İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/1232 K.2024/1272

Taraflar arasındaki İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... A.Ş. ... seri nolu 31.12.2022 keşide tarihli Keşidecisi ....

50.000,00 TL bedelli müvekkili şirketin hamili olduğu çekin müvekkil şirket uhdesindeyken ancak müvekkilinin iradesi dışında zayi olduğunu, çekin kaybolması sebebiyle iptaline karar verilmesi için ödeme yasağı talepli olarak İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2022/607 Esas sayılı çek iptali davası açıldığını ve ödeme yasağı konulduğunu, uyuşmazlık konusu çekin müvekkili1 uhdesindeyken, müvekkilinin çeki ciro etmeden, müvekkilin iradesi dışında kaybolduğunu, dava konusu çekin son meşru hamilinin müvekkili şirket olduğunu, dolayısıyla,

dava konusu çekteki ... şirketinden sonraki ciro silsilesinin gerçeği yansıtmadığını açıklanan nedenlerle davanın kabulü ile dava konusu ... A.Ş. Avcılar Çarşı Şubesi nezdindeki, ... nolu, keşidecisi ... olan, 31.12.2022 keşide tarihli, 50.000 TL bedelli çekin davalıdan istirdatı ile müvekkili şirkete verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Dava konusu çekin karşılıksız çıktığı ve çek bedelinin müvekkili şirket tarafından ...

A.Ş.'den tahsil edilerek ve cirosu iptal edilerek önceki ciranta ...A.Ş.'ne iade edildiğini, dava konusu çekin müvekkili şirketin elinde olmadığından çekin müvekkili şirketten istirdadının mümkün olmadığını, müvekkili şirketin davalı sıfatının olmadığını, dava konusu 1.12.2022 tarihli ... seri nolu 50.000 TL bedelli çekin ibraz edildiği banka tarafından gününde işleme alındığını, ödeme yasağı kararı nedeniyle tahsil edilemediğini, çek arkasına şerh düşülerek müvekkili şirkete iade edildiğini, müvekkil şirketin, ...

A.Ş.'ne çekin tahsil edilemediğini bildirdiğini, ... A.Ş. 'nin karşılıksız çıkan diğer çekler ile birlikte 03.01.2023 tarihihde dava konusu çek bedelini müvekkili şirkete ödeyerek dava konusu çeki 05.01.2023 tarihinde müvekkil şirketten iade aldığını, müvekkil şirketin, çek bedelini tahsil ederek ve çekteki cirosunu iptal ederek, dava açılmadan önce (çek 05.01.2023 tarihinde müvekkil şirket tarafından ...

A.Ş.'ne iade edilmiş, işbu istirdat davası ise 08.06.2023 tarihinde açılmıştır.) çeki önceki ciranta ...

A.Ş.'ne iade ettiğini, çekteki cirosu iptal edilen müvekkili şirketin çekte hamil sıfatı olmadığını, dolayısıyla dava konusu çekten dolayı davacıdan talepte bulunma ve icra takibi yapma hakkının bulunmadığını açıklanan nedenlerle müvekkili şirket hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...Dava konusu olan ... seri nolu ve 50.000,00 TL bedelli çekin ciro silsilesi takip edildiğinde ... tarafından ... ciro edildiği ...tarafından da çekin .... ibraz edildiği ancak ... çekle ilgili olarak ödeme yasağı bulunduğundan dolayı hiçbir işlem yapılmadığı bunun üzerine çekin ... tekrar teslime edildiği ... in de çeki ciro yoluyla aldığı,.... iade ettiği ve çek bedelini de ...

03/01/2023 tarihinde aldığı anlaşılmıştır. İş bu dava tarihi 08/06/2023 olup dava tarihi itibariyle yetkili hamil ... değil ... olduğu, ... A.Ş'nin 31/08/2023 tarihli müdahale dilekçesinden de anlaşılmaktadır. Zira müdahale dilekçesinde de Ulusal Faktoring açıkça dava konusu çeke ilişkin ciroların iptal edilerek çekin kendilerine teslim edildiğini kabul etmiştir.

Yukarıda da belirtildiği üzere, çek istirdatı davası çeki elinde bulunduran mevcut hamile karşı açılabileceğini dava tarihi itibariyle çek hamilinin davalı değil...A.Ş olduğunu, pasif husumet yokluğundan dolayı davanın reddine.. " karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu çeki iradesi dışında zayi ettikten sonra iptali için ödeme yasağı talepli olarak İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2022/607 E. sayılı dosyasıyla çek iptali davası açtığını, yargılama sırasında çekin bankaya ibraz edildiği öğrenildiğini, ... Bankası A.Ş.

