İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/1768 K.2025/1323

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... ... San Tic AŞ'nin 24/12/2021 tarihinde yapılan sermayenin yaklaşık 6 kat artırımına ilişkin olağanüstü genel kurulu kararıyla kararın 3.maddesindeki şirket esas sözleşmesinin değiştirilmesi, sermaye taahhüdünün yerine getirilmemesi, kullanamadığım rüçhan haklarımın hakim ortak ... ... tarafından kendi sahip olduğu ... ...

AŞ'ye sıfır transfenlendirme fiyatlandırılmasıyla devredilmesinin TTK 344.madde uyarınca mutlak butlanla batıl olduğunun tespiti, davalı şirketin 07/10/2023 tarihinde ilk sermaye artırımındaki bedellerin tamamı ödenmeden ucu açık ikinci kez yapılan sermaye artırım kararı 9.maddesinin TTK 456/1 maddesine göre mutlak butlanla batıl olduğunun tespiti gerektiğini, TTK 447.maddesinde pay sahiplerinin haklarını ortadan kaldıran, anonim şirketin temel yapısını veya sermayenin temel yapısını bozan genel kurul kararlarının mutlak butlanla batıl olduğunun belirtildiğini,

daha evvelinden şirketin içinde bulunduğu şartlara göre açılan iki ayrı iptal davasının henüz kesin hükümle sonuçlanmadığını davalı şirketin sermaye artırıma gerekçe gösterdiği ... yatırımını hakim ortağın sahibi olduğu başka bir şirket üzerinden de yapabileceği bu yatırımın davalı şirket üzerinden yapılmasının butlan sonucunu doğuracağını,

ekonomik istikrarın olmadığı ortamlarda dışa bağımlı makina ithalatıyla yatırım yapılmasının risk oluşturduğunu,24.12.2021 tarihli genel kurulda alınan sermaye artırımı kararına karşı İstanbul 19.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/44 E sayılı dosyası ile açılan iptal davasının ilk derece mahkemesince kabul edilerek genel kurul kararının iptal edildiğini, şimdi de iptaline karar verilen bu genel kurul kararına karşı butlanla batıl olduğunun tespiti istemli işbu davayı açtığını, 07.10.2023 tarihli genel kurulda alınan sermaye artırımı kararının ticaret sicil müdürlüğünce tescil edilmediğini,

bu karara karşı İstanbul 4. ATM'nin 2023/674 E sayılı dosyası ile iptal davası açıldığını, bu davanın ilk derece mahkemesince reddedildiğini, hakim ortak (... ...) hakkında İstanbul CBS 2021/192139 Soruşturma nolu dosyası ile şikayette bulunulduğunu, bu şikayetten takipsizlik kararı verildiğini ve bu takipsizlik kararının da kesinleştiğini belirterek; delil dosyalarındaki bilirkişi raporları celp edilerek,davalı şirkette hisselerini azaltmaya yönelik her türlü girişimin tedbiren dava sonucuna kadar yasaklanmasına, davalı ... ...

AŞ de ... ... ın tek başına genel kurulda istediği kararı çıkaracak pay çoğunluğuna sahip olması hakim ortak olarak bu gücünü kötüye kullanarak emir ve talimatıyla 24/12/2021 tarihinde ve 07/10/2023 tarihinde iki kez gerçekleştirdiği sermaye artırım konulu kararların mutlak butlanla batıl olduğunun tespitine, yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davasının reddi gerektiğini, butlana ilişkin haller kamu düzenine ilişkin olduğundan butlanın varlığı halinde tarafların butlanı ileri sürüp sürmemesine bakılmaksızın mahkemece re'sen dikkate alındığını, açılan bir iptal davasında mahkeme butlanın varlığı kanısına varması halinde kararın butlanla sakat olduğuna her zaman karar verebileceğini, davalı şirketin Düzce İli Gümüşova Organize Sanayi Bölgesinde gerçekleştirmekte olduğu ...

