İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2023/278 K.2024/1227

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... (...) adlı ABD bayraklı ... karakterinde, 16,76 boyunda ...- ... no'lu motorlara sahip teknenin maliki olduğunu, şirket yetkilisinin ... olduğunu, şirketin kuruluşu, teknenin alımı ve mülkiyetine dair tüm bilgi ve belgeler gerek davalı sigorta hasar dosyasında olduğunu, ... tarafından 18.09.2014 tarihinde ... no'lu poliçe ile davalı şirkete sigorta ettirilmiş olduğunu, ... no'lu "yatım paket poliçesi" ile 18/09/2015-18/09/2016 tarihleri arası tarihler içinde yeniden (zeyilname) poliçe düzenlenmiş ve primleri de davalı tarafça tahsil edildiğini,

tekne ile ilgili olarak 17.09.2014 tarihinde ...

AŞ. bağlama hizmeti sözleşmesi akdedildiğini, maliki olduğu teknenin satışı için ilana koyduğunu ve dava dışı ve kendisinin ... olduğunu beyan şahsın, müvekkili şirket yetkilisi ... ile irtibata geçtiğini, teknenin bir defaya mahsus gösterildiğini ve sonrasında ödeme ve devir işlemleri için şifahi mutabakat sağlandığını, mutabakattan günlerce ses alınmadığını, ... adlı şahsın aramalara da cevap vermediğini, tekneye bakmaya giden şirket yetkilisi ...'nin, teknenin yerinde olmadığını gördüğünü, teknenin bağlı olduğu ...'nın üç güvenlik noktasından geçilerek ulaşılabilen bir yer olduğunu,

teknenin yerinde olmaması güvenlik zaafiyetinin olduğunu, hırsızlık eyleminden ötürü müvekkilinin büyük mağduriyeti olduğunu, incelenen kayıtlar ve davalı sigorta eksperinden alınan bilgi dahilinde kendisini ... olarak tanıtan ve Savcılık soruşturması sonucunda ise sahte kimlik kullandığını öğrendikleri kişi tarafından yapıldığını düşündükleri davalı şirket hasar dosyasında müvekkili rızası hilafına teknenin çalınmış olduğunu, davaya konu poliçeden kaynaklı teknenin hırsılık tarihi itibariye gerçek değerinin tespiti ve davalıdan tahsilini,

hasar dosyasının oluştuğu ve hırsızlık eyleminin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini ve müvekkiline ödenmesini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davacı vekili tarafından sunulan 14/05/2019 tarihli ıslah dilekçesi ile 1.654.04- Euro'nun 20/11/2015 tarihinden itibaren Euro üzerinden ticari kredilere uygulanan en yüksek faiz uygulanmak sureti ile tazminine karar verilmesi talep edilmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin ticaret merkezinin bulunduğu ve dava dilekçesinin de tebliğ edildiği adres, "... Cad. No:... Salıpazarı Beyoğlu/İstanbul" olup İstanbul Mahkemelerinin yetki sınırları içinde kaldığından mahkememizin yetkisizliği nedeniyle dava dilekçesinin reddine ve dosyanın yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini, sigortalı teknenin çalındığı beyan edilen ...

İşletme Müdürü ... ile teknenin bakım işlerini yapan firma yetkilisi ...'ın beyanlarına istinaden, davacı şirket yetkilisi ...'in; teknenin, ...'e bir defaya mahsus olarak gösterildiği şeklindeki beyanının gerçeğe uygun olmadığı, ...'ün, sigortalının bilgisi dahilinde birçok kez tekneye gelmiş olduğunu, teknenin tek anahtarı olduğu ve kendilerinde bulunduğu beyan edilmesine rağmen müvekkil şirkete ibraz edilememiş olmasının da beyanların gerçeğe uygun olmadığı hususunu doğruladığı, ... hakkında Hizmet Nedeniyle Görevi İhmal iddiasıyla Savcılığa yapılan suç duyurusunun "Suç Unsuruna Rastlanmadığı" gerekçesi ile Takipsizlikle sonuçlandığı,

hasar sebebinin, sigortalı davacı şirketin gerekli özeni göstermemiş olmasından kaynaklandığı, bu hususunda poliçe teminatlarından ... (...) kapsamındaki Tehlikeler başlığındaki 9.2. madde metninde açıklandığı şekilde hasarın sebebinin, sigortalı, gemi sahibi ve idarecilerinin gerekli özeni göstermemiş olmalarından kaynaklaması sebebiyle davacının davalı şirketten tazminat talep etme hakkı bulunmadığını, ...

