İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2021/30 K.2024/463

Taraflar arasındaki İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirkete Nakliyat Emtia Sigortası Abonman Sözleşmesi ile sigortalı olan dava dışı ... ait elektrikli toz emici tirbün cinsi emtianın dava dışı ...

A.Ş. tarafından ... plakalı tır ile parsiyel yük olarak sorunsuz bir şekilde getirildiğini, 18/07/2018 tarihinde gümrük işlemleri için da valı şirkete ait antrepoya teslim edildiğini, emtianın burada bulunduğu sırada antrepo içerisinde yapılan istifleme/yer değiştirme işlemi sırasında forklift çatalları üzerinden düşürülerek hasarlandığını, gümrük işlemlerinin tamamlanmasını takiben 19/07/2018 tarihinde sigortalının ...'da bulunan deposuna hasarlı şekilde teslim edildiğini, bağımsız eksperden alınan ekspertiz raporuna göre belirlenen 77.480,10 TL hasar bedelinin 10/08/2018 tarihinde sigortalıya ödendiğini,

böylece TTK 1472 md gereğince sigortalının haklarına halef olunduğunu, hasar bedelinin rücuen tahsili hususunda davalı şirkete ve davalının sorumluluk sigortacısına başvurulduğunu, ...

Sigortanın poliçe kapsamında 57.430,47 TL ödeme yaptığını, müvekkili şirket tarafından ödenen 77.480,10 TL sigorta tazminatının içinde 7.043,65 TL ilave bedel bulunduğunu, bu bedel düşüldükten sonra kalan bedelin 70.436,45 TL olduğunu, 70.436,45 TL'den ... sigorta tarafından ödenen 57.430,47 TL 'nin mahsubu sonucu kalan 13.005,98 TL'lik hasar bedelinin rücuen tahsili talebiyle davalı aleyhine Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası üzerinden takibe girişildiğini, davalının takibe ve borca itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla itirazın iptali ile takibin devamını, davalı tarafın icra/inkar tazminatı ile mahkumiyetini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacı ile sigortalısı arasındaki Nakliyat Emtia Sigortası Poliçesine göre; hatalı ambalajlama, istifleme ve aktarmadan kaynaklanan zararların poliçe teminatı dışında olduğunu, davacının sigortalısına ödeme yaparken basiretli bir tacir gibi davranmadığını, dolayısıyla üçüncü kişilere karşı talep hakkının ortadan kalktığını, dava dilekçesine ekli Nakliyat Sigortası Ekspertiz raporunun kabulünün mümkün olmadığını, sovtaj bedeli ile ilgili muvafakatlerinin bulunmadığını beyanla davaınn usul ve esastan reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "..Davacı sigorta şirketine ekspertiz hizmeti veren ....Ltd.Şti. tarafından düzenlenen rapor ile davalı şirket sigortacısı ... A.Ş.

Genel Müdürlüğüne düzenlenen ekspertiz raporunda hasara konu ... marka ... model ... seri nolu makine için hesaplanan hasar bedellerinde makineye alt ... isimli firmaca düzenlenen 09/07/2018 tarih ve ... nolu fatura bedelinin dikkate alındığı anlaşılmakla taraflar arasında makine bedeli ile makinenin sovtaj bedeline yönelik ihtilaf bulunmadığı, hesaplamalarda değerlendirmeye alınan makineye ait fatura birim bedelinin piyasa rayiçlerine uygun olduğu, makinenin fiilî durumu (ağır hasar) gözetilerek 1.200,00 TL sovtaj bedelinin kabul edilebileceği belirtilmiştir.

Davacı sigorta şirketi emtia nakliyat sigortası kapsamında 77.400,10 TL tazminatı dava dışı ... hesabından 10/08/2018 tarihli EFT ödeme dekontu ile yaptığından TTK m.1472 ve TBK m.183 ve devamı hükümlerine göre sigortalısına halef olmuştur. Bu nedenle işbu davayı ikame etmekte haklı olacaktır.

