İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/623 K.2024/731

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün ihtiyati hacze itiraz eden vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

İhtiyati hacze itiraz eden vekili itiraz dilekçesinde özetle. Çeke vade tarihinin sonradan eklendiğini, çeke konu tutarın YTL olarak basılmış olmasından anlaşılacağını, aynı doğrultuda, 2017 yılı itibariyle çekte karekod uygulamasına geçildiğini, ihtiyati haciz kararına konu çekte karekod bulunmadığını, çekteki vadenin, müvekkilin iradesi dışında sonradan doldurulduğunun açık olduğu gibi;

çeke yazılan bu uzun aralıklı vadenin de hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin hatırladığı kadarıyla karara konu çekin lehdar ...'ye 2013 yılından önce verildiğini, bu haliyle 2013 yılında verilen çekin 2022 yılında tahsil edileceğini, bu durumun çekin ticari hayattaki kullanımına ve tahsil mantığına da aykırı olduğunu, dolayısıyla vade tarihi boş olarak düzenlenmiş ve müvekkilinin elinden bu şekilde çıkmış olduğundan;

çek, unsurlarını taşımadığını ve geçersiz olduğunu, çekte görülen vade tarihinin sonradan doldurulduğunu, ayrıca, çekin lehdara teminat niteliği ile verildiğini, müvekkilinin lehdar ile bu tutarda bir borcu da bulunmadığını beyanla ihtiyati haczin kaldırılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine ek kararı veren ilk derece Mahkemesi tarafından ihtiyati hacze itiraz hakkında yapılan inceleme ve değerlendirme sonunda, "İhtiyati haciz, alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak için mahkeme kararı ile borçlunun mallarına geçici olarak el konulması olarak tanımlanmaktadır.

İhtiyati haciz kararı talep edebilmek için, İİK'nın 257/1.maddesine göre alacağın para alacağı olması, vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş olması ya da İİK'nın 257/2. maddesindeki şartların gerçekleşmiş bulunması gerekir.

İİK'nın 258/1. maddesinin ikinci cümlesinde "Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebebi hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur." şeklinde yapılan düzenleme ile alacaklının ihtiyati haciz talep edebilmesi ve ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın varlığı ve istenebilir olduğunun tam ve kesin olarak ispat edilmesi gerekliliği aranmamış, bu konuda mahkemeye kanaat getirecek delillerin sunulması yeterli kabul edilmiştir.

Alacaklının ihtiyati haciz istemi çeke dayalı olup, itiraz konusu edilen hususların tümü menfi tespit davasının konusu olabilecek türden olup, ihtiyati haciz talebinde esasa etkisi bulunmamaktadır. Kaldı ki dayanak gösterilen çekin yasal unsurlarını taşıdığı görülmüştür. Bu nedenlerle koşulları oluşmayan ihtiyati hacze itirazın reddine, " karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati hacze itiraz eden vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Her ne kadar gerekçede itirazlarının menfi tespit davasına konu olabilecek türden olduğu belirtilmiş olsa da, itirazlarının temelinin çekin unsurlarını taşımadığına ilişkin olduğunu, çeke keşide tarihinin sonradan eklendiği konusundaki iddianın kanıtının, çekin YTL ibaresini taşıması ve çekte karekod bulunmaması olduğunu, YTL uygulamasının, 2009 yılı itibariyle sona erdiğini, aynı doğrultuda, 2017 yılı itibariyle çekte karekod uygulamasına geçildiğini, buna rağmen çekin geçerli kabul edilmiş, YTL ibareli bir çekin, 2010 ve 2017 yıllarındaki güncellemeler de dikkate alındığında,

neden 22/12/2022 tarihli keşide tarihine sahip olduğu düşünülmemiş olup gerekçede bir cümle ile çekin unsurlarını taşıdığına yer verilmişse de, gerekçelendirilmediğini, ihtiyati hacze konu çekin unsurlarını taşımadığını, çekteki düzenleme tarihinin, itiraz edenin iradesi dışında sonradan doldurulduğu gibi, çeke yazılan bu uzun aralıklı düzenleme tarihinin de hayatın olağan akışın aykırı olduğunun kabulü gerektiğini, bu duruma rağmen, çek cirolanmış ve ciranta tarafından ihtiyati haciz talep edildiğini, itiraz edenin iradesi dışında düzenlenen bu çekteki olumsuzluklara, itiraz edenin değil;

