.02.2016 tarihinde ise 4.500-USD vermek suretiyle senedini geri istediği ancak davalı tarafından iade edilmediği bu nedenle borcunun olmadığına dair yazı aldığı ayrıca alacaklının adına hesabına geçtiğine dair belgenin bulunduğunu buna rağmen davalı tarafından senedin takip konusu yapıldığının belirterek senetten ve takipten borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davacının borcuna karşılık barter çeki verdiği ve çek ödendiğinde senedin iadesinin kararlaştırıldığı, barter çekinin yalnızca barter pazarına üye olanlar tarafından ve teminat karşılığında kullanılabileceğini bilgisinin verilmediği, çek bedelinin tahsil edilememesi nedeniyle senedin takibe konulduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda; davacının, davalıdan 10.000-TL tutarında elektrik malzemesi aldığı ve karşılığında 10.000-TL tutarında 30.12.2015 vadeli senet verdiği, senet vadesinde ödenmeyince davacı tarafından protesto ettirildiği, 20.02.2016 tarihinde davacı yan tarafından davalı yana 4,500-BD tutannda ...

A.Ş. firmasına ait 20.02.2016 tarih ve ... çek numaralı barter çeki verildiği ve davalı tarafından davacıya 4.500-ABD Dolan ... çeki karşılığında borcu olmadığına dair yazı verildiği ancak davalının bu çeki tahsil etmek amacıyla teslim aldığını, ancak sisteme kayıtlı olmaması ve sistemin mal değişimi şeklinde çalışması nedeni ile davacıya çeki iade etmek istediğini bildirdiği, barter çekinde yetki kodu bulunmadığı ve çekin üzerinde “... tarafından yetki kodu verilmemiş çekler geçersizdir.” ifadesinin yazılı olduğu, davalının 22.06.2016 tarihli dilekçesi ile,

barter çekin aslını 2018/55 kasa numarası ile mahkeme kalemine teslim ettiği, barter çekini tahsil edemeyen davalı tarafından, davacıya ait senedin 16.05.2016 tarihinde T.C. Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından takibe konulduğu, barter çekinin nakit ya da mal olarak tahsil edilmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesiyle; mahkemeden, ... Tic. A.Ş'ye müzekkere yazılarak tarafların barter hesap hareketlerinin ve tüm işlem belgelerinin istenilmesini talep edilmiş olmasına rağmen ilgili kurumdan hesap hareketleri ve belgelerin istenilmediği, bu hesap hareketleri ve belgeler istenilmeden yapılan bilirkişi incelemesi eksik ve hatalı olacağını beyan etmemize rağmen bu talebin de kabul göremediği,

...'ın işleyişinde yetkili kodu çek sahibi tarafından ... çeki yazılıp alıcıya verildiği anda çeki alan alıcı ...'a hesabın uygunluğunu sorması ve hesap uygunsa barter firması tarafından tarafından onay verilerek çekin alacaklıya teslim edileceği, çeki teslim alan alacaklını barter firmasından yetki kodunu alınması gerektiği ancak yetki kodunu alıp almamasının çeki geçersiz kılmayacağı zira telefonda verilen onaydan sonra para veya limitin alıcının hesabına aktarılacağı, davalının hesabına da ilgili bedelin aktarıldığı,

bu işleyiş incelenmeden ilgili kurumdan hesap hareketleri ve belgeler istenilmeden verilen kararın eksik usul ve yasalara aykırı olduğu, zira çek bedelinin davalının hesabına tanımlanmış durumda olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, İİK 72. maddesi uyarınca açılan menfi tespit davasıdır. İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacının davalıdan satın aldığı elektrik malzemesi karşılığında davalıya takip ve dava konusu 30.12.2015 vadeli 10.000 TL tutarlı senedi verdiği daha sonra 4.500 USD tutarında 20.12.2016 tarihli barter çekini teslim ettiği ancak senet bedeli ödenmediği gibi barter çekinin de davalı tarafından tahsil edilmeyip çeki aslının mahkeme kasasına sunulduğu ihtilafsızdır.

Davacı taraf, barter çekinin davalı hesabına tanımlandığı, yetki kodu alınması ile bedelinin tahsil edilebileceğini ileri sürmüş, davalı ise çekin tahsili için barter sistemine üye olunması gerektiği gibi teminat gösterilmesi gerektiğinden çeki tahsil edemediğini savunmuştur.Barter çeki barter sistemine üye olanların dahil olduğu barter sistemi içerisinde geçerli olan, kambiyo vasfını taşımayan bir çek olup, davalının barter sistemine üye olmadığı gibi çek üzerinde yetki kodunun bulunmadığı,

davalı tarafından yetki kodu alınması için işlem de yapılmadığı ve çek aslının mahkemeye sunulup bedelinin tahsil edilmediğinin dosya kapsamı ile sabit bulunduğu gözetildiğinde; davacının satın aldığı mal karşılığı davalıya verdiği senet bedelinden borçlu olduğu kanaatine varılmış olmakla, ilk derece mahkemesice yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından davacı vekilinin yerinde olmayan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.