İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/1358 K.2024/1809

Taraflar arasındaki İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davalılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Dava dışı ... Taah. Tic. Ltd.

Şti.'nin müvekkil şirket nezdinde "..." numaralı Yurtiçi Taşıyıcı Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, Gaziantep’ten Esenyurt/İstanbul’a gönderilmek üzere yüklemesi yapılan 15.000 KG Antep Fıstığı emtiası ... nolu sevk irsaliyesi kapsamında ... nolu ve ... nolu taşıma faturasına istinaden ... / ... plakalı araç ile davalıların sorumluluğu altında taşındığını, davalı taşıyıcılara eksiksiz ve hasarsız olarak teslim edilen emtiaların bir kısmının taşıma işlemleri esnasında meydana gelen 14.12.2017 tarihli hırsızlık hadisesi sonucu çalındığını,

davalı taşıyıcıların sorumluluğu altında yapılan ve kusurlu olarak sebebiyet verilen hırsızlık hadisesi sonucu emtialarda meydana gelen eksikliğe/hasara istinaden gerekli tüm araştırmalar yapıldığını, poliçe teminat kapsamında bulunan hasar bedeli olarak dava dışı ... San. Tic. A.Ş. firması tarafından dava dışı sigortalı firma ... Taah. Tic. Ltd.

Şti. firmasına ... nolu hasar yansıtma faturası tanzim edildiğini, Müvekkil şirket tarafından da dava dışı sigortalı firmaya 23.02.2018 tarihinde 32.689,00 TL hasar ödemesi yapıldığını, yapılan hasar ödemesi ve karşılığında sigortalıdan alınan ibraname (temlikname) ile müvekkil şirketin hem halefiyet (TTK.m.1472 hükümleri) kapsamında hem de alacağın temliki (TBK.m.183 vd hükümleri) kapsamında işbu davada dava dışı sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuen tahsiline ilişkin sigortalının haklarına halef olduğunun, bu nedenle Büyükçekmece ...

İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasından takip başlatıldığını, davalıların haksız itirazı nedeniyle takibin durduğunu beyanla itirazın iptali ile takibin devamını, takip konusu asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılara yapılan usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap verilmemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ..davacı sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalı firma ... Tic. Ltd. Şti. Firmasına ait bir kısım malların Gaziantep'ten İstanbul'a ... / ... plakalı araç ile davalıların sorumluluğu altında taşınması sırasında çalındığı konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır.

Huzurda görülen davada uyuşmazlık konularının davalıların taşıma nedeni ile oluşan zarardan sorumlu olup olmadıkları, sorumlu iseler sorumluluk miktarının ne kadar olduğu hususlarında toplanmaktadır.

Bu kapsamda dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişi raporunda; davalılardan ... / ... plakalı araç sürücüsü olan ...'un, hırsızlık olayının alıcı firmaya ait fabrikanın önünde park halindeyken gerçekleştiği, park edilen mahalde herhangi bir koruma tedbirinin bulunmadığı, kapalı park alanı düzeni, güvenlik görevlisi, kamera, alarm tertibatı gibi güvenlik tedbirlerinin alınmadığının görüldüğü, hırsızlık eyleminin bir süre devam ettiğinin kabulü halinde davalı şoförün aracı terk etmiş ya da uyumuş olması durumunda hırsızlık esnasında oluşan gürültüyü duymamasının mümkün olduğu,

davalının içinde yük olan tırı güvenlik tedbiri olmayan bir sokağa park ederek aracı terk etmesi ya da uykuya geçilmesinin önemli bir risk oluşturduğu, bu durumun tır şoförü tarafından öngörülebilir olduğu, açıklanan nedenlerle de şoförün meydana gelen hırsızlık olayında asli ve tamamen kusurlu olduğu tespit edilmiştir.

TTK'nın 879. maddesi uyarınca ... / ... plakalı araç maliki olan davalı ...'in sürücünün fiilinden kendi fiil ve ihmali gibi sorumlu olduğu, bu nedenle müştereken ve müteselsilen zarardan sorumlu olduğu, açıklanan nedenlerle hüküm kurmaya ve denetime elverişli olarak düzenlendiği kabul edilen bilirkişi raporu doğrultusunda davanın her iki davalı bakımından da kabulü ile 32.689,00 TL'nin sigortalıya ödeme tarihi olan 23/02/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

Her ne kadar rapor ile takip tarihine kadar işlemiş faiz hesabı yapılmamış ise de asıl alacağa değişen oranlarda avans faizi uygulanarak mahkememizce faiz hesabı yapılmış; davacının talep ettiği takip öncesi faiz miktarının uygun olduğu tespit edilmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin E. 2019/2056, K. 2021/277, 21/01/2020 tarihli kararına göre;"Dava, leasing paket poliçesi uyarınca sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı, sigortalısına ödediği bedeli davalıdan talep etmiş ise de, özü itibariyle tazminat istemine yönelik olan bu davada alacağın saptanması tazminat açısından incelemeyi gerektirmekte olup, tazminat alacağı likit değildir.