FİLM yatırımının bir kısım finansman ihtiyacının sağlanması amacıyla 24.12.2021 tarihli olağanüstü genel kurulda sermaye artırımı kararı alındığını, bu karara karşı davacı tarafından İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/44 E sayılı dosyası ile genel kurul kararının iptali davası açıldığını, davacının bu davaya dair yargılama sürecinde alınan sermaye artırımı kararının butlanla malul olduğuna dair çok defa yazılı beyanda ve itirazlarda bulunduğunu, bu dosyadan alınan bilirkişi raporlarında sermaye artırımı kararının kanuna ve esas sözleşmeye uygun olduğunun tespit edildiğini,

davacının bu genel kurul kararının mutlak butlanla batıl olduğu yönündeki beyan ve itirazları ilk derece mahkemesince yerinde görülmeyerek genel kurul kararı iptal edilebilirlik çerçevesinde denetime tabi tutulmuş ve sermaye artırımına dair genel kurul kararının dürüstlük kuralına aykırı olması sebebiyle iptaline karar verildiğini, İlk derece mahkemesince davanın kabulü yönünde verilen, yerindelik denetimi içerikli, haksız ve hukuka aykırı bu karara karşı kendilerince istinaf yolu başvurusu yapıldığını,

davacının bu sefer de ilk derece mahkemesince iptaline karar verilen genel kurul kararının mutlak butlanla batıl olduğunun tespiti talepli işbu davayı açtığını, davacının 24.12.2021 tarihli genel kurul kararının butlan ile batıl olduğunun tespiti istemli işbu davayı açmasında hukuki yararı olmadığını, söz konusu genel kurul kararının İstanbul 19.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/44 E sayılı dosyasından verilen kararın ile zaten iptal edildiğini, dava şartı olan hukuki yarar dava açıldığı anda var olması gerektiğini, ileri bir tarihte doğacak olan yada geleceğe yönelik hukuki yarar bir davanın açılabilmesi için yeterli olmadığını,

davacının iptal istemli davası ilk derece mahkemesince kabul edilmişken, aynı genel kurul kararı hakkında bu defa da butlanla batıl olduğu yönünde bir tespit davası açmasında bir hukuki yararının bulunmadığının açık olduğunu, bu nedenle dava şartı olan hukuki yarar yokluğundan davanın reddi gerektiğini, davacı tarafından davalı şirketin 07.10.2023 tarihinde gerçekleştirilen genel kurulunda (...

FİLM yatırımının 2. Fazı için) alınan sermaye artırımı kararına karşı İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/674 E sayılı dosyası ile genel kurul kararının iptali davası açıldığını, bu davanın ilk derece mahkemesince reddedildiğini ve yine davacı tarafından bu karara karşı genel kurul kararının butlanla batıl olduğu iddialarıyla istinaf yolu başvurusu yapılmış ancak bu istinaf başvurusu da İstanbul BAM 12.HD'nin 2024/505 E, 2024/ 520 K Sayılı kararıyla reddedildiğini,

07.10.2023 tarihli genel kurulda alınan sermaye artırımına dair kararın tescili işleminin kanunda belirtilen süre içinde gerçekleşmemiş olması sebebiyle işbu genel kurul kararı geçersiz hale gelmiş ve davalı şirket ile paydaşları adına bir sonuç doğurmadığını, davacının geçersiz olduğu sabit olan, paydaşlar açısından yeni bir durum, sonuç yaratmayan bir genel kurul kararına karşı butlanla batıl olduğu iddialarıyla işbu tespit davasını açmasında aynı zamanda dava şartı olan bir hukuki yararının bulunmadığını,

bu sebeple 07.10.2023 tarihli genel kurulda alınan ancak tescili işlemi gerçekleşmeyen sermaye artırımı kararına karşı açılan bu davanın hukuki yarar yokluğunda reddi gerektiğini bilerterek; davanın dava şartı (hukuki yarar) yoluğundan reddine, dava konusu yapılan genel kurullarda butlan halinin bulunmaması sebebiyle haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " Davacının 24.12.2021 tarihli genel kurulda alınan sermeye artımı kararının mutlak butlanla batıl olduğu yönündeki iddiaları İstanbul 19.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/44 E sayılı dosyasında değerlendirilerek iptal edilebilirlik çerçevesinde yargılama yapıldığı ve henüz kararın kesinleşmediği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından davalı şirketin 07.10.2023 tarihinde gerçekleştirilen genel kurulunda alınan sermaye artırımı kararına karşı İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/674 E sayılı dosyası ile genel kurul kararının iptali davasında yapılan yargılama aşamasında bu karara karşı genel kurul kararının butlanla batıl olduğu iddiası davacı tarafça ileri sürülmüş olup mahkemece davanın reddine karar verilmiş,07.10.2023 tarihli genel kurulda alınan sermaye artırımına dair kararın tescili işleminin kanunda belirtilen süre içinde gerçekleşmemiş olması sebebiyle işbu genel kurul kararı geçersiz hale gelmiş ve davalı şirket ile paydaşları adına bir

sonuç doğurmamıştır. Butlana ilişkin haller kamu düzeni ile ilişki olup butlanın varlığı halinde tarafların butlanı ileri sürüp sürmemesine bakılmaksızın, mahkemece re'sen dikkate alınmaktadır. Açılan bir iptal davasında mahkeme butlanın varlığı kanısına varması halinde kararın butlanla sakat olduğuna her zaman karar verebilir. Hukuki yarar dava şartı olup, eda ve inşaî davalarda hukuki yararın bulunduğu varsayılır.

