İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/1799 K.2025/534

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında akdedilen 10/08/2017 tarihli sözleşme gereğince davalı şirkete toz kömür gönderilmesi konusunda anlaşıldığını, müvekkili şirket tarafından davalı şirkete gönderilen toplam 2980 ton toz kömür için davalı şirket tarafından 21.689,53 Dolar ceza kesildiğini, cezanın sözleşmeye aykırı olduğunu, rapora göre müvekkili şirket tarafından gönderilen toz kömürün ışıl değerinin en az 5600 K.Cal/kg olması gerektiğini,

gönderilen toz kömürün K.Cal/kg değerinin minimum değerinin çok üzerinde olmasına rağmen davalı şirket tarafından 23/11/2017-10/01/2018-30/04/2018 tarihli faturalar ile toplam 21.689,53 Dolar ceza kesildiğini, Müvekkili şirket tarafından ceza kesilen ürünler için davalı şirketten numunelerin talep edilmesi üzerine,

davalı şirket tarafından gönderilen mailde: davacı şirket yetkilisinin belirttiği sahadan (Zonguldak) 2 defa numune alımı gerçekleştirildiğini, numune alımlarına ait sadece bir defa analiz yapıldığını, ekte sunulduğunu, ikinci numune alım işlemi için analiz hizmeti talep edilmediğinden dolayı taraflarına sunulabilecekleri rapor olmadığını bu sebeple numunelerin 3 ay süresince bekletilip taraflarınca imha edildiğinin belirtildiğini, gönderilen mailde numune alımlarına ilişkin bir defa analiz yapıldığının belirtildiğini, gönderilen analiz raporunda numune değerlerinin minimum değerin çok üzerinde olduğunun görüldüğünü,

ikinci numune alım işleminin yapılmamış olmasının ise davalı şirketin sözleşmeye aykırı ve keyfi davrandığını gösterdiğini, davacıya haksız kesilen 21.689,53 Dolar cezanın ve sözleşmenin 4. 9. Maddesi gereğince hak kazanılan 12.600 Dolar +KDV prim olmak üzere toplam 34.289,53 Dolar+KDV nin davalıdan tahsiline karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin kesmiş olduğu ceza ve fark faturalarının tamamının sözleşme hükümlerine uygun olduğunu, Müvekkili şirket ile davacı arasında 10.08.2017 tarihinde kömür alım satımına ilişkin “Millileştirilmiş Elek Altı İthal Toz Kömür Alım-Satım Sözleşmesi” imzalandığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre, davacı satıcı müvekkili şirkete, standartları Sözleşmenin 4. maddesinde belirtilen kalitede kömürü satıp, teslim etmeyi müvekkili şirketin ise Sözleşmenin 6. maddesinde kararlaştırılan bedeli ödemeyi taahhüt ettiğini, Sözleşmenin 4. maddesine göre davacı Deppom’un taahhüt ettiği kömürün orijinal bazda %12 Maksimum nemli,

kuru bazda minimum %20 maksimum %38 uçucu içeren, kuru bazda maksimum %20 küllü, kuru bazda maksimum %1.00 Kükürtlü, alt ısıl değeri kCal/kg bazında minimum 5.600 değerinde ve orijinal bazda 0-50 mm ebat” değerlerine uygun olmak zorunda olduğunu, Sözleşmenin 8. maddesine göre, ürünün madde 3’de belirtilen kalite değerlerinin tespitinin, alıcının laboratuvar analiz sonuçları baz alınarak yapılacağı, gün içerisinde sevk edilen her kamyondan alınan numunelerin, gün sonunda hem ALICI hem de SATICI firmanın yetkilileri tarafından paçal edilerek 2 şahit numune oluşturulacağı, birinci numunenin,

ALICI'nın laboratuvarında kalite belirleme amaçlı analize tabii tutulacağı, ikinci numunenin ise mühürlenerek, ALICI ve SATICI arasında bir anlaşmazlık durumunda, hakemlik yapabilecek, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından akredite edilmiş bir bağımsız laboratuvara gönderilmek üzere ALICI tarafından saklanacağı, her 1.000 tonluk parti için veyahut her gün teslim edilen toplam kargo için bir laboratuvar analizi yapılacağının sözleşmede yer aldığı,

anılan hükümler uyarınca alıcının laboratuvar sonuçlarının esas alınacağı, nitekim bu sözleşme hükmünün HMK’nın 193.maddesi çerçevesinde delil sözleşmesi niteliğin olduğunu, müvekkilinin bu sorumluluğunu tam ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini, her bir parçayı bağımsız laboratuvar olan ...

