İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/1413 K.2024/1399

Taraflar arasında görülen değişik iş dosyası neticesinde ilk derece mahkemesince verilen ek kararın ihtiyati haciz talep eden ve ihtiyati hacze itiraz eden vekillerinin istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

İhtiyati haciz talep eden dilekçesinde özetle; ... A.Ş. ... Şubesi'nden verilen: ... Seri numaralı, 10.12.2023 Keşide, 11.12.2023 İbraz Tarihli 197.777,00 TL tutarındaki ve ... A.Ş. Kestel ... Şubesi'nden verilen: ... Seri numaralı, 30.11.2023 Keşide, 30.11.2023 İbraz Tarihli 500.000,00 TL tutarındaki çeklerin keşidecisi olan ... Şirketi (VKN: ...) tarafından ... Sağlık Hizmetleri, ... ve ....ve ...

Şirketi (....) ne verildiğini ve çeklerin arka yüzünde görüleceği üzere ...Sağlık Hizmetleri tarafından da müvekkili olan alacaklıya ciro edildiğini, .... Seri numaralı, 10.12.2023 Keşide, 11.12.2023 İbraz Tarihli 197.777,00 TL tutarındaki çekin 11/12/2023 tarihinde takas servisine ibraz edilmesine rağmen karşılığının olmadığının görüldüğünü,...

Seri numaralı, 30.11.2023 Keşide, 30.11.2023 İbraz Tarihli 500.000,00 TL tutarındaki çekin 0.11.2023 tarihinde takas servisine ibraz edilmesine rağmen karşılığı olmadığının görüldüğünü, talebe konu iki çeke ilişkin karşılıksız işlemi yapıldığını, borçluların mal kaçırma olasılığının son derece yüksek olduğunu ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, borçluların 697.777,00 TL borcunu karşılayacak miktarda menkul ve gayrimenkul mallarıyla, üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine uygun bir teminat karşılığında ihtiyati haciz konulmasına,

yargılama giderleriyle vekalet ücretinin karşı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 02/01/2024 tarih, 2023/764 D.iş,2024/1 Karar sayılı kararı ile; ... A.Ş. ... Şubesi'nden verilen: ... Seri numaralı, 10.12.2023 Keşide, 11.12.2023 İbraz Tarihli 197.777,00-TL tutarındaki ve ... A.Ş. ... Şubesi'nden verilen: ...

Seri numaralı, 30.11.2023 Keşide, 30.11.2023 İbraz Tarihli 500.000,00 TL tutarındaki çekler yönünden) çek bedellerinin %15'i oranında teminat mukabilinde ihtiyati haciz kararının kabulüne karar verilmiştir.

İTİRAZ

Aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen borçlular vekili tarafından 05/01/2024 tarihli dilekçe; yetkisiz Mahkemece ihtiyati haciz kararı verildiği, keşideci ve ciranta müvekkili şirketlerin müşterek çift imza ile temsil edilmekte olup, çekler üzerinde tek imza bulunduğu yönünde savunmada bulunularak ihtiyati haciz kararına itiraz edilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu ilk derece Mahkemesi tarafından ihtiyati hacze itiraz hakkında yapılan inceleme ve değerlendirme sonunda 06/02/2024 tarihli ek kararda "...Mahkememizin 02/01/2024 tarihli kararı ile iki adet çeke dayalı istem sebebiyle yaklaşık ispat koşullarının bulunduğu değerlendirilerek ihtiyati haciz kararı verildiği, ihtiyati haciz talep eden tarafından İstanbul Anadolu ... icra dairesinin ...

Esas sayılı dosyasından 03/01/2024 tarihinde Mahkememiz kararın infazının talep edildiği ve kambiyo senetlerine mahsus icra takibine geçildiği, değişik iş kararına 05/01/2024 tarihli dilekçe ile davalılar tarafından itiraz edildiği görülmüş, itirazın yasal süre içinde dile getirildiği anlaşılmakla öncelikle Mahkememiz yetkisine yapılan itirazın değerlendirilmesi gerekmiştir. Yapılan inceleme ile.

İİK'nın 50/1. maddesine göre, HMK'nın yetkiye dair hükümleri kıyas yoluyla uygulanmak suretiyle belirlenmesi gerektiği, genel yetkili icra dairesi ve mahkemenin borçlunun bulunduğu yer mahkemesi olduğu, kambiyo senetlerine dayalı talepte HMK 10. maddesinin kıyasen uygulanmasıyla düzenleme yeri ve ödeme yerinin bulunduğu yer mahkeme ve icra dairelerinin yetkili bulunduğu, Mahkememiz değişik iş kararına dayanak iki adet çek incelendiğinde; çeklerin ... A.Ş. ...

