İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/222 K.2024/1055

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının uluslararası nakliyat alanında faaliyet gösterdiği, davacının Fransa'da mukim dava dışı şirketler ... şirketleri arasındaki taşıma ilişkisinde emtiaların Türkiye'den Fransa'ya nakliyesi işini alt taşıyıcı olarak üstlendiği, taşınan emtiaların tesliminde yaşanan gecikmeye bağlı olarak emtiada hasar iddiası üzerine dava dışı ...

Şirketi tarafından, diğer dava dışı şirket ile davacı aleyhine Fransız adli makamları önünde dava açıldığı, yapılan yargılama neticesinde verilen karar ile tarafların karşılıklı alacakları mahsup edilerek dava dışı ... şirketinin ...

Şirketine 91.744,03-EURO ödemesine, hatalı emtianın atık mahiyetinde satılarak sovtaj uygulanmasına karar verildiğini, karara karşı davacı tarafından itiraz edildiğini, itirazın reddi ile kararın onanmasına karar verildiğini, temyiz aşamasının tamamlanması üzerine dava dışı ... şirketinin dava dışı ...

Şirketinden olan 31.215,54-EURO tutarındaki alacağından mahsup edildiğini, bakiye 16.432,41-EURO'nun ödendiğini, toplam ödemenin 47.647,95-EURO olduğunu, ... şirketinin yaptığı ödemeyi davacı şirkete rücu etmesi üzerine davacı şirket tarafından ... şirketine 47.647,95-EURO ödeme yapıldığını, söz konusu hasar/zararın meydana geldiği iddia edilen taşıma işleminin ...

A.Ş.'nin ... poliçe nolu CMR Sorumluluk Sigorta Poliçesi kapsamında olduğunu, davacı tarafından defaatle davalıya hasar ihbarında bulunulduğunu, tüm ihbarlara rağmen davalı tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığı öne sürülerek davanın kabulünü, ödenen toplam 47.647,95-EURO'nun ödeme tarihi olan 23/10/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 3499801 sayılı, 05/02/2013-05/01/2014 vadeli Yurtiçi Taşıcıyı Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile davalı şirketçe temin edildiğini, bu sigortanın yurtiçinde karayolu ile yük taşımacılığı yapan nakliyeci firmaların, taşımayı yazılı olarak taahhüt ettikleri emtiların taşınması sırasında, malın uğrayacağı ziya ve hasarlar sonucunda taşıyıcıya yüklenebilecek yasal sorumlulukları, poliçede belirtilen özel şart ve limitler dahilinde teminat altına aldığını, huzurdaki davaya dayanak kararın tercümesi incelendiğinde,

talebe dayanak hasarın "...taşınan bakır ve prinç malzemesinin İtalyan gümrüğü ... geçerken, şirket şoförünün İtalyan gümrüğüne mecburi transit taşıma belgelerinin sunmadığı için taşınan malların İtalyan gümrüğünde bloke edilmesi nedeniyle zamanında teslim edilmemesi sonucu taşıma sözleşmesine bağlı yükümlülüklerin ve yasal mevburiyetlerin yerine getirilmemesi sureti ile ve şoför ve dolayısıyla taşıyıcının tartışmasız hatası ile meydana geldiğini, konu taşımanın İtalya gümrüğü tarafından metal kaçakçılığı olarak değerlendirildiği anlaşılmaktadır." şeklinde ifade edildiğini, bu karar kapsamında davacının sorumluluğuna hükmedilmiş ise de,

davalının sorumluluğu sonucunu doğurmayacağını, davalının düzenlediği poliçe kapsamında sorumluluğunun ancak poliçe şartları ve ekli özel şartlar kapsamında, poliçe limitleri ile sınırlı olacağını, poliçenin tabi olduğu Etia Nakliyat sigortası Genel Şartlarının 5. maddesinde düzenlendiği üzere meydana gelen ziya ve hasarların sigortaya dahil olmadığını, davalı şirket tarafından düzenlenen poliçe özel şartları gereğince de, sigortalının TTK, Trafik Kanunun ve Mer'i Kanunları ile poliçe umumi ve hususi şartlarının ön gördüğü tedbirleri basiretli bir tüccar olarak almak zorunda olduğunu, yine poliçe özel şartları gereğince,

