İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/1540 K.2024/1746

Dairemizden verilen 17.03.2022 Tarih, 2020/755 Esas, 2022/312 Karar sayılı kararı Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 20.05.2024 tarih ve 2022/4158 Esas, 2024/4103 Karar sayılı ilamıyla bozulmakla, dosyanın Daire,mizin yukarıdaki esasına kaydı yapılıp duruşmalı olarak yapılan incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket nezdinde Makine Kırılması Sigorta Poliçesi kapsamında dava dışı ... Dış Tic. Ltd. Şti/ ... adına sigortalı ... Marka 2004 model ... plakalı ... motor nolu Mobil Vinç 'in ...

Şti 'ne kiralandığını, Mobil Vinç'in davalıların iş sahibi/ yüklenecisi/ alt yüklenicisi bulunduğunu, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin " Avcılar ve Tüyap Metrobüs Traj Alanı İnşaatı kapsamında Avcılar E-5 karayolu üzerinde metrobüs hattının " Avcılar Metrobüs S Rampasının " oksijen kaynakla kesilerek parçalandığını, kamyonlarla nakliyesi işi sırasında 15/07/2012 tarihinde maddi hasarlı ve ölümlü kazada hasara uğradığını,

188.487,50 TL sigorta tazminatının 27/09/2012 tarihli ibraname mukabilinin 03/10/2012 tarihinde ödendiğini beyanla 188.487,00 TL sigorta tazminatının 03/10/2012 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte yargılama harç ve masraflarının dava vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı iflas halinde ... Taahhüt ve Ticaret AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle. Avcılar Tüyap Metrobüs Traj Alanı İnşaatı işi kapsamında olmak üzere müvekkili şirket ile diğer davalılardan ... Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd.

Şti ile bahse konu Metrobüs S Rampası söküm işini de içerecek şekilde 31/10/2011 tarihli Taşeron Sözleşmesinin akdedildiğini, 31/10/2011 tarihli sözleşmenin konusunun oto korkuluk sökümü, tel çit sökülmesi, her türlü inşaat çeliğinin kesilmesi , demir korkuluk sökülmesi olarak belirlendiğini, söküm işinde kullanılmak üzere ... Hayvancılık Nakliye ve Gıda San Tic Ltd Şti tarafından ... Dış Tic Ltd. Şti'nden muhtelif kapasitede mobil vinçler kiralandığını, ...

Hayvancılık Nakliye ve Gıda San Tic Ltd Şti'nin söküm işini üstlendiğini, iş kapsamında oluşturduğu organizasyon çerçevesinde kendi işçilerini çalıştırmış olduğunu gerekli riski değerlendirmelerini yapmadığını, söküm işini iş güvenliği açısından ehil kişilerin gözetimi altında planlayıp yürütmediğini, kesilen parçaların sabitlenmesini sağlamamış olduğundan ...

Hayvancılık Nakliye ve Gıda San Tic Ltd Şti yetkililerinin birinci dereceden kusurlu olduğunu, kontrollük ve danışmanlık işini üstlenmiş olan ve bu kapsamda iş güvenliğini de içerecek şekilde can ve mal güvenliğine yönelik olarak da denetim sorumluluğu bulunan ... Müşavirlik ve Tic Ltd. Şti 'nin bu yönde ve teknik açıdan yeterli çalışmada bulunmadığını, anılan şirketin olayın meydana gelmesinde kusurunun bulunduğunu, bu nedenle davanın ...

Şti'ne ihbarının zorunluluğunun doğduğunu, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin de denetim ve kontrol yükümlülüğünün bulunduğunu, İstanbul Büyükşehir Beledeyisinin de meydana gelen kazada kusur ve sorumluluğunun bulunduğunun kabulü gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. Davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle.

31/10/2011 tarihinde tarafların onayladığı Taşeron Sözleşmesinin akdedildiğini, bu sözleşeme ile Avcılar ve Tüyap Metrobüs Tiraj Alanı İnşaatı işinini ...

