İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/1727 K.2025/324

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün talep eden davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Talep eden dilekçesinde özetle; Mal sipariş etmesi nedeni ile tarafına ait bulunan ... Bankası Laleli Şubesinden alınma 30.11.2024 keşide tarihli, 30.000.USD. tutarlı, 20.12.2024 keşide tarihli 25.000.USD tutarlı ve 30.12.2024 keşide tarihli 30.000.USD. tutarlı çekleri keserek 2023 yılında kendisine verdiğini, çekleri alan şahıs malları teslim etmekten imtina ettiğini,malların teslim edilmemesinin müşterilerine karşı ticari hayatımın olumsuz yönden etkilenmesine neden olduğu gibi ticari kariyerinin de sarsılmasına neden olduğunu, çeklerin başkalarına ciro ve temlikinin söz konusu olduğunu beyanla, 3 adet çek yaprağına ilişkin ödemeden men kararı konulmasını ve çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki talep hakkında yapılan yargılama sonunda, "Somut olayda; Davaya konu çeklerin lehtar Kerem Bektaş a verildiği, davacı ... ın çeklerin keşidecisi olduğu, keşidecinin zayi nedeni ile iptal davası açma yetkisi çek ve hukuki yararı bulunmadığı sabit olmakla davanın HMK madde 114/1-h ve 115/2 gereği hukuki yarar dava şartı yokluğundan usulden reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince dosya üzerinden davanın usulden reddine karar verildiğini, gerekçe olarak ise, çeklerin keşide yeri, keşide tarihi, çeklerin arkalı önlü fotokopisinin eklenmesi gerektiğinin belirtildiğini, çekler elinde olmadığından dolayı, arka kısımların fotokopisini çekmenin mümkün olmadığını, tüm detayların dilekçede belirtilmiş olduğunu ve her hangi bir eksik bilgi bulunmadığını, çeklerle ilgili tüm belge ve bilgilerin dosyada mevcut olduğunu, ilk derece mahkemenin davayı usulden reddine karar vermesinin esas, usul ve yasaya aykırı olduğu gibi, hakkaniyet ilkelerine de uymadığını beyanla, ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve talebinin kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile TTK'nın 757 vd. Maddeleri uyarınca çek iptali, istemidir. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, zayi olan çek hakkında keşidecinin iptal davası açma hakkı bulunup bulunmadığı noktasındadır. Talep eden tarafından, çeklerin mal teslimi için verildiği ancak malların teslim edilmediğinden bahisle söz konusu çeklerin iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki talepte bulunulmuştur.

İradesi dışında çek elinden çıkan kişi tarafından, çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir(TTK 759/1). İptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür(TTK 759/2).

Mahkeme, çekin hamil elinde iken zıyaa uğradığına dair verilen açıklamalar inandırıcı bulunursa, verilecek ilanla, çeki eline geçireni, çeki belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder(TTK 760). Elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, çekin iptaline karar verilir(TTK 764/1). Davacının, talebe konu çeklerin keşidecisi olduğu talep dilekçesi ekinde sunduğu çek suretleri ile sabittir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 757/1 maddesine göre kıymetli evrakın iptalini ancak evrak üzerinde hak sahibi olan lehtar veya yetkili hamil isteyebilir. Keşidecinin ancak senet hamilinin ortaya çıkmasının ardından menfi tespit veya istirdat davası açabilme hakkı vardır. Davacının çek hamili sıfatı bulunmadığından keşideci sıfatı ile kıymetli evrakın iptali davası açması mümkün değildir.

Bu bağlamda davacının kıymetli evrakın iptali davasını açma ehliyeti bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle talebin reddine dair Mahkeme kararında herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından talep eden davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.