İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/685 K.2024/750

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün ihtiyati haciz talep eden vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; alacaklısı ... Teks. Tic. Ltd.

Şti., Keşidecisi ..., olan ... çek numaralı, Kıbrıs keşide yeri ve 09.07.2022 keşide tarihli 26.000 TL meblağlı çek, 30.05.2022 tarihinde müvekkili banka Büyükçekmece şubesine tahsil amacıyla gönderilmiş olduğunu, söz konusu çekin taşınması işini gerçekleştiren ... kargo tarafından taşıma işi esnasında kaybedilmiş ve akabinde müvekkili bankaca 28.07.2022 tarihli tutanak tutulmuş olduğunu, işbu çekin iptali amacıyla Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/696 Esas sayılı dosyası ile dava ikame edildiğini, davanın açılmasına müteakip tutulan tensip zaptı ile birlikte;

ödeme yasağı konusundaki ihtiyati tedbir taleplerinin %15 teminat mukabilinde kabülüne karar verildiğini, ödemeden men kararının tesisi ve çek bilgilerinin temini amacıyla çek fotokopisi de eklenerek ... Bankasına müteaddit defa müzekkere yazıldığını, ...

Bankası müzekkereye cevap olarak 15.01.2024 tarihinde; ... numaralı çekin, yazının tebliğ tarihi öncesinde ... tarafından 19.07.2022 tarihinde Ulus/İSTANBUL şubesine ibraz edilerek ödendiğinden bahisle ödeme yasağının kayıtlara işlenemediği beyan ettiğini, işbu yazı cevabına binaen çek iptal davasının görüldüğü mahkeme tarafından tedbir talepli istirdat davası ikame etmeleri için taraflarına bir haftalık kesin süre verildiğini, mezkur çeki haksız bir şekilde tahsil eden davalıya karşı huzurdaki davayı dermeyan etme gereği hasıl olduğunu, tüm bu nedenlerle;

yargılamanın amacına ulaşabilmesi ve yargılama sonunda verilecek hükmün icra kabiliyeti olabilmesi amacıyla zimmet tarihinden itibaren işletilecek ticari faiziyle birlikte davalıdan istirdadı ve alacaklarının teminat altına alınması bakımından davalının taşınır taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini, davanın kabulü ile, Alacaklısı ... Tic. Ltd.

Şti., Keşidecisi ..., olan ... çek numaralı, Kıbrıs keşide yeri ve 09.07.2022 keşide tarihli 26.000 TL meblağlı çekin istirdadına, sebepsiz zenginleşen davalıdan tahsil edilen çek bedelinin haksız kazanım sebebiyle zimmet tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte istirdadına, huzurdaki davanın tüzel kişilere ve ...'e ihbarına karar verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "İİK nun 257. Maddesi: ''-Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. -Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir: 1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa.

2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadiyle mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır, yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa.

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.'' hükmü gereğince ihtiyati haciz talep edenin karşı taraf borçludan alacaklı olup olmadığı ve alacağın miktarınını tespiti yargılamayı gerektirdiğinden, İİK 257 maddesinde belirtilen şartlar oluşmadığından ihtiyati haciz talebin reddine " karar verilmiştir.Bu karara karşı ihtiyati haciz talep eden davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati haciz talep eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; alacaklısı ... Tic. Ltd.

Şti., Keşidecisi ... olan ... çek numaralı, Kıbrıs keşide yeri ve 09.07.2022 keşide tarihli 26.000 TL meblağlı çekin, 30.05.2022 tarihinde müvekkili banka Büyükçekmece şubesine tahsil amacıyla gönderildiğini, söz konusu çekin taşınması işini gerçekleştiren ... kargo tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini, akabinde müvekkili bankaca 28.07.2022 tarihli tutanağın tutulduğunu, işbu çekin iptali amacıyla Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/696 Esas sayılı dosyası ile davanın ikame edildiğini,

davanın açılmasına müteakip tutulan tensip zaptı ile birlikte ödeme yasağı konusundaki ihtiyati tedbir taleplerinin %15 teminat mukabilinde kabülüne, çek bilgilerinin temini amacıyla muhatap banka olan ...

Bankasına müzekkere yazılmasına, çeki elinde bulunduranların yasal süre içinde çeki ibraz etmesi amacıyla ilan yapılmasına karar verildiğini, söz konusu çek bedelinin %15'i oranında teminat tutarının mahkeme veznesine depo edildiğini, bu doğrultuda ödemeden men yasağı kararı verildiğini, gerekli olan ilanların yapıldığını, ödemeden men kararının tesisi ve çek bilgilerinin temini amacıyla çek fotokopisi de eklenerek ...

Bankasına müteaddit defa müzekkere yazıldığını, çek hesabının ... Bankası K.K.T.C. Gazi Mağusa Şubesine ait olması nedeniyle mezkur müzekkerenin cevabı için istinabe yoluna başvurulduğunu, ...

Bankası müzekkereye cevap olarak 15.01.2024 tarihinde ... numaralı çekin, yazının tebliğ tarihi öncesinde ... tarafından 19.07.2022 tarihinde Ulus/İstanbul şubesine ibraz edilerek ödendiğinden bahisle ödeme yasağının kayıtlara işlenemediğinin beyan edildiğini, işbu yazı cevabına binaen çek iptal davasının görüldüğü mahkeme tarafından tedbir talepli istirdat davası ikame etmeleri için kendilerine bir haftalık kesin süre verildiğini, mezkur çeki haksız bir şekilde tahsil eden davalıya karşı ihtiyati haciz talepli, İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/55 Esas sayılı dosyası konu olan dava ikame edildiğini,

yerel mahkemenin usul ve yasaya aykırı bir şekilde ihtiyati haciz taleplerinin reddine karar verdiğini, İİK.

