İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2022/446 K.2022/735

İlk derece mahkemesince verilen davanın reddine yönelik hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ...'nin ... Bankası, ... Tahtakale Şubesi'nin ...

IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen, ... seri numaralı, 31.05.2022 tarihli, keşide yeri İstanbul olan 50.000-TL bedelli çekin zilyedi olduğunu, müvekkilin zilyedi olduğu çekin, müvekkilin acil paraya ihtiyacı olması nedeniyle çeki kırdırmak üzere götürdüğü kişiler tarafından alındığını, ancak taraflarca anlaşılan çek bedeli müvekkile ödenmediğini, sonrasında ise bir daha bu kişilere ulaşılamadığını, çeki eline geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesinin halen söz konusu olduğunu, çekin 3. şahısların eline geçmesi müvekkil açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden,

çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, devamında da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacının sunmuş olduğu şikayetçi ifade tutanağından anlaşıldığı üzere çekin cebren veya hırsızlık yoluyla davacıdan alınmadığının görüldüğü, çek üzerinde hak sahibinin davacı veya çeki teslim etiği kişinin olup olmadığı hususunun yargılamayı gerektirdiği, TTK'nun 818. maddesi yollamasıyla 759. ve devamı maddelerine ilişkin zayi sebebiyle çek iptali davası açılabilmesi için, çekin zayi olması gerektiği, dosyada mevcut bilgi ve belgelerden üzere çekin zayi olmadığının anlaşıldığı, bu nedenle zayi sebebiyle çek iptali davası açılamayacağı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; Yargıtay kararlarından da anlaşılacağı üzere çekin kaybolması nedeniyle açılan davada verilecek iptal kararının bir ilam değil tespit niteliğinde haiz bir karar olduğundan iptalinin mümkün olduğunu, hal böyleyken telafisi imkansız zararların doğmaması adına ivedilikle karar verilmesi gereken ve iptali mümkün olan bir davada, çekin müvekkilinin elinden çıktığının da savcılık dosyası ile sabit iken davanın reddi yönünde hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek, ivedilikle ödeme yasağı konulmasını sonrasında ise İlk Derece Mahkemesi'nin kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757. madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açılanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Hamil TTK 651. maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek.TTK 652 maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. TTK'nun 818 inci maddesi yollaması ile aynı yasanın 680 inci madde uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması hâlinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup böyle bir çek için zayii nedeniyle çek iptali davasın açılabilecektir.

Somut olayda davacı talebe konu çeki nakit paraya ihtiyacı olması nedeniyle çek bedelini ödemeyi taahüt eden şahıslara verdiği ancak bu şahısların çek bedelini ödemediği gibi çeki de kendisine iade etmediğini belirterek zayi belgesi talep etmiş olup, çek talep edenin rızası dışında elinden çıkmadığından çekin zayii olmadığının kabulü gerektiği gibi kendi rızası ile çeki devretmiş olmasına göre çek de hamil sıfatı da bulunmamaktadır.

Bu durumda mahkemece çekin zayii olmadığı kabul edilerek talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.