Tespit davalarında ise her olayın özelliğine göre davacının tespit davası açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı değerlendirilmeli, özellikle eda davası açılması mümkün olan hallerde olumlu tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmelidir. Somut olayda, hukuki yarar öncelikle incelenmesi gerekmekte olup.

İstanbul 19.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/44 Esas 2024/227 Karar sayılı dosyasında 24/12/2021 tarihli olağanüstü genel kurulun 3 numaralı sermaye artırımına ilişkin talepte bulunulmuş olmakla, İstanbul 19.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/44 Esas 2024/227 Karar sayılı dava dosyasında verilen kararla dava konusu 24.12.2021 tarihli genel kurulda alınan 3 nolu sermaye artırımına yönelik karar verildiği anlaşılmış olmakla; davacının İstanbul İstanbul 19.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/44 Esas 2024/227 Karar sayılı dava dosyasındaki iddiasının bu davayı da kapsadığı,

24.12.2021 tarihli genel kurulda alınan 3 nolu sermaye artırımının tespiti açısından ayrı bir dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı yine 07.10.2023 tarihli genel kurulda alınan sermaye artırımına dair kararın tescili işleminin kanunda belirtilen süre içinde gerçekleşmemiş olması sebebiyle genel kurul kararı geçersiz hale gelmiş ve davalı şirket ile paydaşları adına bir sonuç doğurmamış olduğu anlaşılmakla yine davacının bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı sonucuna varılarak hukuki yarar yokluğu nedeni ile davanın HMK 114/1-h - 115/2 md gereğince usulden reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. TTK 448/2. Madde hükümlerinin ihlal edilerek yargılama yürütüldüğünü, konuya ilişkin olarak davalı şirketin genel kurul kararlarının iptalini İstanbul 19. ATM'nin 2022/44 Esas da ve İstanbul $.

ATM'nin 2023/674 Esas dosyalarının TTK 448/2 maddesine göre birleştirilerek yürütülmesinin yasal zorunluluğu ihlal edilerek karar verildiğini, hiçbir kayıt ve ön şarta bağlı olmayan butlanın tespiti davasını mahkeme diğer davalarla birleştirme kararı verilerek değerlendirme yapması gerekirken aynı dava olarak hatalı bir şekilde değerlendirme yapıp karar vermesi gerekirken aynı dava olarak hatalı bir şekilde değerlendirme yapıp karar verildiğini,

davalı şirketin 2021 yılına ait sermaye artırımı sermaye artırım kararının yasal gereği yerine getirilmeden hileli yöntemlerle ilk sermaye artırım kararının nakdi ödeme belgeleri virman yoluyla yapılmış reel olarak davalı şirkete herhangi bir nakdi ödeme yapılmaksızın ikinci sermaye artırımı kararı alınması olayın bünyesinde hile barındırması nedeniyle kimsenin kendi hilesinden faydalanamayacağı hukuk ilkesi bypass edildiği konusu mahkemece dikkate alınmadığını beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, anonim şirket genel kurul kararının butlanla malul olduğunun tespiti, davasıdır.

İstinafa gelen uyuşmazlık, davacının aynı genel kurul kararına istinaden iptal istemli davalar açmış olması nedeniyle işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunup bulunmadığı noktasındadır.Davalı şirketin 24/21/2021 tarihininde olağanüstü genel kurul toplantısı.

07/10/2023 tarihinde olağan genel kurul toplantısı yapılmıştır.Davacı tarafça, genel kurullarda alınan sermaye arttırımı kararlarının kötüniyetle alındığı iddiasıyla 24/12/2021 ve 07/10/2023 tarihli genel kurul kararlarının butlanla malul olduğunun tespitine karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

Davacı tarafından 24/12/2021 tarihli olağanüstü genel kurul toplantısında alınan sermaye artırım kararının dürüstlük kuralına aykırı olduğundan bahisle genel kurul kararının iptali istemiyle açılan davada İstanbul19.