Şubesi'nden verildiği, aleyhine ihtiyati haciz talep edilen keşideci "... Sağlık Hizmetleri Sanayi ... A.Ş." ve lehtar "...

A.Ş." 'nin ticaret sicil kayıtlarında, uyap kayıtlarında ve verilen vekaletname içeriğindeki adreslerinin "Bursa" il sınırlarında olduğu, ihtiyati haciz talep dilekçesinde ve icra dosyasında adı geçenler yönünden belirtilen adreslerin de "Bursa" olarak belirtilmesi karşısında Mahkememizin yetkili olmadığı, her ne kadar davacı vekili tarafından talebin götürülecek borç olarak nitelendirilmesi gerektiği ve alacaklının ikametgahı Mahkemesinin yetkili olduğu savunulmuş ise de.

Kambiyo senedine dayalı alacakların TTK m.755,796 maddeleri kapsamında aranacak borçlardan olup, götürülecek borçlar hakkında uygulanabilen TBK’nın 89. maddesinin 1. fıkrasının bu alacaklar hakkında uygulanamayacağı anlaşılmakla yetki itirazın kabulü ile Mahkememiz ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz isteyen vekili istinaf dilekçesinde özetle: muhatap bankaya ibraz edildikten sonra karşılıksız çıkan çekin, aranılacak borçtan götürülecek borca dönüştüğünü, yetki itirazının kabulünün hukuka aykırı olduğunu, mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini ancak muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız çıkan çeke dayalı borcun, bu şekilde araması tüketildikten sonra götürülecek borca dönüştüğü ve bunun sonucu olarak alacaklının yerleşim yeri icra dairesi ve mahkemesinin de yetkili dairelerden ve mahkemelerden biri olduğunu gözden kaçırılmaması gerektiğini, nitekim Yargıtay kararları ile bu hususun sabit olduğunu,

her ne kadar ihtiyati haciz kararına itiraz eden borçlu şirketin yerleşim yeri ve ihtiyati hacze konu çeklerin keşide edilme yeri Bursa olsa da ilgili çeklerin karşılıksız çıkması sonucu ihtiyati hacze konu çeklerin aranılacak borçtan götürülecek borca dönüştüğünü, bu sebeple ihtiyati haciz kararı bakımından alacaklının yerleşim yeri olan İstanbul Anadolu Adliyesinin yetkili mahkeme olduğunu, ihtiyati haciz kararına itiraz eden borçlu yanın yetki itirazı neticesinde mahkemece verilen yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haczin kaldırılmasına ilişkin 06/02/2024 tarihli ek kararın usul ve yasaya aykırı olup, istinaf başvurularının kabulüne,

İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/764 D.İş , 2024/1 Karar Sayılı 06/02/2024 tarihli ihtiyati haciz kararına karşı itirazın kabulüne ve ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına ilişkin ek kararın kaldırılmasına, aleyhine ihtiyati haciz talep edilen vekilinin itirazının reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.İhtiyati hacze itiraz edenler vekili istinaf dilekçesinde özetle;

ihtiyati haciz kararı verilen mahkemenin yetkisiz olduğunu, yorum yoluyla yetki ihdas edilmeye çalışılmasının açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, keşideci ve ciranta olan müvekkili şirketlerin müşterek çift imza ile temsil edilmekte olup, çekler üzerinde tek imza yer aldığını, imza koşulunu sağlamayan çeklerin kambiyo vasfında olmadığından kambiyo senedine özgü yolla takibe konu edilmesi ve ihtiyati haciz kararı verilmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenle de ihtiyati hacze itirazlarının esastan da kabul edilmesi gerektiğini,

davacı alacaklı tarafın İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/764 D.İş 2024/1 K. Sayılı kararına karşı yaptığı istinaf itirazlarının reddine, mahkeme kararının istinaf talepleri doğrultusunda kaldırılmasına ve itirazlarının hem usul hem de esas yönden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Talep; değişik iş dosyası üzerinden verilen ihtiyati haciz kararına yapılan yetki itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına ilişkin ek kararın kaldırılması ile ihtiyati haciz kararının şartları oluşmadığından esas yönünden de kaldırılması istemine ilişkindir.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, mahkemenin yetkili olup olmadığı ve Mahkemenin yetkisine itiraz edilmesi nedeniyle ihtiyati haczin şartlarına ilişkin inceleme yapılması gerekip gerekmediği noktasındadır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 257/1. Maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. İİK'nın 258/1. maddesi hükmüne göre ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için mahkemenin ''alacağın varlığı hakkında kanaat edinmiş olması'' yeterlidir.

