İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2023/1518 K.2024/82

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı tarafça istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; ... ticaret sicil nolu ...'ndeki hisse payının 01.01.2023 tarihinde satıldı. Hisse bedeli ise 39.470 $ karşılığında 30.09.2023 vadeli senet ile ödendiğini,19 yıllık ortaklık döneminde zaman zaman istediği mali tablolar tarafına verilmediği için şirketin gerçek değeri konusunda yanıltıldığını düşündüğünü bu nedenlerle bilirkişi tayin edilerek, şirketin gerçek değerinin ve hisse bedelinin tespit edilmesi konusunda karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalıya dava dilekçesi henüz tebliğ edilmeden karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Davacı açmış olduğu işbu dava ile; ... ticaret sicil nolu ...'ndeki hisse payını rızasıyla sattığını,

hisse bedelinin tarafına ödendiğini ancak şirketin gerçek değeri konusunda yanıltıldığı iddiası nedeni ile şirketin gerçek değeri ve hisse bedelinin tespitine karar verilmesini talep etmiş ise de 6102 sayılı TTK'da hisse değerinin tespiti hangi hallerde yapılacağı düzenlenmiş olup salt devir ettiği hisse bedelinin değerini bu şekilde değerinin tespitinde hukuki yararı bulunmamakta olduğu gibi HMK 106/1 maddesi gereğince tespit davası yoluyla mahkemeden bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun, yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesinin talep edilebileceği,

ancak HMK 106/2 maddesinde ise tespit davası açanın kanunlarda belirlenen istisnai durumlar dışında bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararının bulunmasının gerektiği hüküm altına alınmış olmakla bu yönde bir tespit davası açılmasında davacının hukuki yararının bulunmadığı düşünülmekle davanın hukuki yarar yokluğundan reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararının yerinde olmadığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve bilirkişi tayin edilerek, şirketin gerçek değerinin ve hisse bedelinin tespit edilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, anonim şirket hisse değerinin tespiti davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davacının eldeki tespit davasını açmakta hukuki yararı bulunup bulunmadığı noktasındadır. Davacı tarafından, davalı ...ndeki hisseleri dava dışı üçüncü kişilere satılmıştır.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 106/1.

Maddesine göre, tespit davası yoluyla, mahkemeden, bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir. Ancak maddenin ikinci fıkrasına göre, tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır. Bunun yanı sıra maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz.

Tespit davasının konusunu ancak hak veya hukuki ilişkiler oluşturur. Bu kapsamda her çeşit hukuki ilişki tespit davasının konusu olabilir. Buna karşılık, somut bir olaydan doğmayan, soyut hukuki ilişkilerin tespiti istenemez. Ayrıca davacının tespit davasına konu edilen hukuki ilişkisinin hemen tespit edilmesinde hukuki yararının bulunması şarttır. Bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığı yahut yokluğu, tespit davası açılabilmesi için yalnız başına yeterli değildir.

Bundan başka, o hukuki ilişkinin var olup olmadığının mahkemece hemen tespit edilmesinde, davacının korunmaya değer, meşru bir hukuki yararının bulunması şarttır.

Bu şartın gerçekleşmesi ise, davacının bir hakkı veya hukuki durumu güncel (halihazır) bir tehlike ile tehdit edilmiş olmasına; bu tehdit nedeniyle, davacının hukuki durumu tereddüt içinde olması ve bu hususun davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmasına; yalnız kesin hüküm etkisine sahip olup, icraya konulamayan tespit hükmünün, bu tehlikeyi ortadan kaldırmaya elverişli olmasına bağlıdır.

Davacının tespit davası ile istediği hukuki koruma diğer dava çeşitlerinden biri ile sağlanabiliyorsa, o zaman davacının tespit davası açmakta hukuki yararı yoktur. Somut olayda dava anonim şirket hisse değerinin tespiti istemiyle açılmış olup, dava sonunda elde edilecek hüküm davacının tespit davası açmasına neden olan tehlikeyi bertaraf edebilecek nitelikte değildir.

Dolayısıyla, yukarıdaki açıklamalar karşısında davacının eldeki davayı açmasında hukuki yararı bulunmamaktadır. Tespit davasının konusunun hak veya hukuki ilişki olması ve davacının tespit davası açmakta hukuki yararının bulunması, dava şartıdır. Somut olayda davacının hukuki yararı bulunmadığından HMK'nın 115/2. Maddesi uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddi gerekir.

Hal böyle olunca mahkemece tespit davasının reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacının yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.