Nitekim mahkemece, davacının sigortalısına ödediği hasar tazminatı yönünden bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve bilirkişi tarafından sigortalıya ödenen miktarın kadrimaruf olduğu tespit edilmiştir.

Bu durumda, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan.." Açılan davanın tazminat davası olması ve yargılamayı gerektiğinden alacağın likit olmaması nedeni ile davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine dair açılan davanın kabulü ile davalıların Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı takip dosyasında yapmış oldukları itirazın taleple bağlı kalınarak 32.689,00 TL asıl alacak ve 2.479,89 TL faiz olmak üzere toplam 35.168,89 TL üzerinden iptaline, takip tarihinden itibaren asıl alacağa davacının talebi aşılmamak üzere 3095 sayılı kanunun 2/2. maddesi uyarıca değişen oranlarda avans faizi uygulanmak suretiyle takibin devamına, alacağın likit olmaması ve yargılamayı gerektirmesi nedeni ile davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine " karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda müvekkilinin yaşanan hırsızlık olayında kusur verilmiş ise de olayın meydana geldiği yerin emtianın alıcıya teslim edileceği fabrikanın önü olup, müvekkilinin aracı buraya park etmesinin nedeni emtiayı teslim etmek için zorunlu bir durum olmasından kaynaklanmakta olduğunu, müvekkilinin olayın meydana geldiği yer itibariyle hatalı park gibi bir kusurlu davranışı bulunmadığını, müvekkilinin emtiayı taşımakla yükümlü olup, teslim yerini belirleme yetkisi ve görevi bulunmadığını, teslim işlemini yapabilmek için müvekkilinin ifa yerine gelip park ettiğini,

bu sebeple teslimin güvenli bir şekilde gerçekleşmesini sağlamak için gerekli koşulları alıcının yerine getirmek zorunda olduğunu, zaten müvekkilinin alıcının bilgisi dahilinde fabrikanın önüne park ettiğini ve teslim işlemi için beklemeye başladığını, müvekkilinin olan araç sürücüsünü olay esnasında aracının başında olup, olay yerinin alıcı fabrikanın önü olması ve hırsızlık için gelen aracın fabrikanın önüne gelmesi ve fabrika güvenliği bulunması nedeniyle ilk önce bu aracın hırsızlık amacıyla geldiğini fark edemediğini, bir kişinin aracın kenarında beklediğini fark ederek olaya müdahale etmesi soncu tüm emtianın çalınmasını önlemiş olup,

müvekkilinin elinden geleni yaptığını, olayın tüm gelişimi dikkate alındığında bilirkişilerce tüm kusurun müvekkiline yüklenmesinin hatalı olduğunu, ayrıca birden fazla kişi ile gerçekleştirilen hırsızlık eylemini tek başına bulunan müvekkilimin engellemesinin beklenmesi hayatın olağan akışına da aykırı olup, emtianın güvenli bir şekilde teslim edilebilmesi yani ifa için gerekli koşulları hazırlamayan satıcı ve alıcının aslında olayın meydana gelmesinde tam kusurlu olup, bilirkişinin kusura ilişkin raporu denetime elverişsiz ve hatalı olduğundan bu rapora istinaden mahkemece verilen kararda hatalı olup, kaldırılması gerektiğini,

bilirkişi raporunda belirlenen zarar miktarına da itiraz ettiklerini, yine mahkemece dava konusu emtianın alım satımının düzenlendiği satış sözleşmesinin incelenmeden karar verilmiş olup, emtianın teslim şekline göre kusur durumunun değişeceği dikkate alınmadan bu husus bilirkişilerce incelenmeden verilen karar usul ve kanuna aykırı olup, kararın kaldırılması gerektiğini, Bakırköy 3.Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/918 esas 2021/ 372 Karar sayılı kararın kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; yurt içi taşıyıcı sorumluluk sigorta poliçesi kapsamında yapılan ödemenin rücuen tahsili amacıyla başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda, davanın kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı, davalılar tarafından yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf konusu uyuşmazlık temelde, hırsızlık nedeniyle zayi olan emtia sebebiyle davalıların sorumlu olup olmadığı ve sorumluluğunun sınırlı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Davacı tarafından davalı takip borçluları hakkında Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı takip dosyasında "Gaziantep'ten İstanbul'a gönderilmek üzere yüklemesi yapılan 15.000 kg antep fıstığı emtiasının ... / ... plakalı araç ile yapılan taşıma işlemleri esnasında meydana gelen hırsızlık hadisesi sonucu çalınması nedeniyle ... Sigorta A.Ş. tarafından sigortalı ... Tic. Ltd.

