İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/1112 K.2024/1115

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün ihtiyati hacze itiraz eden vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

İhtiyati hacze itiraz eden vekili dilekçesinde özetle; ihtiyati haciz kararına konu çekin keşide yerinin, ... A.Ş.'nin muhatap olduğu İzmir olduğunu, işbu çeke konu olarak bir ihtiyati haciz kararı alınabilmesi ve icra takibi yapılması bakımından öncelikle yetki hususunun tespiti gerektiğini, keşide yeri olan İzmir, muhatap banka olan ...

Caddesi Buca İzmir veya borçlunun yerleşim / ticaret sicil yeri İzmir adreslerinden birinde açılabileceğini, üç hal için de işbu çeke dayalı ihtiyati haciz kararının, İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi'nden alınabileceğini, bu hususta seçim hakkının müvekkiline geçtiğinden İzmir icra müdürlüğü ve mahkemeleri yetkili olduğunu, İstanbul icra daireleri ve mahkemelerinin yetkisiz olduğunu beyan ederek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte yetki itirazından doğan uyuşmazlıkta, çekişme öncelikle İstanbul İcra Müdürlüğü'nün derdest takipte yetkili olup olmadığı ve varılacak sonuca göre de icra müdürlüğünün yetkisizliğine karar verilmesi gerekip gerekmediği noktasında toplanmakta olup, tarafların aşamalardaki anlatımlarının, dayandığı hukuksal neden ve kanıtların irdelenip değerlendirilmesi sonucunda.

İstanbul ...

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla ilamsız takip dosyasında, takip alacaklısı ve borçlusunun dosyamız tarafı oldukları, takibin kambiyo senedi niteliğinde olan 31/01/2024 düzenleme tarihli 350.000,00 TL tutarlı çeke dayandığı, ödeme emrinin 10/04/2024 tarihinde borçluya tebliğ edildiği, itirazın ise 15/04/2024 tarihinde yapıldığı ve süresinde olduğu, bu bakımdan itirazın esası hakkında yapılan incelemede; borçlunun yerleşim yeri olan Buca/İzmir'in, aynı zamanda takip konusu çekin keşide edildiği,

yani sözleşmenin yapıldığı yer olduğu gibi, çek için ödeme (ifa) yeri sayılan muhatap bankanın da bulunduğu yer olduğu gözetildiğinde derdest takipte İzmir İcra Daireleri'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır. Ancak İİY'nin 50. maddesinin göndermesi ile uygulanması gereken HMY'nin 7/1. maddesinin birinci cümlesine göre; borçlu birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yeri icra müdürlüğünde takip yapılabilir. Bu durumda, diğer borçlular yetki itirazında bulunamazlar.

Bu hükmün uygulanabilmesi için borçlulardan birinin yerleşim yeri icra dairesinde takip yapılması ve onun hakkındaki yetkinin istem/dava tarihi itibariyle kesinleşmiş olması gerekir (12. HD, 25.11.2021, E. 2021/4849, K.2021/10662).

Takip dosyasında ödeme emrinin diğer borçlu ...'ne 08/04/2024 tarihinde tebliğ edildiği, dosyamız borçlusunun yetki itirazını yaptığı tarihte, diğer borçlular yönünden itiraz süresinin dolduğu ve İstanbul Müdürlüğünün yetkisinin kesinleştiği görülmüştür. Bu durumda yetki itirazı haksız olup istemin reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz eden vekili istinaf dilekçesinde özetle. İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi yapmış olduğu yargılama neticesinde diğer borçlunun itirazı olmadığından bahisle yetki itirazını reddettiğini, oysaki her bir borçlu yönünden ayrı değerlendirme yapılması gerektiğini, ihtiyati haciz kararına konu çek, ...

A.Ş.'nin muhatap olduğu İzmir keşide yerli çek olduğunu, işbu çeke konu olarak bir ihtiyati haciz kararı alınabilmesi ve icra takibi yapılması bakımından öncelikle yetki hususunun tespiti gerektiğini, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 50. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun yetkiye ilişkin hükümleri uyarınca; çeke dayalı olarak,

borçlunun ikametgahının bulunduğu yerdeki genel yetkili icra dairesinde, çekte öngörülen keşide yerinde, muhatap bankanın şubesinin bulunduğu yerde icra takibi yapıldığını, İK'nun 50/1. maddesine göre, para ve teminat borçlarına ilişkin icra takiplerinde yetkili icra dairesi, HMK'nun 447/2. maddesi atfıyla aynı kanunun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile uygulanmak sureti ile belirlendiğini, ayrıca, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe yetkili olduğunu, somut olay bakımından takibe konu çek incelendiğinde "Keşide yeri" İzmir olan, muhatap bankanın ...

