İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/1229 K.2024/1219

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün İhtiyati haciz talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

İhtiyati haciz talep eden vekili dava dilekçesinde özetle. İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak için mahkeme kararı ile, borçlunun mallarına geçici olarak el konulması olarak tanımlanmaktadır. İhtiyati haciz kararı talep edebilmek için alacağın para alacağı olması, vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş olması ya da İİK'nın 257/II. maddesindeki koşulların gerçekleşmiş bulunması gerekir.

Anılan yasa maddesinin ikinci fıkrasındaki şartlar vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa; borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlâl eden hileli işlemlerde bulunması olarak açıklanmıştır.

İİK'nın 258/I. maddesinin ikinci cümlesinde "Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebebi hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur." şeklinde yapılan düzenleme ile alacaklının ihtiyati haciz talep edebilmesi ve ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın varlığı ve istenebilir olduğunun tam ve kesin olarak ispat edilmesi gerekliliği aranmamış, bu konuda mahkemeye kanaat getirecek delillerin sunulması yeterli kabul edilmiştir.

İhtiyati haciz talep eden, öncelikle dilekçesinde dayandığı ihtiyati haciz sebebini açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak, yasal delillerle ispat etmek zorundadır. Buradaki ispatın ölçüsü, “yaklaşık ispat” kuralına göre belirlenir. Yaklaşık ispat kuralı uygulanırken, iddianın doğruluğunu kabul etmekle birlikte, aksinin mümkün olduğu ihtimali de gözetilmelidir.

Bu nedenle, ihtiyati hacize karar verilirken, talebin haksız olma ihtimali de dikkate alınarak talepte bulunandan kural olarak teminat alınır. Geçici hukuki koruma kapsamında olan ihtiyati haciz kararı verirken hakim, asıl uyuşmazlığı çözecek içerikte bir karar vermemelidir. Bununla birlikte, ihtiyati hacize karar verilirken tarafların çıkar dengesini ve ihtiyati haczin amacını hakimin gözetmesi gerekli ve zorunludur.

Her somut olayda ihtiyati haciz şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğini incelemelidir. İhtiyati haczin şartları mevcut değilse, yasa’nın öngördüğü ölçüde ispat edilememişse, ihtiyati haciz isteminin reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...İİK’nun 258/2 maddesi gereğince tarafları dinleme gereği duyulmaksızın evrak üzerinde karar verilmesi cihetine gidilmiştir. Hüviyeti yazılı alacaklının borçludan alacağı olan 100.000,00-TL alınmasının temini bakımından vaki isteği İcra İflas Kanununun 257.

Maddesinin 1.fıkrasına uygun bulunmuş, alacak rehinle temin edilmemiş ve diğer taraflarla üçüncü şahısların muhtemel zarar ve ziyanlarına karşı kafi teminat karşılığında talebin kabulüneİcra İflas Kanununun 257.

Maddesinin 1. fıkrası ve müteakip maddeleri gereğince aleyhine ihtiyati haciz istenilen borçlunun, 100.000,00-TL borcuna yetecek miktarda, yedlerinde bulunan menkul ile gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslarda olan hak ve alacaklarının haczi caiz olan kısmının ihtiyaten haczine, İİK'nın 259/1. maddesine göre İhtiyati haciz isteyen alacaklının ihtiyati haciz talebinde haksız çıktığı taktirde borçlunun, kefilinin ve üçüncü şahısların uğrayacakları zararlarına karşılık olarak borç miktarının % 20 oranında ( 20.000,00-TL) nakdi teminat yatırmasına veya aynı oranda bankadan kesin ve süresiz teminat mektubu sunmasına" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin borçlu tarafın itirazının kabulü kararı vermesi hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, ihtiyati haciz kararının verilmesi için kanunda sayılan tüm şartların gerçekleştiğini, bu sebepten dolayı ihtiyati haciz kararının devamına karar verilmesi gerektiğini, ihtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak için mahkeme kararı ile,

borçlunun mallarına geçici olarak el konulması olarak tanımlandığını, icra iflas kanunu ihtiyati haciz kararı talep edebilmek için bir takım şartların bir arada bulunmasının arandığını, bu bilgiler ışığından işbu uyuşmazlığa bakıldığı zaman müvekkil, haklı olan alacağını almak için borçlu tarafa karşı icra takibi başlatıldığını, müvekkilin alacağı hiçbir teminat ile güvenceye alınmadığı gibi borçlu taraf işbu kambiyo senedin vade tarihi gelmiş olmasına rağmen müvekkile olan borcunu da ödemediğini,

müvekkilin davalı taraftan alacaklı olduğu konusunda yaklaşık ispat ölçüsünün çok üzerinde olduğu da göz önüne alındığı zaman kanunda yer alan tüm unsurların gerçekleştiğinden dolayı haklı olan talebin kabulü gerektiğini, mahkemece, davalı tarafın ihtiyati haciz kararına karşı itirazlarının kabulü ile mahkemenin yetkisine yönelik itirazını kabul etmesi hatalı ve hukuka aykırı olduğunu, açıklanan sebepler ve mahkemece dikkate alınacak nedenlerle, tehiri icra taleplerin kabulüne, istinaf incelemesi sonucunda istinaf talebinin kabulüne, İstanbul 19.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2024/90 D.İş,

2024/90 karar sayılı ilamının kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak borçlunun itirazlarının reddi ile ihtiyati haczin devamına karar verilmesini, eğer mahkeme aksi kanaatte ise yeniden yargılama yapmak üzere dosyanın mahkemeye gönderilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, İİK 265. maddesi uyarınca itiraz üzerine ihtiyati haczin kaldırılması istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince 08.03.2024 tarihli ihtiyati haczin kabulüne ilişkin karara karşı yapılan itiraz üzerine 09.04.2024 tarihli ek karar ile itirazın kabulüne karar verilmiş, ek karara karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

İhtiyati hacze itiraz İİK'nın 265. maddesinde düzenlenmiş olup; borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir.

İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı yasanın 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur.

Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için 6098 sayılı TBK'nın 89/1. (818 Sayılı BK'nın 73/1) hükmü uygulanamaz.

Buna göre ihtiyati haczin borçlunun ikamet ettiği yer mahkemesinden ya da keşide veya ödeme yeri mahkemesinden istenmesi gerekir. Borçlunun ikametgahı ve bononun keşide yeri(ayrıca gösterilmediği için aynı zamanda ödeme yeri) Antalya İli'dir. Alacaklının ikametgahı mahkemesini yetkili kılan herhangi bir düzenleme bulunmadığından, ilk derece mahkemesince yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haczin kaldırılmasına karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından İhtiyati haciz talep eden davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.