İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi E.2024/977 K.2024/1259

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin ticaretle uğraştığını ayrıca ihracat da yaptığını, müvekkili şirketin 24/01/2019 tarih ... beyanname numarası ile Kazablanka Fas adresinde faaliyet gösteren ...

Firmasına 22.176,00 USD tutarlı ihracat yaptığını bu durumun 24/01/2019 tarihli ... numaralı fatura ile sabit olduğunu müvekkili şirketin faturada belirtilen şekilde 500 adet ... ve 567 adet ... olarak belirtilen dörtlü ve beşli set üstü ocak ihracatı yaptığını,

müvekkili şirket ile gönderilen ... firması arasına yapılan ihracat vesaik mukabili yapıldığı alıcı ücreti ödeyerek muhabir bankadan alacağı konşimento ve ihracata ilişkin belgeleri ya da muhabir bankadan ödeme yaptığına dair ciro alarak ve bu kontimentoyu yada ödeme yaptığına dair belgeyi ibraz ederek ihracat konusu ürünü teslim alabileceğini vesaik mukabili yolu ile yapılan ihracata ait evrakların 08/02/2019 tarihide ... tarafından karşı bankaya gönderildiğini,

ihracat konusu ürünlerin tarafa uluşması için davalı tarafla ürünleri taşıtmak amacıyla anlaşın müvekkili şirketin 30/01/2019 tarihide ürünleri gemiye yüklettiğini bu taşıma ilişkisinin ve taşımanın mevcudiyetinin ispatı konişmento ile sabit olduğunu, müvekkili şirket ile davalı taraf arasında üç nüsha olarak konşimento düzenlenmiş olduğunu konşimentoyu ekte sunduklarını, açılan davanın kabulünü,

fatura bedeli olan 22.176,00-USD olan tutarın evrakların teslim tarihi olan 08/02/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle beraber taraflarına ödenmesini yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... A.Ş.'nin Fas'taki taşıyıcının talimatı ile Mersin'deki yükleme işlerini onun acentesi sıfatıyla yaptığını, taşıyan sıfatını haiz olmadığını, Fas'ta bulunan forwarder ... ile alıcı arasında navlun sözleşmesinin akdediliğini, asıl taşıyan ... ile alıcı arasındaki taşıma sözleşmesinin numarasının Fas'taki forwarder tarafından kendisine bildirildiğini, konişmentoyu da bu sıfatla düzenlediği navlun faturası da kesmediğini, deniz taşıması açısından acente olduğunu, karadaki işleri ise bizzat yaparak buradaki yükletenle muhatap olduğunu belirterek davanın davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Bu açıklamalara göre davalının konşimentoyu "as forwarder agent only" kaydıyla imzaladığı, dosyaya davalı tarafından düzenlenmiş bir navlun faturası bulunmadığı, davalı tarafından düzenlenen 31.01.2019 tarih ve ... numaralı faturanın yurt içi kara nakliyesine; aynı tarihli, ... numaralı faturanın geçici kabul, VGM, konişmento, konteyner mühür ve yurtiçi liman güvenlik ücretlerine, aynı tarihli ve ... numaralı faturanın ise yükleme ücretine ilişkin olduğu,

dosyada bulunan e-posta yazışmalarında da davalının dava konusu taşıma işini üstlendiği taşıyan sıfatını haiz olduğunu ortaya koyan bir hususun bulunmadığı, davalının dava konusu taşımada taşıyan olarak hareket etmediği, böylelikle yükün tahliye limanında mal bedeli tahsil edilmeden alıcıya teslim edilmesi nedeniyle meydana gelen zarar talebinin davalıya yöneltilemeyeceği anlaşıldığından davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşımada tarafların sıfatlarının yanlış değerlendirildiğini, dava konusu uyuşmazlıkta davalı tarafından düzenlenen bir multimodel taşıma konşimentosu söz konusu olup, deniz taşıması dışında kara taşımasını da barındıran iki farklı taşıma yönteminden oluşan bir taşıma mevcut olduğunu, multimodel taşıma konşimentosunun multimodal bir taşımanın varlığı için yeterli olduğunu, dosya içerisinde yer alan yapılan taşımayı ortaya koyan belgeler dikkate alındığında dava konusu uyuşmazlıkta bir deniz taşımasında taşıyan değil,

multimodal taşıma operatörü (MTO) olarak adlandırılan bir taşıyıcının var olduğunun açık olduğunu, davacı firma ile davalı arasında davacı tarafından dava dışı Kazablanka Fas adresinde faaliyet gösteren ...

Firmasına satılan emtianın taşınması amacıyla irtibat kurulduğu ve taşıma süresince bu irtibatın devam ettiği davalının taşımanın tüm safhalarını organize ettiğini, dosyada yer alan belgelerden ve konşimentodaki kayıtlardan da açıkça görüleceği üzere, davacı şirketin satış yönteminin vesaik mukabili satış olduğunu, vesaik mukabili satış gereği emtiayı temsil eden multimodal taşıma konşimentosunun aslının gönderilen/alıcı tarafından boşaltma limanında ibraz edilmesi ile teslim alınabileceğini,

söz konusu konşimentonun aslının davacı tarafından alındıktan sonra davalının bankası vasıtasıyla muhabir bankaya ödenecek bedel ile birlikte bildirildiğini, bu bedelin içinde tüm taşımanın davalının davacıya fatura ettiği kara yolu safhası ve liman, gümrük hizmet bedellerinin de olduğunu, ancak dava dışı ...

Firmasının bu bedeli ödemediğini, ilgili talimatın ve konşimentonun davacıya iade edildiğini, davacının incelemesi sonucu satış konusu emtianın dava dışı alıcı/gönderilen dava dışı ...

