İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/22 K.2024/1467

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... bank İstanbul/Sancaktepe şubesinden almış olduğu 30.04.2019 tarihli ve ... seri numaralı 24.000 TL bedelli çeki keşide ederek davalı tarafa verdiğini, davalının söz konusu çeki Sakarya .. İcra Dairesi ... esas sayılı dosyayla takibe koyduğunu ve müvekkilinin söz konusu çek bedelini ve takip masraflarını kapattığını belirtmiştir.

Söz konusu çeki icra dosyasından geri almak istediğinde alacaklı vekili ... tarafından çek aslının 18.03.2021 tarihinde icra kasasından alındığı ve buna ilişkin belge imzalatıldığını, çeki ...'den almak istediğinde ...'in ofis değiştirirken çeki kaybettiğini öğrenmiştir. Bu nedenlerle davanın kabulünü, dava konusu çek hakkında iptal kararı verilmesi gerektiğini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı taraf, cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " İptali istenen çekin davacı tarafından davalı tarafa keşide edildiği, davalı tarafın kambiyo senetlerine özgü haciz yoluna başvurduğu, borcun haricen ödendiği ve alacaklı vekilinin borçluya iade etmek için senedi icra dairesinden aldığı ve alacaklı vekili nezdindeyken çekin kaybolduğu iddia edilmiş, çekin kaybolması nedeniyle keşideci talep eden tarafından bu dava açılmıştır.

Hmk 114/h uyarınca hukuki yararın bulunması bir dava şartıdır. TTK 651/2 uyarınca iptal davasını açmakta hukuki yararı bulunan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. TTK 757-764 maddelerinde yer alan yasal düzenlemeye göre çek keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Çek iptali davasını açma hakkı çeke bağlı alacak hakkı olan hamile aittir bu nedenle talep eden tarafın çek iptali davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Zayi nedeniyle iptal davası niteliği gereği çekişmesiz yargı işidir ve hasımsız açılması gereken davalardandır. Bu nedenlerle aktif husumet yokluğu sebebiyle davanın reddine " karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin hamil olmadığı kararı eksik inceleme ve araştırma sonucu verilmiş bir karardır. 6762 sayılı kanunun 711/3 hükmünün 28.02.2009 tarih ve 27155 sayılı mükerrer resmi gazetede yayımlanan 5838 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 32. Maddesiyle yürürlükten kaldırılmasıyla keşidecinin iptal davası açamayacağına ilişkin öğreti ve uygulama tartışmaya açılmıştır.

Zayi olan çekle ilgili kimlerin iptal davası açabileceğine ilişkin kanunda açık bir düzenleme yoktur. Muhattap bankaya ödeme talimatı verme yetkisi elinden alınan ve bu husustaki hukuki korumadan yoksun kalan keşidecinin iptal davası açma hakkı vardır. beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile TTK'nın 757 vd. Maddeleri uyarınca çek iptali davasıdır. Davacı ... tarafından kendi lehine 30/01/2018 tarih ve 24.000,00 TL bedelli çek keşide edilmiş ve sırasıyla lehtar, ..., ..., ..., tarafından ciro edilmiş, 03/05/2019 tarihinde bankaya ibraz edilmiştir. Davacı taraf, dava konusu çekin davalının vekilinin elinde iken zayi olduğundan bahisle çekin iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki davayı açılmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 757/1. maddesi, iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir, şeklinde düzenlenmiştir. TTK'nın 759/1. maddesine göre ise, iradesi dışında çek elinden çıkan kişi tarafından, çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir.

Anılan maddenin ikinci fıkrasına göre de, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, çekin hamil elinde iken zıyaa uğradığına dair verilen açıklamalar inandırıcı bulunursa, verilecek ilanla, çeki eline geçireni, çeki belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Elden çıkan çek, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, çekin iptaline karar verilir.

TTK'nın 757/1 maddesine göre kıymetli evrakın iptalini ancak evrak üzerinde hak sahibi olan lehtar veya yetkili hamilin isteyebilecek olup, somut olayda çekin davalı vekilinin elinde iken kaybolduğu iddia edildiğine göre, davacının çekin iptalini isteme yetkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle ilk derece mahkemesince davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından talep eden vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.