İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/168 K.2024/1972

Taraflar arasındaki Alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin, atık değerlendirme, geri dönüşüm ve hurda kağıt ticareti ile uğraştığını, ticari faaliyeti kapsamında 01.03.2023 tarihli irsaliyede belirtilen, 23.210 Kg, 11 150101 kağıt ambalaj atığının müşterisi ... A.Ş.'ye gönderilmesi için malın alıcıya tesliminden sonra ödeme şartıyla satışı yapılması konusunda anlaşmaya vardığını, müvekkili şirketin anlaşmaya konu kağıt ambalaj atığının müşterisi ...

A.Ş.'ye gönderilmesi için ...

Ticaret Limited Şirketi'ne malları teslim ettiğini, nakliye Şirketi bünyesinde faaaliyet gösteren sürücü ...'nun kullandığı ... plakalı araca kağıt ambalaj atıklarının yüklendiğini, kağıt ambalaj atıklarının taşıma sürecinde ... plakalı aracın Bandırma-Tekirdağ seferi yapan bağlama limanı İstanbul olan "..." isimli feribot gemisine bindiğini, ... isimli feribotun Bandırma-Tekirdağ seferini yapmakta iken geminin güvertesinde yangın çıktığını, Çevre, Şehircilik ve İklim Bakanlığı tarafından 02.03.2023 tarihinde tutulan denetçi tutanağında feribotta ... yönetimindeki ... plakalı araçta bulunan kağıt-karton atıklarının yanmış vaziyette olduğu,

söz konusu atıkların ... San. ve Tic. A.Ş. İşletmesinde bertaraf edilmek üzere nakledildiğinin tespit edildiğini, olay günü alınan tanık ifadelerinde yangına gemi personeli tarafından müdahale edilmediği, ekipmanların yetersiz olduğu, yolcu arabalarında bulunan yangın tüpleri ile yangına müdahale edildiği,

gemide yeterli sayıda yangın tüpü bulunamadığının beyan edildiğini, taşıyan, ... isimli feribot gemisini denize, yola ve yüke elverişli bir halde sefere çıkarmadığını, yasa ve yönetmeliklere uygun hareket etmediğini, davalıların, ağır ihmal ve kusurlu davranışları nedeniyle söz konusu yangınının söndürülemediğini ve müvekkili şirketin zarara uğradığını beyanla, davalıların ağır ihmali nedeniyle müvekkilinin uğramış olduğu 75.000,00-TL zararın (23.210 Kg,

11 150101 Kağıt Ambalaj Atığının bedelinin) tazmini ile arabuluculuk başvuru tarihi olan 11.04.2023 tarihinden itibaren avans faizi ve vekalet ücreti ile birlikte karşı taraftan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkillerinin Süleymanpaşa/Tekirdağ'da mukim olduklarını ve dava konusu deniz kazasının da Tekirdağ sınırlarında meydana geldiğinden Mahkemenin yetkisiz olduğunu, yetkili mahkemelerin Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, 02/03/2023 tarihinde Saat 06.00 sularında Tekirdağ Ceyport Limanına 1 saatlik mesafede iken, 40’54’43’ K- 027’34’01’ D koordinatlarında usta gemici ve yağcının, gemi kaptanına sancak tarafta yüklü olan otomobilde yangın çıktı diye ihbarda bulunmasına binaen, gemi kaptanı tarafından genel alarm verildiğini,

mürettebata gerekli yangınla mücadele talimatları verilerek hemen yangınla mücadeleye başlandığını, Kaptan tarafından ilgili birimlerden yardım talep edildiğini, tüm yolcular güvenli bir alana toplandığını, can yeleklerinin giydirildiğini, yolcuların sayımı yapılarak tam oldukları tespit edildiğini, bir süre sonra ... ve ...'a ait römorkörler yangını söndürmek için müdahaleye başladığını ve nihayet geminin 07.30'da Ceyport limanına yanaştığını ve itfaiyenin yardımı ile yangının söndürülerek kontrol altına alındığını, meydana gelen yangın hadisesinde müvekkili donatanın herhangi bir kusurunun bulunmadığını, Tekirdağ AHM'nin 2023/51 D.