A.Ş. 'nın işletmeciliğini yaptığı marinada bağlı olduğu sırada hırsızlık hadisesi sonucu ortadan kaybolduğundan sigortalı firma açısından nihai sorumlunun bu şirket olup, müvekkili şirketin huzurdaki davanın sonunda tazminat ödemek durumunda kalması halinde söz konusu şirkete rücu hakkı söz konusu olacağından, davanın ...

A.Ş'ye ihbar edilmesini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun iş bu davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. İhbar olunan ... İşlt.

A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; ihbar olunan müvekkili şirketin, marina işletmeciliği alanında yüksek güvenlik önlemleri ile hizmet vermekte olduğunu, davalıya ait teknenin çalınmasına sebebiyet vermediklerini, marinada güvenlik zaafiyetinin olmadığını, davalı teknesinin korunması için gerekli hassasiyeti, dikkati ve özeni gösterdiğini ve tekne davacının ağır kusurlu hareketleri sebebiyle çalındığını, davacının yetkilendirdiği kişi,

kendisine verilen giriş kartı ile tekneyi çalan şahsı kısıtlı alana götürmesi ve davacının vermiş olduğu talimat üzerine tekneyi satın almak isteyen şahsın teknede yalnız bırakılması davacının dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davrandığını ve ağır kusuru/ihmali sebebi ile teknenin çalınmasına sebebiyet verdiğini, davacı gerekli koruma önlemlerini almamış ve rizikoya dayalı sigorta tazminatı alabilmek için birbiri ile çelişkili beyanlarda bulunduğunu, ihbar talebimizin kabulü ile davanın yukarıda bildirdiğimiz sigorta ve güvenlik şirketine ihbar edilmesini,

davacı tarafın kötüniyetli olarak sigorta tazminatı talep ettiğinden davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Görevsiz mahkeme tarafından dosyada dosya arasına sacılık dosyası celp edilmiştir. İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı 2015/161643 Soruşturma numaralı dosya neticesinde 08/03/2017 tarihinde Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, davacı müştekinin itirazı üzerine Anadolu 3. Sulh Ceza Hakimliği'nin 2017/2192 D.

İş numaralı dosyasında itirazın reddine karar verildiği görülmüştür. Dava; davacıya ait ... isimli yatın çalındığı iddiası ile sigorta poliçesi kapsamındaki tazminatın tahsili talepli kısmi alacak davası olup, uyuşmazlığın teknenin çalınması olayının sigorta poliçesi teminatı kapsamında olup olmadığı ve buna göre varsa davacı alacak miktarının tespiti hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.

Dosyada bulunan ... numaralı sigorta poliçesi incelendiğinde, davaya konu teknenin davacı ... Ltd. adına kayıtlı olduğu, sigortalı teknenin jurnal kaydından çalınma hadisesinin 10/10/2015 tarihinde meydana geldiği, sigorta poliçesi ile18/09/2015-18/09/2016 tarihleri arasında teknenin sigortalandığı , davaya konu teknenin bu süre zarfında ihbar olunan ...

A.Ş. (...-...) ile imzalanan bağlama hizmeti sözleşmesi ile adı geçen marinada bağlı olduğu anlaşıldığını, davacı şirket tarafından ihbar olunan ... ile dava dışı ... hakkında savcılığa şikayette bulunulduğu, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2015/161643 Soruşturma nolu dosyasında; şikayet edilen ...'ün tekneyi çalan şahıs olmadığı anlaşıldığından bu şahıs hakkında ve ...'nın da hizmet nedeniyle kusuru olmadığından şirket hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği anlaşılmıştır.