Caddesi Buca İzmir Şubesi'ne ait müvekkilin keşideci olduğu çek olduğunu, dolayısıyla somut olay bakımından tek yetkili mahkeme olduğu söylendiğini, dolayısıyla İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yetkisiz olduğunu, bu hususta yetkili icra müdürlüğü ve mahkeme, İİK m.50 gereği seçim hakkı müvekkil şirkete geçtiğinden İzmir İcra Müdürlüğü ve mahkemesi olduğunu, açıklanan sebeplerle İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/49 D.

İş sayılı dosyada verilen ihtiyati hacze itirazın reddi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İİK m. 265 uyarınca ihtiyati hacze yapılan itirazın kabul edilerek, ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, kambiyo senedine (çek) dayalı olarak verilen ihtiyati haczin itirazen kaldırılması, istemidir.

İlk derece mahkemesince ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmiş, karara karşı keşideci borçlu ... tarafından mahkemenin yetkisine, çekin hamilinde iken kaybolduğu ve sahte düzenlendiği gerekçesi ile ihtiyati haciz şartlarına itiraz edilmesi üzerine ilk derece mahkemesince duruşma açılarak yapılan inceleme sonucunda 15/06/2023 tarihli ek karar ile itirazın reddine karar verilmiş karara karşı borçlu vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, mahkemenin ihtiyati haciz kararı verme hususunda yetkili olup olmadığı ve ihtiyati haczin şartlarının bulunup bulunmadığı noktasındadır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 257/1. maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

İİK'nın 258/1. maddesi hükmüne göre ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için mahkemenin ''alacağın varlığı hakkında kanaat edinmiş olması'' yeterlidir. Mahkemenin ''alacağın varlığına kanaat edinmiş olmasından'' anlaşılması gereken alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin veya tam olarak ispat edilmesi değildir.

Diğer hukuki himaye tedbirlerinde olduğu gibi ihtiyati hacizde de amaç davaya ilişkin yargılamadan farklı olarak, maddi hukuka dayanan hak bakımından nihai bir karar verip, uyuşmazlığı esastan sona erdirmek değildir.

Yani ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için ispat gerekmez, yaklaşık ispat için delil sunulması yeterli olup, alacaklının ilişkisinin varlığını ve muaccel olduğunu tam ve kesin olarak ispat etmesi aranmamaktadır (Yargıtay 19.HD'nin 12/12/2019 Tarih, 2019/2300 E-2019/5531 K). İhtiyati hacizde hangi mahkemenin yetkili olduğunun İcra ve İflâs Kanunu'nun 258. maddesi yollamasıyla aynı Kanun’un 50. maddesi uyarınca belirlenmesi gerekir.

Anılan maddenin birinci fıkrası "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye dair hükümleri (HMK.m. 5-19) kıyas yolu ile tatbik olunur. Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe yetkilidir." hükmünü haiz bulunduğundan, bu hususta Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye ilişkin kurallarının göz önünde bulundurulması gerekir.

HMK 10. maddesi hükmü uyarınca sözleşmeden doğan davalar, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabilir. HMK'nın 7. Maddesi uyarınca davalı birden fazla ise dava bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir.Çekten kaynaklanan borç aranılacak borçlardandır. İhtiyati haciz isteminde yetkili mahkeme akdin ifa yeri olan borçlunun yerleşim yeri ve ödeme yerinin bağlı bulunduğu yer mahkemeleridir.

Ayrıca birden fazla borçlu olması halinde borçlulardan birinin ikametgahı mahkemesinden de ihtiyati haciz talep edilebilecektir.Somut olayda çekin keşide yeri İzmir olup çek lehdarı borçlu ...'nin ikametgah adresinin Beyoğlu/İstanbul olduğu, borçlulardan birinin ikamet adresinin yetkili olması halinde diğer borçlu içinde mahkemenin yetkili hale geleceği anlaşılmakla itiraz eden borçlunun yetki itirazına ilişkin istinaf sebeplerinin reddi gerekmiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından ihtiyati hacze itiraz eden vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.