İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2022/1416 K.2024/1054

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Adana ilinden aldığı karpuzları İstanbul da halde komisyonculuk yapan davalı tarafa gönderdiğini, davalı tarafın karpuzları komisyon karşılığında sattıktan sonra kendi komisyon hakkını aldığını ancak müvekkiline ait parayı iade etmediğini, müvekkilinin davalı tarafa gönderdiği karpuzlara ait sevk irsaliyelerinin olduğunu, müvekkilinin hakkını ve kendi komisyonculuk ücretini gösteren faturaları müvekkiline gönderdiğini ve bu faturalarda müvekkilinin hakkının toplam 36.484,00-TL olduğunu, müvekkilinin kendine gelen faturaların karşılığında davalı tarafa fatura kestiğini,

müvekkilinin alacağı olan 36.484,00-TL'nin 13.500,00-TL sinin iki seferde havale yoluyla ödendiğini, geriye kalan 22.984,00-TL'nin davalı tarafından ödenmediğini, alacağın tahsili amacıyla davalı taraf aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün...

Esas sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığını, davalı tarafın haksız ve mesnetsiz olarak yaptığı itiraz ile takibin durduğunu ve tüm bu nedenlerle davalı şirket tarafından yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, davalının alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkili şirket arasında varolan ticari ilişkiye bağlı olarak yaş sebze ve meyve ticareti alım satımı gerçekleştiğini, bu doğrultuda kesilen faturalara karşılık olarak ödemelerin yapıldığını ve toplam borç karşılığı olarak 2 adet çek karşılığı olarak ödendiğini, müvekkil şirket tarafından işbu çekler alacaklı ...’nun babası ...’ya teslim edildiğini, bu şahsın yine bir yakınına söz konusu çekleri tahsil ettirerek müvekkilinden söz konusu alacağını almadığını söyleyerek haksız şekilde menfaat elde etmeye çalıştığını,

davacı tarafın mükerrer tahsilat yapmak isteyerek kötü niyetli olduğunu ve tüm bu nedenlerle davanın reddine, davacının %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "... davacı tarafın davalı tarafa mal satışı yapıp faturalar düzenlediği, davalı tarafın borcun bir kısmını ödediği bakiyesini ödememesi üzerine icra takibi yapıldığı, davalı tarafça icra takibine itiraz edildiği, davalı tarafça mal alındığı halde bakiye borcun ödenmediği ve çekle ödeme yapıldığı savunulmuş ise de usulüne uygun ispat olunamadığı,

tarafların tacir olmaları sebebiyle davalı tarafça kısmi ödeme yapıldığı tarihten itibaren faiz istenebileceği, asıl alacak ve faiz miktarlarının bilirkişi tarafından hesaplandığı anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne, davalı tarafın ödeme yapmadığı halde haksız ve kötü niyetli olarak icra takibine itiraz ettiği anlaşıldığından davalı tarafın asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatı ödemesine, davanın kısmen kabulüne" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Tarafça uyuşmazlık konusu fatura bedellerinin kalan kısmı olan 22.984,00 TL'nin çek karşılığı ödenmiş olduğunu beyan ettiğini, mahkeme bu beyan doğrultusunda inceleme yapmadığını, öncelikle bu inceleme yapılmadan hüküm kurulmuş olması yargılamanın seyrini etkilediğini, dolayısıyla kararın kaldırılması gerektiğini, davacı şirket tarafından müvekkil aleyhine haksız icra takibi başlatıldığını, taraftan mükerrer taleplerde bulunulduğundan ötürü itirazda bulunma ihtiyacı hasıl olduğunu,

söz konusu icra takibini başlatan davacı şirket tamamen kötü niyetli hareket etmiş olmakla birlikte ödeme aracı olarak çek kullanılması ve çek suretlerinin celp edilmeyişi bu kötü niyeti örttüğünü, mahkemeye çek bilgilerinin detaylı olarak sunulması ancak bankaya yazı yazılarak söz konusu çeklerin akıbetinin ve ibraz edenin bilgilerinin istenmeyişi ispat ve savunma hakkının kısıtlandığını, ayrıca söz konusu icra dosyasında faiz haksız işletildiğini, bu husus mahkemenin gerekçeli kararında ve hükme esas alınan Bilirkişi Raporunda sabit olduğunu, davanın kısmen kabul edildiğini, çünkü faiz başlangıç tarihi hatalı olduğunu,

dolayısıyla dosyaya itiraz edilmesi icra inkar tazminatı taleplerinin kabulüne karar verilmesini gerektirmediğini, bu hususlar da ayrıca göz önüne alındığında mezkur hükmün kaldırılmasına karar verilmesini, açıklanan nedenlerle, istinaf talebinin kabulüyle, İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/109 E. Ve 2019/335 K. Sayılı ilamının Bölge Adliye Mahkemesince kaldırılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, faturalara dayalı alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İlk derece mahkemesince 2016/109 Esas sayılı dosyası üzerinden verilen davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın davalı vekilince istinafı üzerine dairemizce davalı tarafın ödeme savunması bakımından çeklerin akıbeti araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği nedeniyle kararın kaldırılmasına karar verilmiş, ilk derece mahkemesince 2022/54 Esas sayılı dosya üzerinden davanın yeniden kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Davacı tarafça, 3 adet faturadan kaynaklı bakiye alacağın ödenmediğinden bahisle tahsilini istemiş, davalı ise, borca karşılık 2 adet müşteri çekinin verildiğini, çeklerin davacının babası ...’ya teslim edildiğini, çeklerin tahsil edildiğini belirterek davanın reddini savunmuştur. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, ödeme noktasında olup, davalı ödeme savunması kapsamında, 2 adet müşteri çekinin bilgisini vermiştir.