Her ne kadar taşıma süreci tamamlandıktan sonra antrepo sahasındaki aktarma sürecinde hasar meydana gelmiş ise de, sigortacı ile sigortalısı arasında anlaşma gereği tazminatın ödenmiş olup dava lının saklama-ardiye hizmetine ilişkin sözleşmeye göre sorumlu olduğu yük ilgilisi ve sigortacıdan her hangi birinin kendisine yönelmesinde itiraz sebebi olamayacaktır.

Davacının ödemesi içinde yer alan %10 bedel artış farkını davalıya yansıtamayacağı, nitekim davacının da bu miktarı düşerek rücu davasını ikame ettiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle davalının sovtaj hesabı yapılarak belirlenen 70.436,45 TL emtia zararından sorumlu tutulması mümkündür. Bu miktardan 57.430,47 TL miktarın davalının sorumluluk sigortacısı karşılamış olup bakiye davacı alacak 13.005,98 TL hesaplanmıştır.Davacının bu miktarı rücu edebilmesi akdi halefıyeti gereğidir.

Zira muafiyet veya istisna gibi sigortacı ödemesinde ayrık olarak poliçe şartlarına karşın, davalının sorumluluğu tüm emtia zararı bakımından olacaktır. Bu durumda, bakiye 13.005,98 TL asıl alacağın varlığı kabul edilmelidir.Meydana gelen zarardan sorumluluk ile ilgili değerlendirmeye gelince, davalı ticari saklama hizmeti veren bir sermaye şirketidir.

Komisyoncu özeni ile saklama hizmetini vermek ve bedeli karşılığı verdiği saklama hizmeti sırasında oluşan zararları tazmin etmesi esastır. Bu nedenle bakiye hasar bedelinin tamamının tazmininden sorumlu olduğu sonucuna varılmıştır.

Davacının ödeme yaptığı tarih itibariyle rücu hakkının doğduğu ve temerrüdün oluştuğu, icra takibi ile talep edilen rücu tazminatı ve işlemiş faiz miktarında hukuka aykırılık ve fazlalık bulunmadığı tespit edilmekle davanın kabulüne, davalı/borçlunun Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası üzerinden takibine girişilen dava ve takip konusu 14.823,46 TL'lik borca vaki itirazının iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına, takip konusu asıl alacağa - davacının talebi aşılmamak üzere- takip tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4489 Sayılı Kanun ile değişik 2.md gereğince T.C. Merkez Bankası tarafından kısa vadeli avans kredilerine uygulanan faiz oranları dikkate alınarak yıllık % 19.50 ve değişen oranlarda basit usulde (3095 S.K.

Md 3.) temerrüt faizi uygulanmasına, yasal şartlar oluşmadığından davacı lehine icra/inkar tazminatı takdirine yer olmadığına" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bahse konu takip ve akabinde aleyhlerine ikame edilen dava, esasen borçlu olmadıkları, davacı ...

A.Ş.’nin dava dışı sigortalısı olan ...’e yapmış olduğu "ex gratia-hatır ödemesi"nden kaynaklı olup,bu ödemeden dolayı taraflarına sorumluluk atfedilmesinin hukuka ve Türk Ticaret Kanununa aykırılık teşkil ettiğini, müvekkili şirketin, gümrüklü antrepo işletmek üzere kurulmuş A Tipi genel antrepo sahibi olduğunu, müvekkili firmanın deposunda muhafaza altına alınan dava dışı ...’e ait elektrikli toz emici türbin eşyanın, eşya sahibine gönderilmesi hususunda yer değiştirme/aktarma yapılması neticesinde hasar meydana geldiğini,

davacı tarafın bu anlamda sunmuş olduğu delil niteliğindeki nakliyat abonman mukavelenamesinde görüleceği üzere açıkça "yükleme, boşaltma ve aktarma rizikoları" teminattan hariç tutulduğunu ancak buna rağmen davacı tarafın kendi sigortalısına karşı zararın tamamını tazmin ettiğini ve bu doğrultuda müvekkili sigortacısı ...