Hayvancılık Nakliye ve Gıda San Tic Ltd Şti tarafından yürütülmesine karar verildiğini, sözleşmenin 5.4 maddesinde Taşeron sözleşmeye konu işlerin yapımı esnasında üçüncü şahıslara karşı oluşabilecek her türlü maddi cezai idari sorumluluklardan tek başına sorumlu olduğunu, yüklenici firma ile işveren sıfatı ile müvekkili idare arasında Avcılar ve Tüyap Metrobüs Tiraj Alanı İnşaatı işine dair bir sözleşme olduğunu, fakat söz konusu sözleşmeden sonra Taşeron Sözleşmesinin yapılması ve Taşeron Sözleşmesi ile işi yüklenen firmanın asıl yüklenici firmanın değil de,

taşeron firması olması nedeniyle ilk sözleşmeye dayalı olarak müvekkili idarenin sorumluğuna gidilemeyeceğini, meydana gelen iş kazası ile müvekkili idarenin eylem veya işlemleri arasında illiyet bağı olmaması nedeniyle müvekkili idarenin sorumluluğuna gidilemeyeceğini, meydana gelen zarara dayalı olarak tespit edilen 188.487,00 TL'ye itiraz edildiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... Hayv. Nakliye ve Gıda San Tic Ltd Şti. Davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " Avcılar ve Tüyap Metrobüs Tiraj Alanı İnşaatı işi için davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının, ... Taahhüt ve Ticaret AŞ ile sözleşme yaptığı, asıl yüklenici ... .. AŞ 'nin de davalılardan ... Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd.

Şti ile dava konusu iş kazasının meydana geldiği Metrobüs S Rampası söküm işini de içerecek şekilde 31/10/2011 tarihli Taşeron Sözleşmesinin akdedildiği, 31/10/2011 tarihli sözleşmenin konusunun oto korkuluk sökümü, tel çit sökülmesi, her türlü inşaat çeliğinin kesilmesi , demir korkuluk sökülmesi olarak belirlendiğini, söküm işinde kullanılmak üzere ... Hayvancılık Nakliye ve Gıda San Tic Ltd Şti tarafından davacının sigortalısı ... Dış Tic Ltd.

Şti'nden muhtelif kapasitede mobil vinçler kiralandığını, dava konusu aracın da bu söküm işi yerine getirilirken meydana gelen kazada hasar gördüğü anlaşılmaktadır. Meydana gelen kazada tarafların kusur durumları ile davacının sigortalısının gerçek zararının tespiti amacıyla üç ayrı bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır.

1. ve 3. bilirkişi heyet raporunda davalılardan iş sahibi olan İstanbul Büyükşehir Belediyesinin kusurunu ve sorumluluğunun bulunmadığı yönünde, 2. Heyet bilirkişi raporunda ise %25 oranında kusurlu olduğu yönünde kanaat bildirilmiştir. Mahkememizce bu yönüyle yapılan değerlendirmede.

2. heyet bilirkişi raporunda her ne kadar davalı İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın iş sahibi sıfatıyla sorumlu olduğu, yükleniciye emir ve talimat verme ve onu kontrol etme yetkisi bulunduğunda adam çalıştıran sıfatıyla meydana gelen zararı tazmine yükümlü olduğundan bahsedilmişse de, İstanbul Büyükşehir Belediyesi 'nin dava konusu işi davalı ... AŞ'ye verdiği, asıl yüklenicinin ise işin rampa söküm kısmını uzmanlık gerektirmesi nedeniyle taşeron sözleşmesi ile ...

Ltd. Şti.'ye verdiği, 1. ve 3. heyet raporunda tespit edildiği üzere.

21/10/2011 tarihli taşeron sözleşmesinin 12. maddesinde işin fen ve sanat kurallarına ve iş güvenliğine uygun şekilde yapılmasından taşeronun sorumluluğunun bulunduğunun düzenlendiği, meydana gelen kazada iş sahibince müteahhide veya taşerona verilmesi gerekip de verilmeyen bir talimatın veya yapılması gerekip de yapılmayan kontrolün bulunduğu yönünde ilk tespit yapılamadığı, 14/07/2012 günü İBB Ulaşım Dairesi yetkilileri, müşavir ...

Firması yetkilileri, müteahhidin katılımıyla işin yapımına ilişkin toplantı yapıldığı, bu yönüyle kontrol ve talimat konusunda gereken ilginin gösterildiği anlaşılmaktadır. Taşeron sözleşmesinde yıkım işinin müteahhit firma ...'ın teknik elemanlarının direktifleri doğrultusunda yapılacağının kabul edildiği, yıkıma başlanmadan önce müteahhit ve taşeronun olay mahallinde yeterli inceleme ve yıkım programı yapmadan, gündüz karar alıp akşama yıkıma başlamalarının ve ...

Firması'nın yıkım işini birkaç işçiye bırakıp başlarında yol gösterici teknik eleman bulundurmamasının kazaya neden olduğu, bu konuda İBB'ye sorumluluk verilemeyeceği değerlendirilmiştir. Bu yönüyle 2. heyet bilirkişi raporu hükme esas alınmamıştır. 1. heyet bilirkişi raporunda özetle. Taşeron ...