Mahkemenin ''alacağın varlığına kanaat edinmiş olmasından'' anlaşılması gereken alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin veya tam olarak ispat edilmesi değildir. Diğer hukuki himaye tedbirlerinde olduğu gibi ihtiyati hacizde de amaç davaya ilişkin yargılamadan farklı olarak, maddi hukuka dayanan hak bakımından nihai bir karar verip, uyuşmazlığı esastan sona erdirmek değildir.

Yani ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için ispat gerekmez, yaklaşık ispat için delil sunulması yeterli olup, alacaklının ilişkisinin varlığını ve muaccel olduğunu tam ve kesin olarak ispat etmesi aranmamaktadır (Yargıtay 19.HD'nin 12/12/2019 Tarih, 2019/2300 E-2019/5531 K).

Borçlu tarafından kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati hacze karşı İİK'nın 265/1. maddesine uyarınca, ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzurunda yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edilebilir. İİK'nın 265/3.

Maddesinde ise, Mahkemenin, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddedeceği, düzenlenmiştir. Buna göre mahkemece ihtiyati hacze vaki itiraz, ancak kanunda gösterilen ve itiraz eden tarafından ileri sürülen itiraz sebepleriyle sınırlı olarak incelenebilir.

İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı yasanın 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur.

Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. İhtiyati haciz talebine konu A.Ş. ... Şubesi'ne ait ... Seri numaralı, Bursa-30/11/2023 keşide yer ve tarihli, 500.000,00-TL bedelli çekin... A.Ş. tarafından ...

A.Ş.lehine tanzim edildiği, ciro yolu ile ihtiyati haciz talebinde bulunan alacaklıya geçtiği, ... A.Ş. ... Şubesi'ne ait ... Seri numaralı, Bursa -10/12/2023 keşide yer ve tarihli, 197.777,00-TL bedelli çekin ...A.Ş. Tarafından ...

A.Ş.lehine tanzim edildiği, ciro yolu ile ihtiyati haciz talebinde bulunan alacaklıya geçtiği, talebe konu çeklerin karşılıksız işlemi gördüğü anlaşılmaktadır.Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için 6098 sayılı TBK'nın 89/1. hükmü uygulanamaz.

Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Somut olayda ihtiyati hacze konu çeklerin bankaya ibraz edilmesi sonrasında arkasına karşılıksız kaşesinin vurulmuş olması çeki aranacak borç olmaktan çıkarıp, götürülecek borç haline getirmez.

Böyle bir durumda TBK'nın 89/1. maddesi uyarınca alacaklının yerleşim yeri mahkemesi ihtiyati haciz kararı verilmesi hususunda yetkili hale gelmez. Zira çekin ibrazının borçlunun ödeme yapacağı kimseyi öğrenmesini sağlayıcı bir fonksiyonu yoktur. Dolayısıyla çekin bankaya ibrazıyla borçlunun ödeme yapacağı kimseyi tespit ettiği ve aramanın tüketildiğini kabul etme ve bunun sonucu olarak da çek borcunun götürülecek borca dönüştüğünü kabul etme olanağı yoktur.

Her ne kadar ihtiyati haciz talep eden tarafından Yargıtay 11. HD'nin bu konuya ilişkin içtihatlarına dayanılmış ise de bu hususta görüş ayrılıkları bulunmakta olup, Dairemizce çekin ibrazı ile karşılıksız şerhinin çek arkasına yazılmış olmasının o çeke dayalı borcun aranacak borç olma vasfını etkilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Bu durumda ilk derece mahkemesinin yetki itirazın kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar vermesinde isabetsizlik yoktur.

Bu nedenle ihtiyati haciz talep edenin istinaf talebinin reddi gerekmiştirKarşı taraf vekilince mahkemenin yetkisine itiraz edilmesi üzerine ilk derece mahkemesince yetki itirazının kabul edilerek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesi nedeniyle ihtiyati haczin dayandığı sebeplere ilişkin yeniden inceleme yapılmasına gerek olmadığı gözetildiğinde ihtiyati hacze itiraz eden-karşı taraf vekilinin istinaf talebinin reddi gerekmiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi ek kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından ihtiyati haciz talep eden ve ihtiyati hacze itiraz eden vekillerinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.