A.Ş.’den tahsil etmediği kalan miktarı yani işbu davaya konu 14.823,46 TL‘yi müvekkilinden talep ettiğini ancak sigorta şirketinin halefiyete bağlı 3. Kişilere rücu davası açma hakkının ilk koşulunun, poliçe kapsamında ödeme yapma yükümlülüğünü yerine getirmek olduğunu, davacı tarafın, poliçe çerçevesinde ödeme yükümlülüğüne aykırı davranarak,

kendisi tarafından düzenlenmiş olan poliçeye dayalı olarak ödeme yaparken basiretli bir tacir gibi davranarak gerekli incelemeyi yapması gerekirken bu şekilde davranmadığını ve poliçe teminatında olmayan bir ödemeyi iradi olarak gerçekleştirdiğini, dolayısıyla da halefiyete bağlı 3. Kişilere karşı ileri sürülebilen talep hakkının ortadan kalktığını,

bilirkişi heyeti tarafından da söz konusu hasarın aktarma sürecinde meydana geldiğinin kabul ve tespit olunduğunu ancak bu hususun öncelikle bilirkişi heyeti tarafından ve bu yöndeki itirazlarına rağmen ilk derece mahkemesi tarafından göz ardı edildiğini ve akdi varlığın tek başına halefiyete sebebiyet verdiği şeklinde mevzuata aykırı ve hatalı sonuca varıldığını, bilirkişi heyeti tarafından taraflar arasında makine bedeli ile makinenin sovtaj bedeline yönelik ihtilaf bulunmadığı değerlendirilmesi yapıldığını oysaki cevap dilekçesinde belirttiği üzere;

sovtaj bedeli açısından muvafakatleri olmadığını, çünkü sovtaj bedeli için her iki tarafın da en yüksek bedel alma hususunda araştırma çalışmalarının yürütülmesi gerekmesine rağmen davacı tarafça sözde en yüksek bedel olarak 1.200,00 TLnin belirtildiğini, yazışmalarda ise müvekkili sigorta yetkilileri tarafından sovtaj bedeli için araştırmalar devam etmesine rağmen müvekkili firma tarafından salt olarak cevabi yazı gönderilmediği yani susma kabul sayılarak bu bedel üzerinden ve ayrıca bahse konu eşyanın davacı tarafın sigortalısına bırakılarak sürecin sonlandırıldığını,

"teminata giren her bir hasarda USD 2.000,00 TL tenzili muafiyet uygulanacaktır." hükmü kararlaştırılmış olmasına rağmen bahse konu olayda bu bedelin sigortacı tarafından mahsubunun gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği hususuna bilirkişi raporunda yer verilmediğini beyanla Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/638 Esas, 2020/539 Karar sayılı 18.09.2020 tarihli “davanın kabulüne” ilişkin kararın usul ve esastan hukuka aykırılıklar taşıması nedeniyle ortadan kaldırılmasına, yargılama giderleri ile ücret-i vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Davacı sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalısına ödenen hasar tazminatının davalıdan rücuen tahsili amacıyla yapılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.

İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, antrepoda zarar gören emtia nedeniyle bakiye hasar bedelinin davalıdan talep edilip edilemeyeceği, sovtaj bedeli hesaplanmasının yerinde olup olmadığı, sigorta sözleşmesinde yer alan tenzili muafiyet kaydından davalının yararlanıp yararlanamayacağı noktalarındadır. Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında Büyükçekmece ... İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı takip dosyasında, "... nolu poliçeye istinaden ödenen zararın rücu " sebebine dayalı olarak 13.005,98 TL asıl alacak ve 1.820,48 TL işlemiş faizin tahsili istemiyle 29.04.2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine icra takibi durmuştur.Davacı tarafından, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. Maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

Davacı ile dava dışı sigortalısı arasında 01.01.2018 tarihli nakliyat abonman mukavelenamesi imzalandığı, bu mukavelename ile tüm Dünya ülkelerinden Türkiye'ye ithal ve Türkiye'den bu ülkelere ihraç edeceği ve transit olarak taşınacağı iştigal konusu her türlü emtianın nakliyatının sigorta kapsamına alındığı, dosya kapsamında bulunan Gümrük Beyannamesine göre gönderici-satıcı ... isimli şirket tarafından dava dışı sigortalı-alıcı ...