Asliye Ticaret Mahkemesinin 19/03/2024 Tarih ve 2022/44 E. - 2024/227 K. Sayılı kararı ile, dava konusu 24.12.2021 tarihli genel kurulda alınan 3 nolu sermaye artırımı kararının dürüstlük kurallarına aykırı olduğu kanaatine varılmakla davacının davasının kabulü ile 24/12/2021 tarihli olağanüstü genel kurulun 3 numaralı sermaye artırımına ilişkin kararın iptaline karar verilmiştir.

Bu karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulmuş olup, karar henüz kesinleşmemiştir.Davacı tarafından 07/10/2023 tarihli olağan genel kurul toplantısında alınan sermaye artırım kararının dürüstlük kuralına aykırı olduğundan bahisle genel kurul kararının iptali istemiyle açılan davada İstanbul4.

Asliye Ticaret Mahkemesinin 23/11/2023 Tarih ve 2023/674 E. - 2023/935 K. Sayılı kararı ile, kararın alınmasından sonra yapılmış bir karşı muhalefet bulunmadığından kanunun aradığı “alınan kararlara muhalif kalma” koşulunun yerine getirilmediği ve TTK 446/1-a maddesinde belirtilen dava açabilme şartının gerçekleşmediği anlaşılmakla davanın usulden reddine karar verilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine yapılan temyiz başvurusu sonucunda Yargıtay 11. HD'nin 06.05.2025 Tarih ve 2024/3162 E. - 2025/3128 K. Sayılı kararında,

"Sermaye artırım kararına ilişkin iptal talebi yazılı gerekçelerle reddedilmiş ise de butlan sebeplerinin varlığı resen araştırılmadan karar verilmesi doğru görülmemiştir. Zira Dairemizin yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere Mahkemece butlan hususunun resen gözetilmesi gerekmektedir. Butlan halinde, karara usulüne uygun olarak muhalefet şerhi koyulmamasının da bir önemi bulunmamaktadır.

Butlan halleri, örnek verilmek suretiyle TTK'nın 447. maddesinde düzenlenmiş olup bu hükme göre, pay sahibinin vazgeçilmez nitelikteki haklarını sınırlayan veya ortadan kaldıran, pay sahibinin bilgi alma, denetleme ve inceleme haklarını kanunun izin verdiği ölçü dışında sınırlandıran ve şirketin temel yapısını bozan veya sermayenin korunması hükümlerini ihlal eden genel kurul kararları batıldır." şeklinde açıklama yapılarak Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak kaldırılmasına karar verilmiştir.Batıl bir hukukî işlem, unsurları itibariyle şeklen ve fiilen mevcut olmakla birlikte,

konusu ve içeriği bakımından amaçlanan hukukî hüküm ve sonuçları daha başlangıçtan itibaren kesin olarak hükümsüzdür. Bu kesin hükümsüzlük kural olarak düzeltilemez nitelikte olup hukukî yararı bulunan herkes tarafından bir süre ile sınırlı olmaksızın ileri sürülebilir.

Mahkemeye sunulmuş olan olaylardan anlaşılmak koşuluyla hâkim tarafından res’en göz önünde tutulur(Yargıtay HGK'nın 08.03.2022 Tarih ve 2021/11-701 E. - 2022/275 K. Sayılı Kararı).Somut olayda, davacı tarafından, İstanbul19. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/44 Esas sayılı dosyasında 24/12/2021 tarihli genel kurulda alınan 3 nolu sermaye artırımı kararının iptali istemiyle. İstanbul4.

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/674 Esas sayılı dosyasında ise 07/10/2023 tarihli genel kurul toplantısında alınan sermaye artırım kararının iptali istemiyle davalar açılmıştır. Eldeki davada da 24/12/2021 ve 07/10/2023 tarihli genel kurul kararlarının butlanla malul olduğu ileri sürülmüş olup, davaya konu genel kurul kararlarının butlanının tespitinin, 24/12/2021 tarihli genel kurul yönünden İstanbul19.

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/44 Esas sayılı dosyasında, 07/10/2023 tarihli genel kurul yönünden İstanbul4.

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/674 Esas sayılı dosyasında ileri sürülmesinde bir engel bulunmadığı gibi, yukarıda açıklanan Yargıtay kararlarında da belirtildiği gibi butlan sebepleri hâkim tarafından res’en göz önünde tutulması gerektiğinden, daha önce iptal davasına konu edilmiş genel kurul kararları hakkında daha sonra butlan davası açılmasında, davacının hukuki yararı bulunmamaktadır.

Bu nedenle, ilk derece mahkemesince davanın hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.