sigortalının bizzat kendisinin veya temsilcisinin veya istihdam ettiği kişilerin, araç sürücüsünün veya işletenin hileli, kasti, ağır kusurunun neden olduğu hasar ve zararların taşıma ile ilgili gecikmeden doğan zarar ve sorumluluklarının, yasa ve yönetmeliklere aykırı ticaretin teminat dışında kaldığını, yabancı Mahkeme kararı ile de sabit olduğu üzere dava konusu olayda sigortalının basiretli bir tacir gibi davranmadığını, poliçe genel ve özel şartları gereği yasal yükümlülüklerini yerine getirmediğini, hasara kendi kusuru ile sebebiyet verdiğini, bu nedenle hasarın poliçe teminatı dışında kaldığını,

hasarların poliçe genel şartlarının 22. maddesinde belirtilen sürelerde ihbarının yapılmadığını, hasardan yaklaşık 2 yıl sonra ihbar yapıldığını, bu nedenle hasarın tespitini ve incelenmesine olanak sağlanmadığını öne sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...CMR Sorumluluk Sigorta poliçesi, Pontoise Ticaret ve Versailles Temyiz Mahkemesi kararları, rücu yazısı, ödeme dekontu ve ekleri, ekspertiz raporu, hasar dosyası ve ile dayanılan diğer deliller, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli kök ve ek bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, mahkememizde de, davalı sigorta tarafından, 205/34099801 nolu ve 16/01/2013-15/01/2014 vadeli sigorta Sertifikası kapsamında düzenlenen Taşıyıcı Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile,

taşınan, 2.500.000-EUR. sigorta bedeli tutarındaki emtia hasarının teminat altına alındığı, hata ve ihmallerin de teminat kapsamında olduğu, emtianın yükleme ve teslim yerlerinin iki ayrı ülkede bulunması nedeniyle uyuşmazlığa CMR hükümlerinin uygulanması gerektiği, dava konusu emtianın alıcısına geç teslim edildiği ve alıcının zararına sebebiyet verildiği ve bu kapsamda Fransa Mahkeme’sinde açılan dava neticesinde, gecikme sebebiyle (tam ziya kabul edilerek ) davacı taşıyıcının zarardan sorumlu tutulması nedeniyle tazminata mahkum edildiği ve davacı taşıyıcının emtia sahibine 47.947,95-Eur. ödediğinin sabit olduğu,

davalı sigorta şirketince her ne kadar taşıyıcının hile/kasıt/ağır kusuru ile gecikmeden doğan zararların sigorta teminatı kapsamı dışında olduğu iddia edilmiş ise de buna ilişkin dosyaya delil sunmadığı ve poliçe kapsamında taşıyıcının kusuru oranında, zarardan, muafiyet tenzili akabinde sorumlu olacağı kanaati oluştuğundan, davacının davasının kısmen kabulü ile, 46.647,95-EUR.’nin, 23/10/2017 ödeme tarihinden itibaren fiili ödeme tarihine kadar, 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi gereğince EUR cinsinden 1 yıl vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanmak suretiyle, davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazın değerlendirilmeden hüküm kurulduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporu denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığını, dava konusu olayda taşıma belgelerinin araç sürücüsü tarafından gümrüğe ibraz olunmaması sebebi ile (T1 belgesi) İtalyan gümrüğünde 8 aylık bekleme gerçekleştiğini, huzurdaki davaya dayanak Pontoise Ticaret Mahkemesi karar tercümesi incelendiğinde telebe dayanak hasarın;" Taşınan bakır ve prinç malzemesinin İtalyan gümrüğü TRİESTE'den geçerken, şirket şöförünün İtalyan gümrüğüne mecburi transit taşıma belgelerini sunmadığı için,

(bahsi geçen T1 Belgesi)taşınan malların İtalyan gümrüğünde bloke edilmesi nedeniyle zamanında teslim edilememesi sonucu taşıma sözleşmesine bağlı yükümlülüklerin ve yasal mecburiyetlerin yerine getirilmemesi sureti ile ve şöför ve dolayısıyla taşıyıcının tartışmasız hatası ile meydana geldiğini, konu taşımanın İtalyan gümrüğü tarafından metal kaçakçılığı olarak değerlendirildiği anlaşıldığını,

bu durumda dava konusu olayda uluslararası taşıma işinde yetkin ve deneyimli olan davacı şirketin mecburi taşıma belgelerinin eksik olmasının kabul edilmesi ve bu durumun sigortalının sadece "hata ve ihmali" olarak değerlendirilmesi ve ve dava konusu hasarın poliçe kapsamında olduğunun kabulü mümkün olmadığını, davacı sigortalı şirket basiretli bir tacir gibi davranmadığını, poliçe genel ve özel şartları gereği sorumluluklarını ve yasal yükümlülüklerini yerine getirmemiş poliçe ile teminat dışı bırakılan surette hasara ağır kusuru ile sebebiyet verdiğini,