1 adet elektrikli toz emici türbinin 11.07.2018 tarihli konşimentoda yazılı olduğu üzere İtalya'dan Türkiye'ye gönderildiği, davacı tarafça 01.01.2018-01.01.2019 tarihlerini kapsayan dönem için İtalya'dan Türkiye'ye getirtilecek elektrikli toz emici türbinin teminat kapsamına alındığı 12.07.2018 tarihli ... nolu müstakil bir sigorta poliçesi sunulduğu, bu poliçeye göre sigorta bedelinin 82.000 TL olduğu, teminata konu türbinin 12.07.2018 tarihinde gümrük işlemleri için davalı şirket antreposunda bulunduğu sırada antrepo içerisinde düşürülerek hasarlandığı,

77.480,10 TL hasar bedelinin dava dışı sigortalıya 10.08.2018 tarihinde ödendiği ve bu miktar kadar hak ve alacağın sigortalı tarafından davacıya temlik edildiği, icra takibine geçilmeden önce davalının sorumluluk sigortacısı olan ...'ya rücu başvurusu yapılması üzerine davacıya 57.430,47 TL ödeme yapıldığı,

davacı tarafça sigorta tazminatının içinde yer alan 7.043,65 TL ilave bedel düşülerek bakiye hasar miktarı yönünden davalı hakkında icra takibi yapıldığı anlaşılmaktadır.6102 sayılı TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortacısına tazminat ödemiş olması ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir.

Sigortacı ancak sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.Sigorta poliçesi teminatı kapsamında olmayan hasar ödemeleri yönünden ise sigortalının mesul olanlar hakkındaki dava hakkını veya alacağının sigorta şirketine devir ve temlik etmesi halinde sigorta şirketinin temlik alan sıfatıyla zarar sorumlularına başvuruda bulunmasına yasal bir engel bulunmamaktadır.

(Yargıtay 11.H.D 11.09.2017 tarih ve 2016/7257 E-2017/4196 K.) Somut olayda, davalının işlettiği antrepoda düşürülerek hasar gören emtia nedeniyle davacı sigorta şirketinin, dava dışı sigortalısına ödeme yaptığı ve alacağı temlik aldığı gözetildiğinde davacının, sigortalısına halef olarak davalıdan bakiye hasar bedelini talep edebileceği anlaşılmakla bu yöne ilişkin davalının istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamına göre dava dışı sigortalının yurt dışından ithal ettiği emtianın davalı tarafından işletilen antrepo içerisinde forkliftle yer değiştirilmesi esnasında düşürülerek hasara uğradığı, 08.08.2018 tarihli ekspertiz raporunda yer alan üretici firma tespitlerinde düşme eylemi sonrasında makinenin ağır hasarlı duruma geldiğinin, onarım maliyetinin ekonomik olmayacağının ve onarılması halinde ise garanti kapsamı dışına çıkılacağının belirtildiği,

aynı yöndeki bilirkişi raporunda da dava konusu elektrikli toz emici türbin emtiasının kullanılamayacak duruma geldiği ve makineden beklenen verimin alınamayacağı tespitine yer verildiği anlaşılmaktadır. Davacı sigorta şirketi için düzenlenen rapor ile davalı sigortacısı ...

A.Ş. için düzenlenen raporda hasara konu makine için ... isimli firmaca düzenlenen 09.07.2018 tarih ve ... nolu fatura bedeli ve üretici firmanın onarım yapılması halinde garanti kapsamı dışına çıkılacağı yönündeki tespiti değerlendirilerek sovtaj bedeli belirlenmiş olup, hükme esas alınan bilirkişi raporunda da bu bedelin makinenin fiili durumuna uygun olduğu belirtilmekle sovtaj bedeline ilişkin davalının istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Mahkemece sovtaj bedeli ve davalının sorumluluk sigortacısı tarafından yapılan ödeme tenzil edildikten sonra bakiye hasar bedelinden davalının sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik yoktur.

Diğer yandan davacı sigorta şirketi ile dava dışı sigortalısı arasında imzalanan nakliyat emtia sigortası abonman sözleşmesinde yer alan tenzili muafiyeti kaydı, sigorta poliçesinin tarafları açısından geçerli olup, uyuşmazlığın sigorta sözleşmesinden değil, alacağın temliki hükümlerinden kaynaklandığı gözetildiğinde bu husus poliçenin akidi olmayan davalı tarafından ileri sürülemeyecek olup, bu yöne ilişkin davalının istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.