İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2023/295 K.2023/227

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün aleyhine ihtiyati tedbir istenen vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

İhtiyati tedbir talep eden eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin tekstil sektöründe iç ve dış ticaret ile iştigal etmekte olup, bu ticaret kapsamında Bangladeş'te yerleşik ... Limited firması ile 23.06.2022 tarih ... sayılı fatura içeriği 83 adet ( 66.000 kg net ) örgü makinası cinsi eşyanın 124.500 USD karşılığı satışı konusunda anlaştığını, müvekkili tarafından ...

Limited firmasına fatura bedeli 124.500 USD ödenerek, satın alınan eşya CFR teslim şekliyle SSPHCGP8351804 nolu konşimento tahtında taşınılarak 15.09.2022 tarih IM88108 sayılı özet beyan verilmek suretiyle gümrük işlemleri yapılmak üzere ...ne bağlı ...

Geçici Depolama İşletmesine geçici olarak konulduğunu, söz konusu eşyanın (..., ..., ..., ... nolu konteynerler içerisinde) antrepoya alınması talebiyle gümrük idaresine ... sayılı antrepo beyannamesi verildiğini ve gümrük idaresince eşyanın antrepoya alınması talebi kabul edildiğini, geçici depolama işletmesi tarafından yük teslim formu (ordino) verilmediğini, sunulmadığı gerekçesiyle eşya müvekkili şirkete teslim edilmediğini, eşyanın gümrük idaresine özet beyan verilmek ve geçici depolama yerine boşaltılmak suretiyle taşıma sözleşmesinin gereğinin yerine getirildiğini,

müvekkili şirketçe CFR teslim şekliyle taşınan ve taşıma bedelini de içerir fatura bedelinin de ödenerek ticari ilişki ve uluslararası taşımacılık kapsamında yükümlülüğünü yerine getirdiğini, yine gümrük idaresince gümrük mevzuatı çerçevesinde eşyanın kontrollerinin tamamlanmış ve beyannameye eklenmesi gereken belgeler de sunulmuş olması rağmen ordino sunulmaması gerekçesiyle geçici depolama işletmesince eşyanın teslim edilmemesi,

müvekkil şirketin ticari faaliyetlerini yerine getirmesinde telafisi mümkün olmayan zararlar vermekte birlikte aynı zamanda ciddi boyutlarda ticari kaybına sebebiyet verdiğini beyanla dilekçe konusu konteynerlerin, öncelikle teminatsız, aksi takdirde olması durumunda, mal bedeli ve navlun için ödemesi yapılan 124.500 USD’nin (TL karşılığının) mahkemenizce takdir edeceğiniz belli bir yüzdesi veya tamamının teminat olarak mahkemeniz veznesine yatırılması mukabilinde eşyanın müvekkili şirkete teslimi hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Aleyhine ihtiyati tedbir istenen ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle: İhtiyati tedbiren malın kendisine teslimini talep edenin, malın teslimine dair tedbir talebinin dayanağı olan tüm iddia ve talepleri alıcı ve satıcı arasındaki ticari ilişkiden kaynaklanmasına rağmen, ihtiyati tedbir talebi alım - satım ilişkisine taraf olmayan müvekkiline yönelttiğini, alım-satım ilişkisine taraf olmayan müvekkili veya taşıyan, mal bedelinin ne kadar olduğu,

ödenip ödenmediği vb konularda bilgi sahibi olmadığını, dolayısıyla mal bedelinin ödendiği iddiasının müvekkiline yöneltilmesinin haksız olduğunu, ancak buna rağmen davacı tarafın hem 2022/91 D.İş sayılı dosyada hem de huzurdaki 2022 /95 D.İş sayılı dosyada alım - satım ilişkisi ile ilgisi bulunmayan liman, Gümrük Müdürlüğü, acenteyi muhatap almakta, alım - satım ilişkisini ilgilendiren iddiaları liman, acente ve gümrük müdürlüğüne yönelterek sonuç elde etmeye çalıştığını, tedbir konusu ... numaralı konişmento muhteviyatı yük 17.09.2022 tarihinde İstanbul Ambarlı ... limanında gemiden tahliye edilmiş olup,

henüz konişmento hamili olan yük ilgilileri tarafından yükün teslimi hakkında müvekkili acenteye herhangi bir başvuruda bulunulmadığı ve konişmento asılları müvekkili acenteye iade edilmediğini, bu itibarla taşımaya ilişkin konişmento halen tedavülde bulunduğunu, şu an itibari ile davacı yan taşımaya ilişkin olan ve hukuken kıymetli bir evrak olan konişmentoya yasal hamil olup olmadığını, elinde gerçekten bir konişmento bulunup bulunmadığını, elindeki konişmentonun gerçek mi yoksa sahte bir konişmento mu olduğunu dahi ispat edemediğini beyanla ihtiyati talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ D.İŞ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince ihtiyati tedbir talebi hakkında yapılan inceleme ve değerlendirme sonunda, "Talep eden tarafça, yurt dışından satın alınan malların gemi ile Ambarlı Limanına taşındığı mal bedeli ile navlunun peşin olarak ödendiği halde malın tesliminden kaçınıldığı, örgü makinası cinsi 83 adet makinanın halen ... Geçici Depolama alanında bekletildiği ileri sürülemedir.

Taşıyanın acentesi olan ... vekili ise, gerek yazılı gerekse mürafa duruşmasında ki sözlü beyanlarında, konşimento aslı ibraz edilmediğinden malın teslim edilmediğini bildirmiştir. Bu durumda konişimentodaki navlunun ödeme yerine ilişkin kayıt ile ... vekilinin beyanlarından taşıyanın, talep edenden bir navlun alacağının bulunmadığı, dolayısıyla da hapis hakkının kullanılmasının söz konusu olmadığı sonucuna varılmaktadır.

