İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/34 K.2024/1847

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili sigorta şirketi ile dava dışı ... San. ve Dış Tic. A.Ş. arasında ... numaralı Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi akdedildiğini, sigortalı şirket, dava dışı ... Ltd. 'ye kırmızı mercimek emtiası sattığını, sigortalı şirket ile davalı ...

Şirketi arasında ise müvekkilinin satmış olduğu kırmızı mercimek emtiasının Mersin limanından Mombasa/Kenya' limanına daha sonra yönlendirme ile Juba/Güney Sudan'a nakliyesine ilişkin olarak konişmento düzenlendiğini, davaya konu kırmızı mercimek emtiası iki adet konteyner ile Mersin limanından Kenya Mombasa limanına sevk edildiğini ve devamında Güney Sudan'daki alıcıya kara yolu ile ulaştırıldığını, hasarın, alıcıya teslim yapıldığı an fark edildiğini, toplamda 183 çuval ıslanarak zıya olmuş ve tüketime konu olduğu için sovtaj yapılamadığını,

hasarlı emtia alıcı tarafından şerh düşülerek alındığını ve sigortalı şirket tarafından henüz eksper çalışması yapılırken rücu için taşıyana ihtarname çekildiğini, gerçekleşen zıyaa neticesinde, müvekkil şirket nezdinde nakliyat/emtea sigortası kapsamında sigortalı olan emtia için 10/06/2022 tarihinde toplam 4.520,10 USD hasar tazminatı ödendiğini, halefiyet hükmü uyarınca taşıyıcı ... Şirketi'ne İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ...

E. ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından yapılan itiraz ile takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetki yönünden reddini, doğrudan doğruya asaleten dava edilen müvekkilinin acente ... A.Ş. yönünden davanın pasif husumet yokluğundan reddini, davacının sigortalısına halef olmaması, davacının sigorta ettiren adına hareket edemeyecek olması ve halefiyet yokluğu sebepleri ile davanın dava ehliyeti yokluğundan reddine, haksız ve hukuka aykırı davanın yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Dava; nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalı bulunan emtianın taşıma sırasında hasarlanmasından dolayı sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalıdan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Dava dışı sigortalı satışı yapılan kırmızı mercimek emtiasının ... sayılı konişmento tahtında Mersin Limanından Mombasa Limanına sevkedildiği, emtianın nakliyat rizikolarına karşı nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığı, varma yerinde emtianın hasarlandığının tespit edildiği, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedelinin davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödendiği ve bu bedelin rücuan tahsilini talep ettiği görülmüştür.

Davaya konu konişmentonun " ..." kaydı ile taşıyan adına acentesi tarafından imzalandığı, navlun faturasının ise ... vergi numaralı fiili taşıyan ... A.S. Adına ve acente kaydı ile düzenlendiği görülmüştür.

TTK'nun 105.maddesinde "acentenin aracılık ettiği sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklardan dolayı acente tarafından müvekkili adına dava açılabileceği gibi kendisine karşı da aynı sıfatla dava yöneltilebileceği" hükmü düzenlenmiş olup anılan yasa maddesine göre acenteye karşı izafeten dava yöneltilebilecek olmasına rağmen doğrudan dava açılması mümkün değildir.

Davalının taşımayı üstlendiğine dair başkaca bir delilin sunulmadığı, acentenin kişisel kusuruna da dayanılmadığı görülmekle davalının pasif dava ehliyetinin bulunmadığı, benzer nitelikte olaya ilişkin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin 2020/213 Esas 2021/316 Karar sayılı ilamının da bu doğrultuda olduğu anlaşılmakla davanın usulden reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; gerekli incelemeler yapılmadan ve esasa girilmeden hüküm kurulduğunu, davanın emtia taşıma sigortasından kaynaklanan rücuen alacak istemine ilişkin olduğunu, her ne kadar dava dilekçesinde davalı olarak ... A.Ş. gösterilmişse de dosyaya sunulan delillerdeki konşimentodaki imza bölümünde davalının onun acentesi sıfatıyla hareket ettiğinin görülmekte olup bu durumda davanın ...'ye izafeten ...