Yatın çalınması ile ilgili olarak ise daimi arama kararı verildiği anlaşılmıştır.

Dosyaya celp edilen savcılık dosyasında bulunan beyanlardan davacı şirket çalışanı ...'nin davacı şirketin yetkilisi ...'e ait ... (...) isimli ...da demirli bulunan yatın satışı için verilen talimat gereğince bahse konu tekne ile ilgili satış ilanı verildiği, bu ilan üzerine ... isimli şahsın ... ile irtibata geçtiği, ... ile birlikte randevu üzerine bir araya gelindiği, ücret, ödeme şekli ve zamanı hakkında şifahi görüşmeler yapıldığı, dava dışı şahsın talebi üzerine teknenin dış temizliğini yapan ... isimli firma sahibi ...'in bir defaya mahsus tekneyi gösterdiği,

davacı firma yetkilerinin ...'ten bir daha haber alınamayınca vazgeçtiğini düşündükleri, aradan bir zaman geçtikten sonra ...'nin tekneye bakmaya gittiğinde teknenin yerinde olmadığını gördüğü ve marina yetkililerine haber verdiklerinde, teknenin ... tarafından çalındığını öğrendikleri, ancak davacı şirket yetkilisinin olayı öğrendiği tarihle ilgili farklı zaman dilimlerinde birbiri ile çelişkili beyanlarda bulunduğu görülmüştür.

Davaya konu ... numaralı poliçenin, "... (...) kapsamında düzenlendiği, söz konusu klozun 13. maddesinde Tazminat Talebi Bildirimi ve Teklif Alma başlığı altında "13. L.

Bu sigorta kapsamında bir tazminat talebine neden olabilecek herhangi olay için sigortacılara derhal bildirilecek ve her hangi hırsızlık veya kötü niyetli hasar da hemen polise rapor edilecektir.", 15. maddesinde ise Sigortalının Görevi başlığı adı altında "15.1.Her hangi zıya veya kaza halinde, bu sigorta gereği tazmin edilebilecek bir zararı önlemek veya azaltmak amacı ile makul önlemler almak sigortalı ve onun adamları ve temsilcilerinin görevidir" ifadesinin yer aldığı görülmekle, dosya kapsamında çalınma hadisesinin davalı Sigorta Şirketine 30/11/2015 tarihinde,

Liman Başkanlığına ve Sahil Güvenlik Marmara ve Boğazlar Bölge Komutanlığına ise 03/12/2015 tarihinde, yani olayın gerçekleşeme tarihi olan 10/10/2015 tarihinden yaklaşık 1,5 ay sonra bildirildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında yapılan keşif sonrası düzenlene bilirkişi raporunda açıklandığı hali ile, marinaya karadan giriş noktasında 3 ayrı kontrolden geçilerek iskeleye bağlı tekne ve yatlara ulaşılabilmesine rağmen denizden mendirek tarafından limana yaklaşan teknelerin hiçbir engele takılmadan yat limanına kadar girebileceği ve pontonlara bağlı bulunan teknelere ulaşmanın diğer bir yolu da 2 farklı sabit güvenlik noktasından geçildikten ve teknelerin bulunduğu bölgeye ulaştıktan sonra,

sığ gibi görünen ancak insan boyundan derin olan deniz suyu üzerinden yüzerek teknelere ulaşılabileceği, teknede AIS cihazı ve teknenin kontak anahtar sisteminde hırsızlığa karşı güvenlik sağlayan beyin/çip sistemi olmadığı bu nedenle de anahtar olmaksızın da teknenin panonun altındaki kablolarla çalıştırılabileceği belirtilmiş olup, kadı ki tekneye ait yatın anahtarının da yatta bulunduğunun tekne bakımcısı ...'ın beyanlarından anlaşılmakla bu tespitler karşısında; savcılık dosyasındaki beyanlar göre tekneyi almak isteyen şahsın teknede yalnız kalmasına izin verildiği,

teknenin çalındığının öğrenilmesinin hemen akabinde sigorta şirketi ile yetkili makamlara haber verilmediği dikkate alındığında sigorta poliçesinde bulunan ... (.... Tehlikeler maddesinde düzenlenen" Ziya veya hasarın sigortalı, gemi sahibi ve idarecilerinin gerekli özeni göstermemelerinden kaynaklanmaması koşulu ile" maddesinin davacı tarafça ihlal edildiği mahkemece kabul edilmiştir. Bununla birlikte davalı şirket tarafından konunun araştırılması için görevlendirilen ...