Firması'nın uzmanlık gerektiren rampa sökme işinin nasıl emniyetli yapılacağı, sökümde kullanılan vincin sabit ayağının da ayrı bir vinçle desteklenmesi gerektiğinin bilmesi gerektiği, fazladan bir vinç kiralanması maliyetinden kaçındığı, iş güvenliğine gereken önemi vermediği, bu gerekçelerle %75 kusurlu olduğu, müteahhit ...

Firması'nın ise özetle; uzmanlık gerektiren iş için iş güvenliğine önem veren alanında uzman firma seçilmemesi nedeniyle %25 oranında kusurlu olduğu bildirilmişse de, 3. bilirkişi heyet raporunda özetle; yıkım sırasında gerekli önlemlerin alınmasının sağlamaya yönelik denetimini yapmayan ...'ın olayda %40 oranında yıkım sırasında olayda teknik eleman bulundurmayan ve yıkımı fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayan ...

Firması'nın %60 oranında kusurlu olduğu kanaati bildirilmiştir. Mahkememizce de 1. ve 2. heyet raporlarındaki değerlendirmeler de nazara alınarak hazırlanan 3. bilirkişi raporundaki kusur oranına itibar edilmiştir. Her üç heye bilirkişi raporunda da ihbar olunan ... Şirketi'ne kusur atfedilmemiş olup, bilirkişi raporlarında tespit edildiği üzere; ihbar olunan ...

Şirketi'nin İstanbul genelinde metrobüs hatları uygulama projeleri yapılması ile yapım kontrolünün ve danışmanlık hizmet alımı işi sözleşmesi kapsamında İstanbul Büyükşehir Belediyesi adına yapılacak işlerin kontrollüğünü üstlenmiş olup, ihbar olunanın imalatın projeye uygun yapılıp yapılmadığı kontrolü görevi bulunmakta olup, ... elemanlarının sürekli şantiyede bekleyemeyeceği, iş bölüm tamamlandıkça bölümler arasında kontroller yapılarak bir sonraki aşamaya geçilmesine onay verilmesi şeklinde çalışıldığı, dava konusu kaza yönünden operasyonel sorumluluğunun bulunmadığı,

buna göre ihbar olunana kusur izafe edilmemesinin yerinde olduğu değerlendirilmiştir. Davacının sigortalısının gerçek zararının tespiti yönüyle de her üç bilirkişi heyet raporunda farklı sonuç bildirilmiştir. 1. heyet raporunda kıymet kazanma indirimi oranı %28, 2. ve 3. raporda ise %7 ve %7,2 olarak uygulanmıştır. 2. ve 3. heyet raporları arasında montaj işçiliği, kabin inşası işçiliği ve boya işçiliği bedelleri de farklı değerlendirilmiştir.

Bu yönüyle 2. Ve 3. Heyet raporları arasındaki uyum ve 1. Heyet raporundaki %28'lik kıymet kazanma indiriminin yüksek olduğuna ilişkin değerlendirmeye mahkememizce de itibar edilerek davacının sigortalısının gerçek zararının 176.789,83 TL olduğu, davalılar ... ...Şirketi'nin %40 oranında, ... Şirketi'nin ise %60 oranında kusurlarına göre sorumlu oldukları değerlendirilmekle, davanın kısmen kabulüne," karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. 1 nolu davalı ana yüklenici ve 2 nolu davalı alt yüklenici / taşeron ......ltd. şti. arasında düzenlenmiş "ek5 nolu delil" "taşeron sözleşmesi kapsamında avcılar / tüyap metrobüs s rampası sökümü işinin ifasında. 2 nolu alt yüklenicinin sigortalı şirketten operatörü ile birlikte temin ettiği vinç, işin ifası sırasında meydana gelen kaza neticesinde hasara/zarara uğradığını, davalılara husumet yöneltilmesinin sebebi işin yapımında.

(3 nolu) Davalı İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı Eser (İş) Sahibi, (1 Nolu) Davalı ... Taahhüt Ve Ticaret A.ş.