A.Ş.’ye gönderdiğini ve bu numuneler üzerinden deney sonuçları da alındığını, bu yönde müvekkil şirkete hiçbir sorumluluk yüklenmesinin mümkün olmadığını, bu sebeple davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ...Belirtilen hususlar ve dosya kapsamında alınan teknik bilirkişi tespitleri de dikkate alınmak suretiyle, uyuşmazlık konusu davalı tarafça davalıya satılan toz kömürün belirtilen kül ve nem oranlarının uygun olmadığı, uçucu kükürt, alt ısıl değer ve ebat olarak uygun olduğu,

toz kömürün kullanımında nem, kül uçucu, alt-üst ısıl değerler, kükürt ve ebat bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiği, belirtilen değerlerden farklı olan toz kömürün kullanımında farklı sonuçlar elde edilebileceği, toz kömürün kullanımında istenilen sonucun elde edilememesi nedeniyle satışı yapılan kömürün taraflar arasındaki sözleşmeye uygun olmadığı, davalı tarafından düzenlenen toplam 21.689,53 USD tutarında 3 adet faturanın hesaplama şeklinin sözleşmeye uygun olduğu, davalı tarafından bunların mahsuplaştırılması ile davacıya borcu kalmadığı,

yapılan toplam hesapta davacının sınır kalori değerini geçen prim hesaplamasının hesaba dahil edildiği, bu yönü ile davacı şirketin prim alacağının bulunmadığı ve davacı taleplerinin yerinde bulunmadığı değerlendirilmiştir. Açıklanan nedenlerle davacının davasının reddine," karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı tarafça 5 adet analiz sonucundan bahsedildiğini, oysa ki davacı şirkete 7 adet laboratuvar sonucu gönderildiğini, davalı tarafın cevap dilekçesinde alt ısıl değeri düşük olan raporlara değindiğini, ancak kaliteli olan sonuçlara değinmediğini, ... A.

Ş. tarafından düzenlenen 31 Ekim 2017 tarihli raporda numunenin davalı şirketten alındığını ve bu raporda alt ısıl değeri 6068 kcal/kg çıktığını, gerekçeli kararda ve bilirkişi raporunda bu rapordan bahsedilmediğini, davalı şirket kayıtlarında davacı şirketin prim alacağına ilişkin hiçbir kayıt bulunmadığını, davacı şirkete sadece ceza faturaları gönderildiğini, dolayısıyla belirtildiği şekilde fark faturası düzenlenmesinin mümkün olmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunu hazırlayan bilirkişi heyetinin taraflar arasındaki sözleşmeyi incelemediğini,

davalı tarafın sözleşmeye uygun hareket edip etmediğine yönelik bir tespit yapılmadığını, gerekçeli kararda "davacı tarafın talebi bulunmadığından ikinci bir numunenin alınmadığı belirli bulunmaktadır." tespitinin isabetsiz olduğunu, ikinci numunenin alınması için talep gerekmediğini, taraflar arasındaki sözleşmede;

her sevkıyatta 2 numune oluşturulması ve ikinci numunenin saklanması gerektiğinin belirtildiğini, mahkeme tarafından taraflar arasındaki sözleşmenin yeterince incelenmediğini, sözleşmeye bakıldığında ... isimli laboratuvarın tarafların hakem laboratuvar olarak belirlediği laboratuvar olmadığını, dolayısıyla bilirkişilerin ihtilaf hali olduğu için İncolab isimli laboratuvardan alınan raporları esas almasının sözleşmeye aykırı olduğunu, bilirkişinin raporda 5 adet analiz sonucundan bahsedildiğini, ancak davacı şirkete 7 adet laboratuvar sonucu gönderildiğini, raporda sadece davalı şirketin belirttiği raporlara değinildiğini,

alt ısıl değeri düşük olan raporlara değinilmiş ancak kaliteli olan sonuçlara değinilmediğini, davacı şirkete yapılan ödemeleri gösterir tabloya bakıldığında da davacı şirket tarafından haksız bir şekilde bakiye alacağına yakın miktarlarda ceza faturaları kesildiği ve bu şekilde bakiye alacakların kapatılmaya çalışıldığının görülmekte olduğunu, davalı şirket tarafından davacı şirkete bir miktar ödeme yapıldıktan sonra kalan bakiyeler ceza faturası ya da fark faturası adı altında kesildiğini ve bakiyenin azaltılmaya çalışıldığını,

kömürün kalitesinin düşük olduğunu iddia eden ve sürekli davacı şirkete ceza kesen davalı şirketin tarafalar arasındaki sözleşmeyi sona erdirebilmesi mümkünken davacı şirketten kömür almaya devam etmesinin de bu iddialarını doğrular nitelikte olduğunu, davalı tarafından dosyaya sunulan 5 adet analiz raporunun sonuncusu 04/12/2017 tarihli olmasına rağmen 2018 yılında da ceza faturası düzenlendiğini, dolayısıyla 2018 yılında faturalandırılan cezalara ilişkin analiz raporlarının sunulmadığını, bilirkişi raporunda da böyle bir tespit bulunmadığını, analiz raporu olmadan ceza faturası düzenlenmesinin sözleşmeye aykırı olduğunu,