Firması tarafından konişmeno ibraz edilmeksizin boşaltma limanında MTO/taşıyanın temsilcisi alt taşıyanlardan teslim alındığını, Davalının konşimentoyu imzalarken koyduğu 'as fowarder agent only' ibaresinin tek başına onun MTO/taşıyan olmadığını anlamına gelmeyeceğini, multimodal taşımada taşıyıcı ile gönderen arasında sözleşme yapılsa bile gönderilen tarafından taşıma ücretinin ödenebileceğini, somut taşımada da, vesaik mukabili satış gereği tüm taşıma bedelinden gönderilenin sorumlu olduğunu, davalı taşıyanın acentesi olsa dahi,

TTK 1238/3 uyarınca konişmentoda taşıyanın isminin yazılmamasının ve taşıyanın kim olduğunun bildirilmemesi nedeniyle taşıyan sayılmasıyla aynı sebeplerle sorumlu olacağının açık olduğunu, Yargıtayın uygulamasının da bu yönde olduğunu, Yargıtay'ın konşimentosuz gönderilen emtianın teslimi halinde taşıtanın zararlarının karşılaması gerektiğini kabul etmekte olduğunu, dava konusu zararın meydana gelmesinde ve sonraki aşamasında davalı tarafın kusurlu olduğunu beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE

Dava, taşıma ilişkisinde mal bedeli tahsil edilmeden yükün alıcısına teslim edilmesi nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemidir. İlk derece mahkemesince, yukarıda açıklanan gerekçe doğrultusunda, davalının pasif husumeti bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf konusu uyuşmazlık temelde; eldeki uyuşmazlıkta davalının taraf sıfatının bulunup bulunmadığı noktasındadır.

Husumet tarafın, dava konusu maddi hukuk ilişkisinin süjesi olup olmamasıyla ilgilidir. Taraf sıfatı (husumet), maddi hukuka göre belirlenen, bir sübjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir sübjektif hakkın davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır. Dava şartı olan taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir. Davacı taraf; davacı ...

San. ve Tic. Ltd.

Şti.’nin Kazablanka/Fas adresinde faaliyet gösteren ... firmasına yaptığı ihracatın vesaik mukabili yapıldığını; ihracata ait evrakların ... tarafından karşı bankaya gönderildiğini; ürün bedelinin ödenmeden malların teslim alındığını ve konişmentoların kendisine iade edildiğini, davalıyla ürünlerin taşınması amacıyla anlaştıklarını, gönderilenin ödeme yapmaması yüzünden zarara uğradığını ileri sürerek fatura bedeli olan 22.176 USD tutarın tahsilini davalıdan talp etmektedir.

Davalı ... A.Ş.

Kendisinin taşıyıcı olmadığını, Fas'ta faaliyet gösteren ... firması ile malların alıcısı olan Fas"taki firma arasında navlun sözleşmesi düzenlendiğini, asıl taşıyıcı ... ile ithalatçı arasındaki taşıma sözleşmesi numarasının Fas'taki forwvarder firma tarafından bildirildiğini, davacı ile aralarında taşıma sözleşmesi bulunmadığını, davalının Fas'ta faaliyet gösteren ... firmasının acentesi olarak konişmentoyu düzenlediğini, taşıyıcı sıfatının bulunmadığını, navlun faturası düzenlemediğini, deniz taşıması açısından acente konumunda oluğunu,

karadaki işlemleri ise bizzat yaparak buna ilişkin işlemleri yaptığını belirterek davanın reddini savunmaktadır. Dosyaya toplanan delilerden ile davacının dava dışı Fas ülkesindeki alıcı ... firmasına "..." teslim şekli ve "vesaik mukabili ödeme" kaydı ile emtia sattığı; emtianın, ... numaralı konteyner içinde, 30.01.2019 tarihinde ... gemisine yüklenerek Kazablanka Limanı'na gönderildiği anlaşılmaktadır.

Dava konusu taşımaya ilişkin olarak iki adet konişmento düzenlendiği, ara konişmentonun davalı tarafından düzenlendiği, konişmentonun ... (çok modlu nakliyet konşimento) olduğu, davalının "sadece sevkiyatçı acentesi olarak" (as ...) sıfatıyla konişmentoyu düzenleyip imzaladığı, ana konişmentonun ise fiili taşıyan ... firmasınca düzenlendiği, gönderen olarak davalının, alıcı olarak ... firması olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı ile davalı arasında düzenlenmiş taşımaya ilişkin herhangi yazılı bir sözleşme ibraz edilmemiştir.

Davacı ile davalı arasında yazılı bir taşıma sözleşmesi bulunmadığı, davalıya deniz taşımasına ilişkin navlun ücreti ödenmediği, konişmentonun davalı adına düzenlenmediği, davalı tarafça acente sıfatıyla düzenlendiği, davalının taşımayı bizzat taahhüt etmediği, davalı ile taşımaya ilişkin bağlantının Fas'ta faaliyet gösteren ... firması olduğu anlaşılmakla davalının eldeki uyuşmazlıkta taşıyıcı sıfatının bulunmadığı, gönderilen ile akti taşıma ilişkisini kuran akti taşıyıcı ... firmasının acentesi olarak hareket ettiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Konişmentonun taşıma koşullarını içeren arka yüzündeki “Freight Forwarder”in, adına bu konişmentonun imzalandığı çok yönlü taşıma operatörü anlamına geldiği belirtilmektedir. Konişmento forwarder agent only kaydı ile imzalandığı gibi bu tanımdan da davalının konişmentoyu akdi taşıyan adına düzenlediği anlaşılmaktadır.

Oysa acenteye karşı müvekkiline izafeten dava açılması gerekirken doğrudan dava açılması bulunmadığından pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur. HMK'nın 355.

Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.