bu kapsamda artık poliçe teminatında olan "hata ve ihmal" durumunun aşıldığı ve hasarın poliçe teminatı dışında olduğunu, bu Poliçeyle ya da bu Poliçenin şart ve koşulları ve istisnalarıyla sınırlandırılmadıkça ya da istisna tutulmadıkça, teminata dahil edilmiştir.Sigortalı’nın yasa dışı veya kusurlu eylem ve fiilleri sonucunda doğan ya da Sigortalı’nın hissedar(lar)ından herhangi birisiyle ilgili dürüst olmayan davranışlarından kaynaklanan sorumluluklar, masraf ve giderler, bu Poliçe tahtında verilen sigorta teminatı ve korumasının kapsamında olmadığını,

davacı tarafından ödenen yargılama gideri ve avukatlık ücretine ilişkin talebinde poliçe teminatında değerlendirilmesi ve müvekkil şirket hakkında bu talepler yönünden de hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkeme kararında poliçe kapsamında 1.000-Euro Muafiyet olduğunu ve muafiyetin düşülmesi sonucu hüküm kurulduğu belirtilmekte ise de poliçe muafiyet düzenlemesi yanlış uygulandığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise muafiyet belirlenen hasar tazminatına uygulanmadığını, davacı tarafından ödenen fer'ilerden 1.000-Euro düşülmek sureti ile muafiyet uygulandığını, kararın bu nedenlede kaldırılması gerektiğini,

açıklanan nedenlerle, istinaf incelemesi sonucunda mahkeme kararının kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak davanın reddine karar verilmesi talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, kara yoluyla uluslararası taşıma sonucu emtianın geç teslimi nedeniyle davacı taşıyıcı tarafından dava dışı taşıtana yapılan ödemenin sigorta poliçesi kapsamında davalı CMR sigortacısından rücuen tahsili istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş;

bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.Davacı taraf, dava dışı taşıtan... şirketine ait malların Türkiye'den Fransa'ya taşınması işini üstlendiğini, davalı ile aralarında ... poliçe numaralı FF-PC nitelikli CMR sigorta poliçesi bulunduğunu, taşınan mallarda hasar meydana geldiği iddiasıyla dava dışı taşıtan şirketin dava dışı ... şirketine açtığı dava sonucunda ve ... şirketi tarafından 31.215,54 EURO ve 16.432,41 EURO olmak üzere toplam 47.647,95 EURO ödeme yapıldığını,

dava dışı ... şirketinin ödediği bu bedeli alt taşıyıcı olmaları nedeniyle ödemek zorunda kaldığı bu bedelin davalı ile aralarındaki CMR sigorta poliçesi kapsamında olduğunu, bu bedelin poliçe kapsamında davalıdan talep edildiğini, ancak davalının ödeme yapmadığını ileri sürerek, söz konusu bedelin davalıdan rücuen tahsilini istemiş.

Davalı ise, dava konusu hasarın 22/08/2013 tarihinde oluştuğunu, kendilerine 21/12/2015 tarihinde ihbar edildiğini, CMR hükümleri gereğince talebin zamanaşımına uğradığını, emtia nakliyat sigorta poliçesi genel şartları ve poliçe özel şartları gereğince hasara kusuru ile sebebiyet verdiğinden hasarın teminat dışı olduğunu, hasarın oluşundan 2 yıl sonra ihbar edilmekle tespit ve inceleme olanaklarının sağlanmadığını, genel şartların 22. maddesi gereğince hasarın tazmin edilemeyeceğini savunmuştur.

Dosya kapsamına alınan taraflar arasındaki 205-34099801 numaralı ve 16.01.2013-15.01.2014 tarihleri arasında geçerli CMR sigorta poliçesi ile davacı sigortalının uluslararası taşıma yoluyla taşınması taahhüt edilen emtialara gelebilecek zararlar nedeniyle doğacak taleplerin, CMR Konvansiyonundan kaynaklanan sorumluluklar çerçevesinde teminat altına alındığı ve 05.02.2013-15.01.2014 tarihlerini kapsayan 34099801 numaralı yurt içi taşıyıcı sigorta poliçesinin incelenmesinde, sigorta konusunun kamyon aracılığıyla İstanbul içindeki sevkiyatlarına ilişkin olduğu,

poliçenin istisnalara ilişkin maddesinde taşımadaki gecikmeden kaynaklanan hasarlarla ilgili tazminat talepleri teminat dışı bırakılmıştır.