çeki sakin bir ortamda inceleme fırsatı olan cirantanın katlanması gerektiğini, çek, TTK'daki düzenlemelere uygun bir çek olmadığından geçersiz olup ve ihtiyati haciz kararına konu edilemeyeceğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen ihtiyati haciz kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Talep, kambiyo senedine(çek) dayalı olarak verilen ihtiyati haczin itirazen kaldırılması, istemidir. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, ihtiyati haczin şartlarının bulunup bulunmadığı noktasındadır. İhtiyati haciz isteyen tarafça, M 8136278 seri numaralı 22/12/2022 keşide tarihli 600.000,00 TL bedelli çekin ödenmediğinden bahisle, ihtiyati haciz kararı verilmesi talep edilmiş, Mahkemece talep kabul edilerek ihtiyati haciz kararı verilmiştir.

Bunun üzerine ihtiyati hacze itiraz eden tarafından, çekin kambiyo senedi vasfı bulunmadığı ve teminat senedi olduğu iddiasıyla ihtiyati haczin kaldırılması istemiyle incelemeye konu itiraz yapılmıştır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 257/1. Maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.

İİK'nın 258/1. maddesi hükmüne göre ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için mahkemenin ''alacağın varlığı hakkında kanaat edinmiş olması'' yeterlidir. Mahkemenin ''alacağın varlığına kanaat edinmiş olmasından'' anlaşılması gereken alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin veya tam olarak ispat edilmesi değildir.

Diğer hukuki himaye tedbirlerinde olduğu gibi ihtiyati hacizde de amaç davaya ilişkin yargılamadan farklı olarak, maddi hukuka dayanan hak bakımından nihai bir karar verip, uyuşmazlığı esastan sona erdirmek değildir.

Yani ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için ispat gerekmez, yaklaşık ispat için delil sunulması yeterli olup, alacaklının ilişkisinin varlığını ve muaccel olduğunu tam ve kesin olarak ispat etmesi aranmamaktadır (Yargıtay 19.HD'nin 12/12/2019 Tarih, 2019/2300 E-2019/5531 K).

Borçlu tarafından kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati hacze karşı İİK'nın 265/1. maddesine uyarınca, ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzurunda yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edilebilir. İİK'nın 265/3.

Maddesinde ise, Mahkemenin, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddedeceği, düzenlenmiştir. Buna göre mahkemece ihtiyati hacze vaki itiraz, ancak kanunda gösterilen ve itiraz eden tarafından ileri sürülen itiraz sebepleriyle sınırlı olarak incelenebilir.

Talebe konu çek, ihtiyati hacze itiraz eden ... tarafından dava dışı ... lehine keşide edilmiş, onun tarafından cirolandıktan sonra hamil ... tarafından 23/12/2022 tarihinde bankaya ibraz edilmiştir.

İhtiyati hacze itiraz eden ... vekili çekteki YTL ibaresi ve karekodun bulunmaması nedeniyle çekin kambiyo vasfında olmadığını ve teminat senedi olduğunu ileri sürmüş ise de, çekte zorunlu unsurlar bulunmakta olup YTL ibaresi ve karekod uygulaması ile ilgili hususlar ile teminat iddiası bir menfi tespit davasına konu olabilecek nitelikte olup, bunların kanunda sayılan ihtiyati hacze itiraz nedenleri arasında sayılmadığı değerlendirildiğinde söz konusu hususların ihtiyati hacze itiraz aşamasında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu nedenle ilk derece mahkemesince ihtiyati hacze vaki itirazın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından ihtiyati hacze itiraz eden vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.