TTK nın 1236.maddesine göre taşıyan konşimento aslı ibraz edildiğinde yükü konşimento hamiline ibraz etmekle yükümlüdür. Dosyada talep eden tarafça sunulan 26.12.2022 tarihli beyan dilekçesinde gönderici satıcı firma ile konşimento aslının gönderilmesi konusunda defalarca görüşülmesine rağmen kendilerine muğlak cevaplar verildiği, konşimento aslının taşıyanda veya kendilerinde olduğuna dair net bir cevap verilmediği bildirilmiştir.

Bu beyana göre konşimento aslının talep edenin elinde olmadığı açıktır. Yukarıda açıklandığı üzere talep eden yük ilgilisi ile taşıyan arasında taşıma ücreti ile ilgili bir çekişme sözkonusu olmadığından malın teslimi talebinin HMK 389 ve devamı maddelerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bedelinin peşin olarak ödendiği anlaşılan 83 adet 2.el örgü makinasının talep eden yük ilgilisi tarafından teslim alınması ancak konşimento aslının taşıyana ibraz edilmesi şartına bağlı iken, satıcı mal bedelini tahsil ettiği halde konişmento aslını talep eden tarafa göndermediği anlaşılmaktadır.

Bedeli ödenen malın satıcı-yükletenden kaynaklanan nedenle teslim alınamamış olması alıcının zararına sebebiyet vereceğinden HMK'nın 389.maddesi gereğince fatura tutarı olan 124.500 USD'nin teminat olarak yatırılması, bu tutar depo edildikten sonra yükün Ambarlı Limanına gelişinden sonra, taşıyanın doğan alacakları ile malın geçici depolama alanında tutulması nedeniyle ortaya çıkan depo masraflarının talep eden tarafça ödenmesi halinde malın talep eden tarafa teslimine," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Aleyhine ihtiyati tedbir istenen ...

Taşımacılık A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle: mahkemenin ilk defa olarak verdiği tedbir kararının kendilerine tebliğ edilip kanun yoku şeklindeki itiraz hakkı kullandırılmayarak istinaf yolu açık şekilde hüküm kurulmuş olmasının HMK esaslarına aykırı olduğunu, yükün tedbiren kendisine teslimini talep eden karşı tarafın elinde orijinal konişmento bulunmadığını, orijinal konişmentosu taşıyana ibraz ve iade olunmaksızın tedbiren “konişmentosuz" yük teslimi hukuka ve kanuna uygun bulunmadığını,

ilk derece mahkemesi tarafından mal bedeli tutarında teminat alınmasının yükün elinde orijinal konişmento bulunmayan tarafa mahkeme kararı ile tedbiren teslim edilmesi sebebiyle doğacak zararları ve riskleri ortadan kaldırmak için yeterli olmadığını, müvekkilinin dava konusu yükün alım - satım akdine taraf olmadığını, navlun ödenmesine rağmen satıcının konişmento iletmemesi sebebiyle yükün tedbiren teslimi talebinin yükün satıcısı olan dava dışı şirkete yöneltilmesinin gerektiğini, müvekkili aleyhine hükmedilen vekalet ücretinin hatalı olduğunu beyanla,

29.12.2022 tarihli davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulü yönündeki kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, deniz yoluşla taşınan yükün taşıyıcı tarafından alıcıya teslim edilmesine ilişkin ihtiyati haciz tedibri verilmesi, istemidir. İhtiyati tedbir talebi üzerine mahkemece 25/11/2022 tensip zaptı ile bir kısım belgelerin istenmesine karar verilmiştir. Aleyhine ihtiyati tedbir istenen ... A.Ş. vekili tarafından tedbir talebine karşı cevap dilekçesi sunulması üzerine 06/12/2022 tarihli tensip zaptı ile mürafaa açılmıştır.

16/12/2022 tarihli mürafaa duruşmasında ise heyet değişikliği nedeniyle dosyanın incelenmeye alınarak, talep ile ilgili olarak dosya üzerinden karar oluşturulmasına karar verilmiştir. 29/12/2022 tarihli karar ile de "konişmentoya konu malın talep eden tarafa teslimine" dosya üzerinden karar verilmiştir. Verilen bu karara karşı her ne kadar istinaf yoluna başvurulmuş ve dosya dairemize gönderilmiş ise de.

6100 sayılı HMK'nın 394/1. maddesinde, karşı taraf dinlenmeden verilmiş olan ihtiyati tedbir kararlarına itiraz edilebileceği düzenlenmiştir.

HMK'nın 341/1-b maddesine göre de, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi kararları, karşı tarafın yüzüne karşı verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları, karşı tarafın yokluğunda verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine verilen kararlara karşı istinaf yoluna başvurulması mümkündür.

Somut olayda, mahkemece ihtiyati tedbir kararı karşı tarafın dinlendiği duruşmada değil daha sonra dosya üzerinden verildiğine göre, bu kararın doğrudan istinafı mümkün değildir. Karşı taraf dinlenmeden verilen-yüze karşı olmayan tedbir kararlarına karşı itiraz yolu açık olup, kanun yolu dilekçesinin bu şekilde işleme konularak Kanundaki usule göre itirazın sonuçlandırılması gerekir.

Bu itibarla, itiraz yoluna tabi ihtiyati tedbir ara kararı hakkında istinaf incelemesi yapılması mümkün olmayıp, başvuru dilekçesinin itiraz olarak değerlendirilerek bir karar verilmesi için dosyanın mahkemesine geri çevrilmesine karar vermek gerekmiştir.