Firmasının davacı şirket yetkilisinden tekne anahtarının talep etmesine karşılık anahtarın ibraz edilememiş olması da olayın sigorta poliçesi teminatı kapsamında bir hırsızlık suçunu oluşturduğu hususunda mahkemede şüpheye yol açmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davacı tarafça sigorta poliçesi kapsamında kararlaştırılan hasarın sigortalı, gemi sahibi ve idarecilerinin gerekli özeni göstermemelerinden kaynaklanmaması koşulu ile düzenlemesinin ihlal edilmiş olması ve davaya konu rizikonun ise tam bir hırsızlık olduğu konusunda mahkemede yeterle kanaatin oluşmaması nedeni ile davanın reddine , ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Dava konusu uyuşmazlık davacı ve davalı yanında ihbar olunanı ilgilendirmekte olup taraflar arasındaki hukuksal ilişkiyle, davalı ihbar olunan, davacı ihbar olunan arasındaki hukuki ilişkinin farklı temellere dayandığını, taraflar arasındaki sözleşmenin sigorta hukukunu ilgilendirdiğini, davacı ile ihbar olunan ilişkisinin daha geniş kapsamlı olup sözleşmeye, tüzüğe, yönetmeliğe, talimatnameye ve genel hukuk kurallarına dayandığını, olayın hırsızlık olduğu savcılık ve emniyet soruşturmalarıyla ortaya çıktığını,

hırsız sonuçta marina işletmecisinin zaafından faydalanarak hırsızlığı yapmış yani hırsızlık marinanın kusurundan kaynaklanmışsa da olay davacı açısından hırsızlıktır ve sigortanın zararı karşılaması gerektiğini, davalı tarafa uyulacak kurallarla ilgili olarak on yedi maddelik bildirge, ... hizmet sözleşmesi ek kurallarının bir sureti imzalatılarak teslim edildiğini, bu durumda on yedi maddelik bildirge ile ... hizmet sözleşmesi ek kuralları taraflar için bağlayıcı kurallar haline geldiğini, on yedi maddelik bildirgenin üçüncü maddesinde,

hizmet sözleşmesi ek kurallarının otuzuncu maddesinde tekne sahibinin değişmesi durumunda eski sahibinin yazılı bilgi vermesi zorunluluğu dile getirilmiş, aksi halde marinayı bağlamayacağı dile getirilmiş bu durumda tekne sahibi değişmesi durumunda yazılı bildirim yapılmadıkça ... işletmecisi aynen işini yapmaya devam edeceğini, olayda teknenin satıldığına dair marinaya yazılı belge verilmediğini, bu nedenle marina yetkililerinin teknenin satıldığını düşündük diyerek savunma yapmasının geçerli olmadığını, tekne satışının ancak noterde yapıldığı zaman geçerli olacağını, marinadan çıkış yapacak tekneleri denetlemek,

giriş yapan tekneleri belgelemek, teknedeki şahısları belirlemek marina işletmecisinin görevi olduğunu, marina hizmet sözleşmesi ek talimat yönetmeliğinde açıkça borcu olan kişilerin giriş kartlarının geçersiz olacağının düzenlendiğini, olay tarihinde müvekkil kişi borçlu olup kartı da işlev görmemekle bu durumda davacıya ait kartla marinaya giriş yapılmasının mümkün olmadığını, kartın marina tarafından davacıdan alındığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, yat poliçesi ile teminat altına alınan riskin gerçekleşmesi nedeniyle oluşan zararın sigorta şirketi tarafından tazmini davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davaya konu yatın marinadan üçüncü kişi tarafından götürülmesi şeklinde oluşan zararın sigorta poliçesi kapsamında olup olmadığı noktasındadır. Davacı şirkete ait olan ... isimli yat davalı şigorta şirketi tarafından 18/09/2015-16 tarihleri arasında "Yatım Paket Poliçesi" ile sigortalanmıştır.