bu durumun da dikkate alınması gerektiğini,beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava; taraflar arasında düzenlenen "millileştirilmiş elek altı ithal toz kömür alım-satım sözleşmesi" kapsamında davalıdan alacak talebine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinafa konusu uyuşmazlık temelde; sözleşme kapsamında davalıya teslim edilen ürünün, sözleşme ile belirlenen standartlara uygun olup olmadığı, davalı tarafça düzenlenen ceza faturalarının sözleşmeye aykırı olup olmadığı, davacının sözleşmeye göre hak ettiği prim alacağı bulunup bulunmadığı noktalarındadır.

Taraflar arasında akdedilen 10.08.2017 tarihli Millileştirilmiş, Elek Altı İthal Toz Kömür Alım-Satım Sözleşmesinin 4.maddesinde sözleşme konusu toz kömürün hangi standartlarda olacağı kararlaştırılmış, sözleşmenin 8.maddesinde, ürünün kalite değerlerinin tespitinde alıcının laboratuvar analiz sonuçlarının baz alınacağı, gün içerisinde sevk edilen her kamyondan alınan numunelerin gün sonunda hem alıcı ve hemde satıcı tarafından paçal edilerek iki şahit numune alınacağı, birinci numunenin alıcı laboratuvarında kalite belirleme amaçlı analize tabi tutulacağı, ikinci numunenin mühürlenerek,

alıcı ve satıcı arasında bir anlaşmazlık çıkması halinde hakemlik yapabilecek Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından akredite edilen bağımsız laboratuvara gönderilmek üzere alıcı tarafından saklanacağı, hüküm altına alınmıştır. Sözleşmenin 9.maddesi ile de; alıcı laboratuvarında yapılan testler sonucunda belirlenen kalori üzerinde prim veya ceza tatbik edileceği, kül, nem kükürt, uçucu ceza değerleri üzerinden ise ceza hesaplamasının hangi formülle yapılacağı gösterilmiştir.

Sözleşme hükmünce davacı tarafa uygulanacak ceza ve ödenecek primler için davalının laboratuvar sonuçlarının esas alınacağı, ihtilaf vukunda ise Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından akredite edilen bağımsız laboratuvardan alınacak sonuçların esas alınacağı, numunelerin ise ürün sevkinden sonra davalıya teslim edilen ürünler içinden davacı ve davalı tarafça birlikte alınıp paçala edilerek 2 ayrı torbaya konulacağı, bir numunenin davalı tarafça laboratuvar incelemesinde kullanılacağı, diğer numunenin de alıcı davalı tarafça saklanacağı düzenlenmiştir.

Davalı tarafça dosyaya kendi laboratuvarında yapılmış bir analiz raporu sunulmamıştır. Yine tarafların sözleşme hükümlerince birlikte numune almadıkları, tarafların sözleşmenin bu hükmünü beraberci uygulamadıkları da belirlenmiştir. Davalı tarafça sözleşme hükümlerince niteliği belirlenen Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından akredite edilen bağımsız laboratuvar olduğu anlaşılan ... A.Ş tarafından düzenlenmiş 4 adet analiz raporu dosyaya ibraz edilmiştir.

Davacı tarafça da dava dilekçesi ekinde aynı laboratuvarda düzenlenen 2 adet analiz raporu dosyaya sunulmuştur. Davalı tarafça sözleşme maddesine aykırı olarak malların yüklendiği Zonguldak ilinde alındığı ve tarafların anlaşmasına uygun olmayan Standart laboratuvarları tarafından düzenlenmiş rapor dosyaya sunulmuş ise de bu raporun gerek numune alınış biçimi ve yeri gerekse sözleşme hükümlerince delil olarak değerlendirilme imkanı yoktur.

Dosyaya kazandırılan bilirkişi raporunda toplam 7 adet analiz raporunun esas alındığı görülmekle birlikte raporda bahsedilen 09/1110/2017 tarihli ... ve 18/04/2018 tarih ve ... numaralı analiz raporlarının dosyada bulunmadığı, gerekçe gösterilmeden davacı tarafından sunulan aynı laboratuvarın düzenlediği 2 adet raporun ise değerlendirmeye alınmadığı, davacının prim alacağına ilişkin talepleri yönünden bilirkişi kök ve ek raporunda denetime elverişli bir veri bulunmadığı, bu haliyle raporun denetime elverişli olmadığı gibi hüküm kurmaya yeterli olmadığı,

bu rapora dayanılarak kurulan hükmün eksik incelemeye dayandığı anlaşılmakla isabetli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.