257. maddesin de belirtilen tüm şartların somut olay nezdinde gerçekleştiğini, davalı ...'in çekin yetkli hamili olmadığını, çeki ne suretle ele geçirdiğinin kendilerince bilinmediğini, müvekkili bankanın uhdesindeyken ve ... kargo firması tarafından kaybedilen çekin iyiniyetli olmayan kişilerlerce ele geçirildiğinin aşikar olduğunu, farklı şehirler ve iş kollarına ait müşteri çeklerinin ciro yolu ile davalı eline geçmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, taraflar arasında ticari yahut beşeri herhangi bir münasebet veya ortak noktanın bulunmadığını,

kıymetli evrakın hukuka aykırı şekilde ele geçirilerek organize biçimde tahsil edilmeye çalışıldığının ortada olduğunu, bu nedenle davalıyı iyi niyetli meşru hamil kabul etmenin dosyadaki bilgi ve belgeler karşısında olanaklı olmadığını, çekin iptali davasının görüldüğü mahkemenin de ...

Bankası tarafından verilen cevabi yazıda çek fotokopisinin de ekte sunulduğunu, söz konusu çekin arka sayfasında müvekkili bankanın kaşesinin üzerinin karalandığının görüleceğini, müvekkili bankanın kaşesinin üstünün kapatılmaya çalışıldığını, hamilin yetkili olmadığını, kötü niyetli bir şekilde çek bedelinin tahsil ettiğini ortaya koymakta olduğunu, davaya konu çekin esas yetkili hamilinin müvekkili banka müşterisi ... Teks. Tic. Ltd.

Şti. olduğunu, bu kişiden sonraki ciroların tamamının çekin ... kargoda taşınması sırasında çalınmasından sonra yapıldığını, cirantaların farklı şehirler ve iş kollarına ait şirketler olduğu da nazara alındığında iyi niyetli olduklarından söz edilemeyeceğini, İİK m.257 ve devamına göre ihtiyati haciz taleplerinde tam bir ispatın aranmasının gerekmediğini, yaklaşık ispatın yeterli olduğunun kabul edildiğini, davalı hamil ve cirantaların haksız ve kötü niyetli olduğunun yaklaşık ispata yeter düzeyde ispatlandığının dosyaya sundukları belgelerle ortaya konulduğunu, dosyada mevcut olan belgeler ile tevsik edilen açıklamaları,

müvekkili bankanın alacaklı, davalının ise borçlu konumunda olduğununun açık bir şekilde göstermekte olduğunu, ihtiyati haciz taleplerinin haklılığının ortada olduğunu, müvekkili bankanın kötü niyetli hamil olan davalının çeki haksız tahsil etmesi sebebiyle mağdur olduğunu, söz konusu taleplerinin reddi ile bu mağduriyeti katlanarak devam ettiğini, belirtilen sebepler neticesinde yerel mahkemenin ihtiyati haciz talebinin reddine ilişkin kararının ortadan kaldırılmasını, ihtiyati haciz taleplerinin kabulüne karar verilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılması gerektiğini ileri sürmüştür.

GEREKÇE

Talep; derdest çek istirdatı davasında ihtiyati haciz kararı verilmesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince ara kararı ile yaklaşık ispat gerçekleşmediğinden ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

TTK 792. maddesi uyarınca çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

6100 Sayılı HMK 389 /(2) Maddesi uyarınca" Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." Aynı yasanını 390 Maddesi "tedbir talep eden taraf dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır." hükmünü içermektedir.

İhtiyati haciz ise alacaklının bir para alacağının zamanında ödenmesini güvence altına almak için mahkeme kararı ile borçlunun mallarına geçici olarak el konulmasıdır.

İhtiyati haciz talep edebilmek için, İİK'nın 257/1.maddesine göre alacağın para alacağı olması, vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş olması ya da İİK'nın 257/2.maddesindeki şartların bulunması gerekir.Ayrıca ihtiyati hacze karar vermenin ön koşulu İİK 258(1) maddesi ikinci cümlesinde de belirlendiği üzere ihtiyati haciz sebeplerinin varlığının talep eden tarafından mahkemede kanaat oluşturacak şekilde dosyaya sunulmalıdır.Geçici hukuki koruma yargılamasında yaklaşık ispatla yetinilmiş olması, ispatın aranmayacağı ya da ispat kurallarının tamamen dışına çıkılacağı anlamına gelmez.

Yaklaşık ispat durumunda ise; hakim o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte; zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu göz ardı etmez. Bu sebepledir ki; genelde geçici hukuki korumalara, karar verilirken haksız olma ihtimalide dikkate alınarak talepte bulunandan teminat alınması öngörülmüştür.

Yaklaşık ispat ölçüsünde haklılığının bulunması halindeuyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir, muaccel bir para alacağı yönünden ise ihtiyati haciz, kararı verilebilecektir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 792. maddesine göre çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan(TTK m. 790) ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.Somut olaya konu davada,

dosyanın mevcut durumu itibariyle davalı takip alacaklısının çeki TTK'nın 792. maddesi anlamında kötüniyetle ve/veya ağır bir kusur ile iktisap etmiş olduğu yönünde mahkemeye kanaat verecek şekilde talebe konu iddialar yaklaşık olarak ispatlanabilmiş değildir.

Yine davacının davalıdan muaccel bir alacağı var ise, yapılacak tahkikat neticesinde davalı savunmaları değerlendirildikten sonra belirleneceğinden ilk derece mahkemesince koşulları oluşmadığı gerekçesiyle ihtiyati haciz isteminin reddinde karar verilmesinde isabetsizlik görülmemiştir. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından ihtiyati haciz talep eden davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.