Davaya konu yat ihbar olunan tarafından işletilen marinadan üçüncü kişi tarafından 10/10/2015 tarihinde götürülmüştür. Davacı taraf, davaya konu yatın çalındığından bahisle zararın sigorta poliçesi kapsamında tazmin edilmesi istemiyle eldeki davayı açmıştır.

Davaya konu yat poliçesi "... (...) kapsamında düzenlenmiş olup, tehlikeler maddesini düzenleyen 9.2 ve 9.2.1.4 maddesinde, ziya veya hasarın sigortalı, gemi sahibi ve idarecilerinin gerekli özeni göstermemelerinden kaynaklanmaması koşulu ile gemi veya botların tamamen çalınması teminatını kapsadığı.

13. maddesinde, sigorta kapsamında bir tazminat talebine neden olabilecek herhangi olay için sigortacılara derhal bildirileceği ve her hangi hırsızlık veya kötü niyetli hasarın da hemen polise rapor edileceği. 15. maddesinde, her hangi zıya veya kaza halinde, bu sigorta gereği tazmin edilebilecek bir zararı önlemek veya azaltmak amacı ile makul önlemler almanın sigortalı ve onun adamları ve temsilcilerinin görevi olduğu ifade edilmiştir.

Davacı şirket yetkilisi ve çalışanlarının ceza soruşturması sırasında alınan beyanlarından teknenin satışı için ilana koyulduktan sonra kendisini ... olarak tanıtan kişiye teknenin gösterildiği ve sonrasında para ödemesinin beklendiği, yani teknenin bu kişiye satılması konusunda belli bir safhaya gelindiği anlaşılmaktadır.

Yat alım satım ve bakım işleriyle uğraşan ve hırsızlık iddiasına konu teknenin de bakımını yapan ... ceza soruşturması sırasında alınan beyanlarında, davacı şirket çalışanlarının talimatı ile kendisini ... olarak tanıtan kişiyi iskeleden alarak tekneyi gösterdiği ve ertesi gün yatta bulunan kapı anahtarı ile tekneyi açarak kendisini ... olarak tanıtan kişiye gösterdiğini ve bu kişinin teknede eksiklikleri çıkaracağını söylemesi üzerine davacı şirket çalışanlarının talimatıyla bu kişinin teknede kaldığını beyan etmiştir. ...'ın 03/12/2015 tarihli el yazılı beyan tutanağında ise,

davacı şirket çalışanlarının talimatı ile tekneyi kendisini ... olarak tanıtan kişiye gösterdiğini, ertesi gün tekrar bu kişinin geleceğinin söylendiğini ve bu kişinin gelerek tekneye bakım listesi çıkaracağını ve tekne sahibi ... ile anlaştıklarını söylemesi üzerine çalışanlardan teyit alarak ayrıldıklarını, bir gün sonra tesadüfen kendisini ... olarak tanıtan kişiyi teknede gördüğünü, teknenin iki adet anahtarı olup davacı çalışanlarını arayarak bu kişinin teknede olduğunu haber verdiğini, çalışanların ise ... beyle görüşeceğiz dediklerini ifade etmiştir.

Davacı şirket yetkilisi ve çalışanlarının beyanları ile davaya konu tekneye bakım yapan ...'ın beyanlarından, teknenin kendisini alıcı gibi göstererek güven yaratan ve davacı şirket yetkilisi ve çalışanlarının onayı ile tekneye girip çıkan kişi tarafından çalınması karşısında hırsızlık olayının tekne sahibi ve çalışanlarının gerekli özeni göstermemelerinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Bu hale göre söz konusu hırsızlık olayı yat poliçesinin 9.2 ve 9.2.1.4 maddesi gereğince sigorta teminatı kapsamında değildir. Bu nedenle ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.