Ana Yüklenici, (2 Nolu) Davalı ......Ltd.Şti.Alt Yüklenici (taşeron) konumunda olması gerektiğini, dava konusu uyuşmazlık iş ve işçi güvenliğinden kaynaklanmamakta olup davalı taraflar bir eserin meydana gelmesi konusunda sözleşme imzaladığını, kaza bu işin yapılması sırasında operatörü ile birlikte temin edilen vinç üzerine rampanın düşmesi sonucunda meydana geldiğini, (3 nolu) iş sahibi davalının kusursuz sorumlu olduğunu, bilirkişi incelemeleri neticesinde nihayet 3. bilirkişi raporu ile 1 ve 2 nolu davalılar hadisede %40 ve %60 oranında kusurlu bulunmuş 3 nolu davalının kusursuz bulunduğunu,

ilk derece mahkemesinin davalıları kusur oranlarında sorumlu tutmuş olup 3 nolu davalıyı ise sorumlu tutmadığını; işin yapımında yüklenicinin ve işi bizzat yapan alt yüklenicinin seçiminde özenle davranılmadığı, işin fen ve tekniğe aykırı surette yapıldığı,

kazanın meydana gelmesinde yüklenici ve alt yüklenici firmaların yetersizliği, söküm sırasında 2. vinç gerektiği halde taraflar arasında imzalanan sözleşmelerde bu hususa yer verilmediğini, söküm/kesim sırasında yüklenicinin ve alt yüklenicinin teknik personellerinin işin başında bizzat bulunmadıklarını, yıkımı bir kaç işçiye bıraktıkları, kaza önlenebilir olduğu halde gerekli emniyet kurallarına uyulmadığından kazanın meydana geldiği vd kusur halleri bilirkişi raporları ile tespit edildiğini, her üç davalının da TBK md.61, 62, 66 ve 466 hükümleri uyarınca meydana gelen zararın tamamından müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını,

kusur oranlarına göre sorumlu tutulmaları hatalı ve yanlış olup, davalı ...'nin olayda kusursuz sorumlu olduğunu, tespit edilen kusur oranı ne olursa olsun zarar gören sigortalımızın hiçbir kusuru yoktur. davalı tarafların kusur durumları kendi iç ilişkilerini ilgilendirmekle;

tespit edilen kusur dağılımına bir itirazları olmadığını, kararda, faiz talebine ilişkin hüküm verilmediğinden dava dilekçesinde arz ve talep edildiği üzere alacağa 03.10.2012 ödeme tarihinden itibaren ticari avans faizi işletilmemesi usule aykırı olduğunu, uyuşmazlık idari eylemden kaynaklanmayıp taraflar (sigortalımız ile alt yüklenici firma) arasındaki hukuki ilişkiden (kesim sırasında operatörü ile birlikte vinç temin etme) kaynaklanmakta olduğundan, davalı ... eser sözleşmesine göre;

iş sahibi sıfatını taşıdığı yükleniciye emir ve talimat verme, işi denetleme yetkisini elinde bulundurduğundan verilen zarardan diğer davalılarla birlikte sorumlu olması gerektiğini, görevli yargı yerinin adli yargı yeri olduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir. Davalı ... Vekili İstinafa Cevap Dilekçesinde Özetle: Taşeron Sözleşmesi'nin 5.4 Maddesinde.

“Taşeron, sözleşmeye konu işlerin yapımı esnasında üçüncü şahıslara karşı oluşabilecek her türlü maddi-cezai-idari sorumluluklardan tek başına sorumludur”.

Dendiğini, sözleşme ve raporların birlikte değerlendirildiğinde davalı müvekkil idareye atf edecek bir kusurun bulunmadığını, meydana gelen iş kazası ile davalı idarenin eylem ve işlemleri arasında illiyet bağı olmaması nedeniyle sorumluluğuna gidilemeyeceğini, düzenlenen kök ve ek bilirkişi raporu da uzmanlık gerektiren rampa söküm işi ile ilgili ...'nin kusurunun olmadığı yönünde olduğundan davacının istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, rizikonun gerçekleşmesi sonucunda sigorta şirketinin sigortalısına ödediği hasar bedelinin halefiyet ilkesi gereğince rücuen tahsili davasıdır. Olay yeri inceleme tutanağına göre15/07/2012 tarihinde üst geçit yolunun sökümü sırasında yolun koparak vincin şoför kabini üzerine düşmesi sonucu hasar meydana gelmiştir. ... marka ve tipteki, ... motor nolu ve ... plakalı vinç donanımlı kamyon ... Dış. Tic. Ltd. Şti. Tarafından davacı ...