Şti.ye ödenen hasar bedelinin ödeme tarihinden işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte rücuen müştereken ve müteselsilen tahsili istemi" sebebine dayalı olarak 32.545,67 TL asıl alacak 2.479,89 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 35.168,89 TL üzerinden alacağın tahsili istemiyle 04.12.2018 tarihinde takip başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur.

Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır. Davanın dayanağı olan yurtiçi taşıyıcı mali mesuliyet sigorta poliçesine göre davacı sigorta şirketi nezdinde 12.12.2017-12.12.2018 tarihlerini kapsayacak şekilde dava dışı sigortalı ... Taah. Tic. Ltd.

Şti. tarafından antep fıstığı emtiasının Gaziantep'ten İstanbul'a kamyon ile taşınması işinin all risk olarak sigorta kapsamına alındığı anlaşılmıştır. Davacının dava dışı sigortalısı ... Tic.Ltd.Şti. ile davalı ... arasındaki taşıma ilişkisi kapsamında ... San. Ve Tic. Lt. Şti tarafından ...

San ve Tic A.Ş.'den satın alınan fıstık emtiasının 12.12.2017 tarihinde davalı sürücü ... idaresindeki ... / ... plakalı araca yüklendiği, buna ilişkin taşıma irsaliyesinin düzenlendiği, alıcı firmaya ait fabrikanın önünde park halindeyken 14.12.2017 tarihinde hırsızlık olayının meydana geldiği ihtilafsızdır.

6102 sayılı TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı ancak sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.

Sigorta poliçesi kapsamında olmasa dahi hasar ödemeleri nedeniyle sigortalının mesul olanlar hakkındaki dava hakkını veya alacağının sigorta şirketine devir ve temlik etmesi halinde sigorta şirketinin temlik alan sıfatıyla zarar sorumlularına karşı başvuruda bulunmasına yasal bir engel bulunmamaktadır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 11/09/2017 tarihli 2016/7257 E 2017/4196 K sayılı kararı) Taraf sıfatı mahkemece resen gözetilmesi gereken hususlardandır.

Yargıtay HGK'nın 27.11.2013 gün ve 2013/439 Esas ve 2013/1595 Karar sayılı kararında da vurgulandığı üzere. Bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile bu kişilerden birinin o davada gerçekten davacı veya davalı olmak sıfatı yoksa, dava konusu hakkın esasına ilişkin bir karar verilemez. Somut olayda, dava dışı ... San ve Tic A.Ş.

Tarafından hırsızlığa konu olan ürünlere ilişkin 20.01.2018 tarihinde tanzim edilen faturanın dava dışı sigortalıya yansıtılması üzerine sigortalı ... Taah. Tic. Ltd.

Şti. tarafından davacı sigorta şirketine başvurulmuş, davacı sigorta şirketi tarafından 06.02.2018 tarihli ekspertiz raporunda tespit edilen 32.689 TL hasar bedeli 23.02.2018 tarihinde sigortalıya ödenmiş ve sigortalı tarafından makbuz ve ibraname belgesi düzenlenerek dava hakları davacı sigorta şirketine temlik edilmiştir.

Davacı ile dava dışı sigortalı arasındaki sigorta ilişkisi, sorumluluk sigortasına dayanmakta olup, sigortalının taşıma risklerinden doğabilecek sorumlulukları yük sahibine karşı teminat altına alınmış ve "makbuz ve ibraname" başlıklı belgede her türlü hak, alacak ve dava hakkının davacı tarafından temlik alındığı belirtilmiş ise de davacının sigortalısına yaptığı ödeme ve temlike ilişkin aldığı belge ile dava hakkını kazanabilmesi için sigortalının gerçekten hak sahibi olması,

diğer bir deyişle hasar gören mal bedelini dava dışı yük sahibine ödeyerek taşıma sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüğünü yerine getirmesi ve bu suretle zarara uğramış olması gereklidir. Akdi taşıyıcı ... Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin mal bedelini sigortacısı olan davacıdan talep edebilmesi ancak bu şekilde mümkündür.

Bu durumda dava dışı sigortalı tarafından yük ilgilisine yapılan ödemeye ilişkin bilgi ve belgeler getirtilerek, gerektiğinde bu konuda üçüncü kişilerin defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak davacının aktif dava ehliyetinin bulunup bulunmadığı tereddüte mahal bırakmayacak şekilde araştırılması gerekirken mahkemece yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kaldırılma nedenine göre davalılar vekilinin sair istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.