Dosya kapsamına göre, davacının fiili taşıyan olduğu, dava dışı ... şirketinin gönderdiği malların alıcısının ise dava dışı ... şirketi olduğu, bu malların Türkiye'den Fransa'ya taşımasını gerçekleştirdiği, malların 22 palet bakır ve pirinç metal cinsinden olduğu, davacının 15/08/2013 tarihinde malları teslim aldığı, ancak malların taşıma süresini çok fazla aşan bir sürede gecikme ile teslim edildiği, geç teslim nedeniyle emtianın niteliğini kaybettiği ve sovtaj değerinin bulunduğu,

davacının Fransa Mahkemesi kararı kapsamında gecikme nedeniyle tam ziya kabul edilerek zarardan sorumlu tutulması sebebiyle tazminata mahkum edildiği ve emtia sahibine 47.947,95 EURO ödediği sabittir.Davacı şirket, dava konusu emtiayı İtalya Gümrüğünde taşıma belgesindeki eksiklik bulunmasından dolayı dava dışı alıcıya geç teslim etmiştir. Uyuşmazlık, davacının talebinin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı noktasında toplanmaktadır.

Somut olayda davacı, davalıdan, aralarındaki 205-34099801 numaralı ve 16.01.2013-15.01.2014 tarihleri arasında geçerli CMR sigorta poliçesi kapsamında talepte bulunmaktadır, poliçede kaza veya vakıa başına 2.500.000,00 EURO limitle teminat verildiği görülmüştür. Taraflar arasındaki CMR sigortası TTK'nın 1473 ve devamı maddelerinde düzenlenen bir sorumluluk sigortası türüdür.

Poliçe tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 1482. maddesine göre sorumluk sigortalarında sigortacıya yöneltilecek tazminat istemlerinin, sigorta konusu olaydan itibaren on yılda zamanaşımına uğrayacağı belirtilmiştir (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 13.12.2016 tarih ve 2016/1928 Esas, 2016/9544 Karar sayılı kararı da benzer yöndedir).

Dolayısıyla gerek emtianın hasara uğradığı olay tarihi ve gerekse dava tarihi göz önüne alındığında davalı vekilinin talebin zamanaşımına uğradığına dair itirazı yerinde değildir.

Dosyaya ibraz edilen 205-34099801 numaralı sigorta poliçesinin deniz nakliyat sorumluluğu sigortası olarak belirtilmişse de, poliçe kapsamında tüm taşıma noktalarının gözetilerek sorumluluk risklerinin sigorta ettirildiği, 16.01.2013-15.01.2014 dahil sigorta güvencesi verildiği, bu kapsamda karayolu taşımasının ve sair özellikle forwarder faaliyetlerini de sigorta güvencesine dahil sayıldığı,

davacının dava dışı ... şirketine 31.215,54 EURO hasar ve 16.432,21 EURO ise Fransa Mahkemesi yargılama gideri ve avukatlık ücreti olmak üzere toplam 47.647,95 EURO tazminat ödemesinin yapıldığı sabit olmakla, hasarın davacı tarafından gerçekleştirilen CMR Konvansiyonunu tabi uluslararası kara taşıması sırasında meydana geldiğinin saptanması,

belge eksikliği nedeniyle geç teslim sonucu zararın oluşmasında yardımcının ağır kusurundan bahsedilemeyeceği, bu hususta davalı tarafça ispata yarar belge de sunulmadığı ve davacı sigortalı taşıyıcının sigortacısına ödediği 31.215,54 EURO hasar bedelini kendi sigortacısından deniz nakliyat sorumluluğu sigortası poliçesinin Alt limitler başlıklı maddesinin 1/1. maddesi gereğince davalıdan rücuen isteyebileceği, anlaşılmıştır.

Davalı taraf hasarın geç bildirilmesi nedeniyle zararın artmasına sebebiyet verildiğini ispatlayamamıştır. Yine davalı vekilince istinaf dilekçesinde belirtilen poliçe özel şartlarının ilk derece yargılamasında bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi ekinde sunulan 205-38078527 nolu deniz nakliyat sorumluluğu sigorta poliçesinde yer aldığı, dosyaya konu olay bakımından uygulanması şartları bulunmadığı görülmüştür.

(16.01.2015-15.01.2016 tarihlerini kapsadığı) Davacı tarafından ödenen tutar, mahkeme kararı ile tespit edilen hasar bedeli ile yargı giderlerinden ibaret olup, ödeyen davacı bakımından asıl alacağı teşkil ettiğinden ödenen miktarın tamamının asıl alacak olarak kabulü ile karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından davalı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda davalı vekilinin istinaf isteminin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.