A.Ş. aleyhine açıldığı kabul edilmek suretiyle, işin esasına girip sonucuna göre karar vermek gerekirken yazılı gerekçeyle hiçbir inceleme yapılmaksızın davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, acente aracılıkta bulunduğu veya akdettiği sözleşmelerle ilgili çıkabilecek her türlü ihtilaflardan dolayı davacı namına kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabildiğini beyanla, ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, deniz taşıması sırasında hasarlanan emtia nedeniyle sigortalısına ödeme yapan sigortacının ödediği tutarı rücuen tahsili istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davaya ...'ye izafeten devam edilip edilemeyeceği noktasındadır. Dosyada sunulu 12/04/2022 tarih ve ... nolu konişmento, gönderici ... Paz. San. Ve Dış. Tic. A.Ş., alıcı ...

Ltd. gösterilmek suretiyle 2 konteyner kırmızı mercimeğin ... gemisi ile Mersin Limanından Mombasa/Kenya limanına taşınmasına ilişkin acente sıfatıyla davalı ... A.Ş. tarafından düzenlenmiştir. Taşımaya konu emtianın varma yerinde hasarlandığının tespit edilmesi üzerine, ekspertiz incelemesi sonucunda tespit edilen hasar bedeli davacı tarafça dava dışı sigortalısına ödenmiştir. Davacı takip alacaklısı tarafından, davalı takip borçlusu hakkında, İstanbul Anadolu ...

İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı takip dosyasında, "sigortalıya ödenen hasar bedelinin tahsili" sebebine dayalı olarak 4520,10 USD asıl alacağın 111,15 USD işlemiş faiziyle birlikte tahsili istemiyle 15/11/2022 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, itiraz üzerine takip durmuştur. Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.

Davalı taraf, diğer savunmalarının yanı sıra husumet itirazında bulunmuştur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 105/2-3. maddesine göre, acentenin, aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir. Acentelerin ad ve hesabına hareket ettikleri kişilere karşı Türkiye’de açılacak olan davalar sonucunda alınan kararlar acentelere uygulanamaz.

Anılan kanuni düzenlemeler karşısında acenteye, acentelik sıfatından dolayı doğrudan dava açılması mümkün olmayıp ancak müvekkiline izafeten dava açılabilir. Somut olayda, davaya konu taşımaya ilişkin konişmento ...'ye acente sıfatıyla davalı ... A.Ş. Tarafından düzenlenmiştir. Ayrıca davalı tarafından, davacının sigortalısı .... San. Ve Dış. Tic. A.Ş.'ye kesilen navlun faturasında ...'nin acentesi sıfatıyla hareket edildiği belirtilmiştir.

Buna göre, davaya konu taşımaya ilişkin olarak davalının taşıyıcı sıfatıyla hareket ettiğine ilişkin herhangi bir belge bulunmadığı gibi bu yönde bir iddia da bulunmamaktadır. Davalının, davaya konu taşıma ilişkisi bakımından ... acentesi olarak hareket ettiği açık olup, aracılık ettiği taşıma ilişkisi nedeniyle acenteye doğrudan dava açılması mümkün değildir.

Bu nedenle, eldeki davada davalı acentenin pasif husumeti bulunmadığından ilk derece mahkemesince davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Davacı vekilince, davanın ...'ye izafeten ...

A.Ş. aleyhine açıldığı kabul edilmek suretiyle, işin esasına girip sonucuna göre karar vermek gerektiği ileri sürülmüş ise de, davacının, dava dilekçesinde davayı ...'ye izafeten açtığına ilişkin bir beyan bulunmadığı gibi icra takibinin de doğrudan acenteye karşı başlatıldığı nazara alındığında, davacının söz konusu iddiasına itibar edilmemiştir.

HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.