Dairemizin kaldırma kararı sonrası ... bankasına müzekkere yazılmış, 2 adet müşteri çekinin bilgisini vermiş olup keşidecisi ... olan ... Bankası Esenyurt Şubesine ait 31.10.2012 tarihli 20.000,00 TL ve yine aynı şubeye ait 27.11.2012 tarihli 15.000,00 TL bedelli çeklerin akıbetleri ile tahsil edilip edilmediği, ibraz edenin bilgileri ve çeklerin önlü-arkalı sureti istenmiştir.

Gelen cevap yazısından söz konusu çeklerin ... tarafından ibraz edilmesi üzerine ödendiği ancak çek görüntülerine ulaşılamadığının bildirildiği görülmüştür.

Davalı vekili istinaf başvurusunda ödemeye konu çekler hakkında inceleme yapılmadan hüküm kurulduğunu iddia etmiş ise de ilk derece mahkemesince ilgili bankadan çek bilgilerinin istendiği, akıbetinin sorulduğu ancak banka cevap yazısında çekin ... tarafından ibrazı üzerine ödendiği ve çek görüntülerine ulaşılamadığının bildirilmesi karşısında istinaf istemi yerinde görülmemiştir. İspat külfeti üzerinde olan davalı tarafın ödeme savunmasını usulünce ispatlaması gerekir.

Davalı tacir olup basiretli iş adamı gibi hareket etmesi gerekmektedir. Davalı taraf çek tevdi bordrosu sunmadığı gibi yargılamada ticari defter ve dayanaklarını da ibraz etmemiştir. Yine bankadan gelen cevap yazısına göre çekleri tahsil eden davacı taraf değil dava dışı üçüncü kişi ...'dır.

Bu durumda davacının davalıya sattığı mala karşılık davacı tarafın belirttiği 13.500 TL ödeme dışında bir miktar bulunmadığından takibe konu faturalar toplamı olan 34.484,00 TL den 13.500 TL düşüldüğünde 22.981,73 TL asıl alacağı kaldığı anlaşılmıştır. Davacı taraf kaldırma kararı sonrasında 26/01/2022 tarihinde dava değerini 22.981,73TL' den 24.945,01 TL olarak ıslah etmiştir.

Ancak dava niteliği gereği itirazın iptali davası olmakla birlikte davanın alacak davası olarak ıslah edilebileceği ve dava değerinin de ancak bu şekilde arttırılabileceği açıktır. Her ne kadar ıslah prosedürüne uyulmamış ve ıslah dilekçesinden HMK 31. madde gereğince mahkemece talep açıklatılmamış ise de davacı tarafın davaya konu ettiği değere yönelik iradesinin takip talebine konu ettiği tüm kalemler yönünden olduğu anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesince 22.981,73 TL asıl alacak, 1.511,00 faiz ve 313,05 TL ihtiyati haciz masraf ve vekalet ücreti üzerinden toplam 24.805,78 TL alacak yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Davalı vekilinin işlemiş faize yönelik istinaf başvurusu yönünden. TBK'nın 117. maddesine göre, muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.

Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle borçlu temerrüde düşmüş olur. Aksine bir sözleşme olduğu veya taraflarca vade belirlendiği iddia ve ispat edilmediğine davalının temerrüdü gerçekleşmemiştir. Bu durumda davacının işlemiş faiz alacağı bulunmamaktadır. Davalı vekilinin buna yönelik istinaf istemi yerindedir.

Ayrıca, icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için takibe konu alacağın likit olması zorunludur. Her uyuşmazlığın kendine özgü özelliklerine göre değişmekle birlikte, bir uyuşmazlıkta alacağın likit olup olmadığı belirlenirken alacak ve onun borçlusu birlikte değerlendirilmelidir.

Buna göre, likit bir alacaktan söz edilebilmesi için ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi veya bilinmesinin gerekmekte olması; böylece, borçlunun borç tutarını tahkik ve tayin etmesinin mümkün bulunması; başka bir ifadeyle, borçlunun yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda olması gerekir.

Gerek borç ve gerekse borçlu bakımından, bu koşullar mevcut olduğunda ortada likit bir alacak bulunduğu kabul edilmelidir. Eldeki davada, dava konusu alacak tutarı faturalara dayanmış olmakla likit (belirlenebilir) olup, kabul edilen miktar üzerinden davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesinin şartları oluşmuş bulunmaktadır. Buna yönelik davalı vekili istinafı yerinde değildir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesince işlemiş faize ilişkin talebin kabulüne karar verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce ilk derece mahkemesi kararı düzeltilerek yeniden esas hakkında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.