12.04.2023 tarihli yazısıyla çekin davalı tarafından ibraz edildiğini, ödeme yasağı nedeniyle çekin işlem görmediğini mahkemeye sunduğunu, İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/607 E. sayılı dosyasında taraflarına davalı aleyhine çek istirdatı davası açmak için kesin süre verdiğini aksi halde ödeme yasağının kaldırılacağını ihtar ettiğini, işbu nedenlerle huzurdaki davanın açıldığını, davalı taraf cevap dilekçesinde dolayısıyla dava konusu çekten dolayı davacıdan talepte bulunma ve icra takibi yapma hakkının bulunmadığını açıklanan nedenlerle müvekkili şirket hakkında açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine,

yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 792. maddesi uyarınca açılmış bulunan çek istirdadı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, TTK'nın 792. maddesine dayalı istirdat davasında mahkemenin re'sen taraf teşkilini sağlayarak yargılamaya devam edip etmeyeceği noktasındadır.Dava konusu çek ...

A.Ş. ... nezdindeki,... nolu hesaptan 31.12.2022 keşide tarihinde 50.000 TL bedelli olarak ... tarafından hamiline olarak keşide edilmiş olup, ilk ciranta olan ...'den sonra birçok kez ciro edilmiş ve 02.01.2023 tarihinde ... A.Ş. Tarafından bankaya ibraz edilmiştir.

Davacı tarafından ikame edilen İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/607 Esas sayılı çek iptali davasındaki ödeme yasağı nedeniyle işlem görmemiştir.Somut olayda davacı, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış olup, çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'(TTK)nun 792. maddesinde "çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddesine göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çek geri vermekle yükümlüdür." hükmü düzenlenmiştir.TTK’nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.

Bu maddeden de anlaşıldığı üzere bir çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu yani çek üzerindekihakkın kendisine ait olduğunu çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebilir.

Çek üzerindeki cirolar birbirini takip etmiyor veya ciro zincirinde bulunan cirolardan biri geçersiz veya sahte olması dolayısı ile ciro zincirinde kopukluk olması durumunda çekteki hak, kopukluktan sonraki kişilere geçmeyeceği için ciro zincirinde kopukluk olan çeki elinde bulunduran hamil yetkili hamil sayılamaz.

Davalı cevap dilekçesinde...A.Ş.'nin temlik ettiği faturalar karşılığı kullandığı finansmanın ödeme vasıtası olarak dava konusu çeki cirolayarak kendilerine teslim ettiğini, dava konusu çekin ibraz edildiği banka tarafından ödeme yasağı kararı nedeniyle tahsil edilemediğini ve çekin iade edildiğini, ..

A.Ş.'nin 03.01.2023 tarihinde çek bedelini kendilerine ödeyerek dava konusu çeki 05.01.2023 tarihinde kendilerinden iade aldığını beyan etmiş, buna dair banka dekontu ve çekin ... A.Ş. adına iade alındığına dair belgeyi sunmuştur. Davaya müdahale dilekçesi sunan .. A.Ş. vekili davaya konu çeki ... A.Ş.'ye teslim ettiğini, davalı ... A.Ş. tarafından çek aslının bankaya ibraz edildiğinde ödeme yasağı kararı gereği çeke işlem yapılamadığını, çekin ...

A Ş.'ye ait ciroları iptal edilerek kendilerine iade edildiğini beyan etmiştir.6100 Sayılı HMK ve yargılama hukukumuzda zorunlu dava arkadaşlığı dışında, davaya dahili dava yolu ile davalı ithali mümkün olmadığı gibi bir kişinin bu şekilde davaya dahil edilmesi ve hakkında hüküm kurulması da mümkün değildir.

Sadece husumette yanılma halinde HMK'nın 124. madde hükmü uyarınca gerçek tarafa dava dilekçesi tebliğ edilmesi ve taraf teşkilinin sağlanması mümkün olup, somut olayda bu yönde bir talep bulunmamaktadır. Dosya kapsamındaki delillere göre davanın açıldığı tarih itibariyle çekin davalı...

A.Ş. elinde olmadığı anlaşıldığından mahkemece çek hamilinin re'sen davaya dahil edilmeksizin davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.