İş sayılı dosyası ile yapılan keşfen bilirkişi incelemesi neticesinde tanzim edilen bilirkişi raporu ile yangın söndürmeye dayalı olarak gemideki sistemlerde ve yangın ekipmanlarında bir eksiklik bulunmadığının ve periyodik muayenelerinin zamanında yapıldığı ve kullanılabilir durumda bulunduğunun, sefer sırasında gemide çalışan mürettebat sayılanın ve yeterliliklerinin sertifikalar ile uygun olduğunun, yönetmelik gereği tüm denetimlerin yapıldığının ve geminin sefere, yüke ve yola el verişli olduğunun tespitinin yapıldığını, yangının çıkmasında ve yayılmasında ... feribotunun, kaptanın,

personelinin ve donatanın kusuru bulunmadığı gibi sorumlu da tutulamayacağını beyanla öncelikle davanın yetkisizlik nedeni ile usulden reddine karar verilmesini, işin esasına girildiğinde de davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...bir davada birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa davacı bu mahkemelerden birinde dava açma hususunda bir seçimlik hakka sahiptir.

Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa o zaman seçme hakkı davalı tarafa geçmektedir (aynı yönde Yargıtay 17.Hukuk Dairesi'nin 23/09/2013 tarih 2013/9042 Esas 2013/12620 Karar). Davacının yerleşim yeri İzmir Bornova olup, haksız fiilin meydana geldiği yer ise Tekirdağ olup aynı zamanda davalıların yerleşim yeri de Süleymanpaşa Tekirdağdır.

Davacı kendi yerleşim yeri mahkemesinde, davalıların yerleşim yeri mahkemesinde veya haksız fiilin meydana geldiği yer mahkemesinde davasını açmadığından yetkisiz mahkeme nezdinde iş bu davayı açtığı, yukarıda künyesi bulunan yargıtay kararı gereğince yetkili mahkemeyi seçme hakkının davalıya geçtiği, davalının da haksız fiilin meydana geldiği yer mahkemesi ve müvekkillerinin ikametgahının bulunduğu yer mahkemesi olarak Tekirdağ Asliye Ticaret mahkemesini seçtiği ,

gerçekten de dosyaya sunulu kaza raporunda yangın hadisesine karışan davalılara ait .. isimli feribotun Bandırma Çelebi Limanından Tekirdağ Ceyport limanına hareket ettiği ve Tekirdağ Ceyport limanına yakın mesafede iken yangın hadisesinini meydana geldiği anlaşılmakla mahkememizin yetkisizliğine , dosyanın yetkili olarak Tekirdağ Asliye ticaret mahkemesine gönderilmesine karar verilerek dava dilekçesinin usulden reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; TTK madde 1063 uyarınca Donatan aleyhine, bu sıfatı dolayısıyla, herhangi bir alacaktan dolayı geminin bağlama limanının bulunduğu yer mahkemesinde de davanın açılabileceğini, davalıların donatanı olduğu "..." isimli feribot gemisinin bağlama Limanı İstanbul olduğundan davaya bakmaya İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunu, bu nedenle İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen yetkisizlik kararının ortadan kaldırılması gerektiğini, yetkisizlik kararının istinaf incelemesi sonucunda ortadan kaldırılmasına, dava dosyasının görevli İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi (Denizcilik İhtisas Mahkemesi)'ne iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, deniz taşıması sırasında çıkan yangın nedeniyle oluştuğu iddia olunan zararın tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, mahkemenin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Somut olayda davalı tarafça davalıların yerleşim yeri veya deniz kazasının meydana geldiği yer mahkemesinin yetkili olduğu belirtilerek mahkemenin yetkisine itiraz edilmiştir. HMK'nın genel yetkiyi düzenleyen 6. maddesinin 1. fıkrasına göre. "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir. HMK'nın 7. Maddesine göre davalı birden fazla ise dava, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir.

Ancak dava sebebine göre kanunda, davalıların tamamı hakkında ortak yetkiyi taşıyan bir mahkeme belirtilmişse, davaya o yer mahkemesinde bakılır. Yine aynı Yasa'nın 16. Maddesinde "haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir." hükmü yer almaktadır.

Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 1063.maddesinde ise donatan aleyhine bu sıfatı dolayısıyla herhangi bir alacaktan dolayı geminin bağlama limanının bulunduğu yer mahkemesinde de dava açılabileceği düzenlenmiştir. TTK’nun 946. maddesine göre bir geminin bağlama limanı, o gemiye ait seferlerin yönetildiği limandır.

Eldeki uyuşmazlıkta davalıların "..." isimli feribot gemisinin donatanı olmaları nedeniyle TTK'nın 1063.maddesi gereği geminin bağlama limanının bulunduğu yer mahkemesi olan İstanbul Mahkemelerinin de yetkisi bulunmaktadır. Bu durumda davacının, yetkisiz bir mahkemede dava açtığı ve seçme hakkının davalı tarafa geçtiği söylenemez.

Bu nedenle davalıların yetki itirazının reddine karar verilerek işin esasına girilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken mahkemece yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru bulunmamıştır. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.