Sigorta A.Ş.'ye makine kırılması sigorta poliçesi ile 20/02/2012-2013 tarihleri arasında geçerli olmak üzere sigorta ettirilmiş olup meydana gelen hasar tutarı 188.487,50 TL poliçenin sigortalısı ... Finansal Kiralama A.Ş.'nin muvafakati ile 03/10/2012 tarihinde ... Dış. Tic. Ltd. Şti.'ne ödenmiştir. Davacı taraf, sigortalısına ödediği hasar bedelinin davalılardan müteselsilen tahsili istemiyle eldeki davayı açmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda, "...

Firması'nın yıkım işini birkaç işçiye bırakıp başlarında yol gösterici teknik eleman bulundurmamasının kazaya neden olduğu, bu konuda ...'ye sorumluluk verilemeyeceği değerlendirilmiştir. (...) Davacının sigortalısının gerçek zararının tespiti yönüyle de her üç bilirkişi heyet raporunda farklı sonuç bildirilmiştir. 1. heyet raporunda kıymet kazanma indirimi oranı %28, 2. ve 3. raporda ise %7 ve %7,2 olarak uygulanmıştır.

2. ve 3. heyet raporları arasında montaj işçiliği, kabin inşası işçiliği ve boya işçiliği bedelleri de farklı değerlendirilmiştir. Bu yönüyle 2. Ve 3. Heyet raporları arasındaki uyum ve 1. Heyet raporundaki %28'lik kıymet kazanma indiriminin yüksek olduğuna ilişkin değerlendirmeye mahkememizce de itibar edilerek davacının sigortalısının gerçek zararının 176.789,83 TL olduğu, davalılar ... ... Şirketi'nin %40 oranında, ...

Şirketi'nin ise %60 oranında kusurlarına göre sorumlu oldukları değerlendirilmekle, davanın kısmen kabulüne" karar verilmiştir. Bu kararın istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 17/03/2020 tarih ve 2020/755 Esas - 2022/312 Karar sayılı kararı ile ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak.

Mahkemece davalı belediyenin zarardan sorumlu olmadığından bahisle davanın İstanbul Büyükşehir Belediyesi yönünden reddine, diğer davalıların kusur oranlarına göre davanın kabulüne karar verilmesi isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılmasına gerek bulunmadığından Dairemizce esas hakkında yeniden karar verilmek suretiyle davanın kısmen kabulü ile tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

Bu karara karşı davalı İstanbul Büyükşehir Belediyesi vekili ve davalı Tasfiye Halinde ... Hayvancılık Nak. Ve Gıda San.Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından ayrı ayrı temyiz yasa yoluna başvurulması üzerine, Dairemizce uyulan Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 20/05/2024 tarih ve 2022/4158 Esas - 2024/4103 Karar sayılı bozma ilamı ile. "Sigorta tazminatını tahsil eden ... Dış Tic. Ltd. Şti'nin kira sözleşmesi ile akidi bulunan davalı Tasfiye Halinde ...

Hayvancılık Nakliye Ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin 6102 sayılı Kanun'un 1429 uncu maddesi hükmünde öngörülen sigortalının hukuken fiillerinden sorumlu bulundukları kişilerden olması nedeniyle zarardan sorumluluğunu bulunmamaktadır. Ne var ki davalı Tasfiye Halinde ... Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti., İlk Derece Mahkemesinin belirlediği kusur ve tazminat tutarını istinaf etmemiş ve aleyhine istinaf kararı kesinleşmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesince aleyhine hükmedilen miktar kadar davalı Tasfiye Halinde ... Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'nin de kazanılmış hak kapsamında sorumluluğuna karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile tüm tazminattan sorumlu tutulması doğru görülmemiş kararın bu nedenle davalı Tasfiye Halinde ... Hayvancılık Nakliye ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. yararına bozulmasına" karar verilmiştir.

Yargıtay bozma ilamı üzerine Dairemizce HMK'nın 373/3. maddesi uyarınca duruşma açılarak taraf beyanları alınmış, usul ve yasaya uygun bulunan Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Yargıtay bozma kararına uyulması halinde, bozma ilamı kapsamında inceleme yapılması ve karar verilmesi gerekir. Bu halde davalı Tasfiye Halinde ... Hayvancılık Nak. Ve Gıda San.Tic. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu ilk derece mahkemesinci hüküm altına alınan tutar ile sınırlı olacaktır.

Yargıtay bozma kararı kapsamında yapılan yargılama sonunda, dosyada mevcut deliller, yargıtay bozma ilamı ve tüm dosya mündericatı değerlendirildiğinde; davalı Tasfiye Halinde ... Nak. Ve Gıda San.Tic. Ltd. Şti.'nin sorumluluğu ilk derece mahkemesince hüküm altına alınan tutar ile sınırlı tutulmak kaydıyla davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.